|
402 ARCADIO V ET HONORIO V AUGG CONSS
Theodosius II was made Augustus on 10 January 402.
IMPPP ARCADIUS HONORIUS ET THEODOSIUS AUGGG
W305. CTh 7.13.15 (Decio pr.urb. d. 6 Dec 402 Ravenna) Ad collationem iuniorum
eos tantum oportet attineri, quos constat dignitates legitimas beneficiis
consecutos, non tamen si iusta privilegia suffragantur.
403 THEODOSIO AUG I ET RUMORIDO V C CONSS
Tenure of western quaestor no.7 begins
W306/7/1. CTh 7.13.21 (Hadriano pr.pr. d. 30 Jan 403/416) Tempore tironatus
eorum procuratores, qui refugas occultandos putaverint aut non ipsi sponte
produxerint, in iudicio praesententur ac poenas veluti rebelles ac decretorum
temeratores compellantur exsolvere.
W307/7/2. CTh 12.6.29 (Septimino procons. Africae d. 20 Feb 403 Ravenna) Dudum
praecepimus (praecipimus V), ut ex corpore negotiatorum ad suscipiendam
tuendamque aurariae nostrae rationem apponeretur idoneus, qui tamen fide omnium
et periculo fuisset electus. Et nunc eadem renovantes ex negotiatorum sive
quolibet alio corpore ad suscipiendam arcae rationem idoneum apponi praecipimus
ea dumtaxat condicione servata, ut tam de suis quam officii sui facultatibus
iudices noverint eruendum, si quid ille ex commissa sibi ratione crediderit
usurpandum.
W308/7/3. CTh 7.18.11 (Hadriano pr.pr. d. 24 Feb 403 Ravenna) Si qui desertores
oberrare in provinciis fuerint comprehensi, eos et comprehendi protinus volumus
et ad iudicem deduci, ut auditi, cum de crimine desertionis suae confessi
fuerint, carceris custodiae deputentur: de quorum nominibus ad tuam
sublimitatem subditis confessionibus referatur, ut instructi magistri militum,
quid de his fieri oporteat, pro sui auctoritate constituant. Sin vero inventi
resistendum atque armis obtinendum (obnitendum Fornerius) putaverint,
tamquam rebelles in ipsis temeritatis suae conatibus opprimantur: 1. ita tamen,
ut provinciarum iudices sollicita cautione disquirant, ne sub falsarum
tractoriarum nomine desertionis suae crimen defendere moliantur, ne suppositis
aut commentis (commentis R Iust. commenticiis Goth.)
epistulis evadendi habeant facultatem. 2. In desertorum quoque occultatores
iuxta promulgatas leges severissime vindicetur.
W309/7/4. CTh 14.3.21 (Vitali praef. annon. d. 8/9 March 403 Ravenna) Nulli
pistori nec posteris eius in privatas personas vel thymelicas vel eas, quae
aurigandi studio detinentur, liceat coniugii societate transire, etiamsi huic
facto omnium pistorum acccedat assensus, etiamsi (etsi T) nostra elicita
fuerint aliqua subreptione rescripta. Quod si quisquam in haec vetita aspirare
temptaverint, sciat se verberibus affectum deportatione puniendum facultatesque
suas paneficio sociandas. Quod si non statim officium (officium T
officio V) gravitatis tuae in ipsis inceptis occurrerit, sed in
suggestione cessaverit, in singulis familiis librarum auri decem multa
feriatur: ita ut eae quoque personae cum patrimonio ad debitum officium
revocentur, quae per huiusmodi nuptias in simili consortio fuerunt. Omnes
igitur, qui filias pistorum in consortium sortiti sunt, vel ex thymelicis vel
aurigis vel universis privatis pistorio corpori ilico deputentur.
W310/7/5. CTh 8.5.64 (Septimino procons. Africae d. 26 March 403 Ravenna)
Comperimus provinciales et pabula et pecuniam pro equorum cursualium sollemni
ratione conferre et extrinsecus paraveredorum onere praegravari. 1.
Provinciarum igitur rectores procurent, ne umquam cursus publicus veniat in
querellam et occasio deceptionis curiales animalia indebita praestare
compellat.
W311/7/5. CTh 13.1.19 (same) Omnes devotionem aurariae functionis agnoscant,
quos diversi mercimonii cura constringit, ita ut, quibus negotiandi sollicitudo
est, ad solutionem teneantur.
W312/7/6. CTh 9.26.3 (Strategio vicar. Africae d. 30 May 403 Ravenna) Non
absque publicae dilacerationis incommodo officia peracta repetuntur. Quare
huius praecepti auctoritate censemus, ut ad eadem rursus officia subrepticiis
nemo supplicationibus admittatur, sed cassatis quae hoc modo sunt impetrata ad
solutionem debiti primitus artentur et qui contra fecerint poenam in futurum
deportationis excipiant.
W313/7/7. CTh 6.27.13 (Hadriano pr.pr. d. 1 July 403 Ravenna) Agentibus in
rebus, qui post iugis militiae tempus praemium laboris exacti gesserint
principatum, etiam illud beneficio nostrae liberalitatis adiungimus, ut
collatione iuniorum, qui nuper honoratis indicti sunt, ea dumtaxat condicione
habeantur exortes, si post principatus officium nulla ulterius (alterius
Hänel) honoris fuerint administratione perfuncti.
W314/7/8. CTh 7.18.12 (Hadriano pr.pr. d. 25 July 403 Ravenna) Si quis militem
profugum desertoremque (desertorumque R) castrorum in praedio suo
susceperit, nisi eum ipse prodiderit aut comprehensum severitati iudiciariae
potestatis obtulerit, sciat, si in dissimulando convictus fuerit, fundum ipsum,
in quo praedictus postea potuerit inveniri, fisci nostri viribus sociandum. 1.
Quod si forte contigerit, ut inscio domino in eius praediis habitarit, fundo a
nexu (nexu Cuiac. nixu R) huius legis exuto actorem conscium
severo supplicio damnandum esse censemus. Quam condicionem etiam circa actores
(auctores R) domus nostrae volumus custodiri.
W315/7/9. CTh 7.18.13 = 7.18.14 (Hadriano pr.pr. d. 2/3 Oct 403) Desertores
modis omnibus attinendos esse censemus. Universi igitur provinciales sciant
(omit desertores ... sciant 7.18.14) opprimendorum
sibi desertorum facultatem esse (omit esse insert provincialibus
iure 7.18.14) permissam: quibus ne sit tarditas poenae
solacio (omit quibus ... solacio insert qui si resistere ausi
fuerint 7.18.14), velox ubicumque iubemus esse supplicium. Cuncti
etenim adversus latrones publicos desertoresque militiae ius sibi sciant pro
quiete communi exercendae publicae ultionis indultum: 1. hac tamen condicione
servata, ut ab his iunioribus, qui proxima indictione praesenti tempore
conferuntur (qui proximo tempore indictione praesenti offeruntur
Momm.app?), supplicio temperetur, quia (quia Goth. qua
R) per provinciales intra praescriptum legibus tempus ad ea signa,
quibus destinati fuerant, redhibendi sunt, ne possessores redhibitionis (nec
possessores redhibentes Momm.app.) damna percellant propter eos,
qui necdum paene auspicati militiam fugerunt. 2. Sed ut in his patientiam
tenemus, ita omnes, qui ultra memoratam indictionem et nostrae beneficia
sanctionis castra et militiam deseruere, condemnationibus obnoxios esse
praecipimus occultatoresque (omit Cuncti igitur ... occultatoresque
insert Quod ad notitiam primatium urbium vicorum castellorumque
deveniat, quo scire possint etiam occultatores 7.18.13)
eorum ad subeundam poenam, quae divi genitoris nostri est constituta
(constituta est 7.18.14) legibus, attineri (volumus
retentari 7.18.14).
Tenure of western quaestor no.7 ends
404 HONORIO AUG VI ET ARISTAENETO V C CONSS
W316. CTh 8.5.65 (Hadriano pr.pr. d. 27 Feb 404 Roma) Per stationes singulas
idoneos mancipes volumus collocari, amotis, ne (ne T omit
R) deinceps usurpantium praesumptionibus atteratur (add
e.g. cursus publici curam male gerentibus
Momm.app.).
W317. CTh 7.5.2 (ad Hadrianum pr.pr. d. 24 March 404 Roma) In excoctione
buccellati, quod devotissimis militibus convenit praeparari, in translatione
etiam annonae nullius excipiatur persona, videlicet ut ne nostra quidem
domus ab his habeatur immunis. Et si quisquam, quod non opinamur,
implere quae sunt praecepta neglexerit, in procuratorem eius
severissime vindicetur, ita ut, si huiusmodi contumaciae dominum
conscium esse constiterit, quadruplum id, quod pro eius capitatione poscitur,
posthabita dilatione solvatur.
W318. CJ 1.51.4 (ad Caecilianum vicar. <Africae> d. 8 Apr 404) Domesticus
iudicis a publicis actibus arceatur; quod si necessitatibus publicis sese
convictus fuerit miscuisse, statim eum ad maioris potestatis examen deduci
oportet, ut competens in eo vindicta promatur (vindicta promatur in eum
M).
W319. CTh 16.8.16 (Romuliano pr.pr. <Gall.> d. 22/30 Apr/1 May 404 Roma)
Iudaeos et Samaritanos, qui sibi agentum in rebus privilegio blandiuntur, omni
(omnino YDO) militia (militiae YD) privandos esse censemus.
W320. Collectio Avellana 38 (epistula Honorii ad Arcadium d. shortly after 20
June 404) Quamvis super imagine muliebri novo exemplo per provincias circumlata
et diffusa per universum orbem obtrectantium fama litteris aliis commonuerim,
ut talis facti paenitentia et intermissione propositi rumor aemulus consenescat
et, quod in moribus temporum carpat, publica lingua non habeat: quamvis etiam
super excidio pereuntis Illyrici pio apud vos prodederimus affectu esse nobis
dolori, cur ista nos detrimenta rei publicae nolueritis agnoscere et aliis
potius indicibus quam pietatis vestrae litteris fuerint (fuerit V)
nuntiata; 2. tamen ne illud quidem apud serenitatem vestram dissimulare nos fas
est, quod in rebus divinis non sine publici discriminis metu nuperrime
contigisse cita semper malorum enuntiatrix fama non tacuit et, ut natura fert
hominum, quae ad obtrectandum novis (novis o2 nobis V) semper
casibus excitatur, oblata occasione carpendi malitiam suam in tempora studio
scaevae loquacitatis exercet. 3. Est enim proditum nuper apud Constantinopolim
sacratissimo paschae venerabilis die, cum omnes paene in eundem locum vicinarum
urbium populos religio castigatiore sub praesentia principum ritu celebranda
collegerat, clausas subito catholicas ecclesias, trusos in custodiam
sacerdotes, scilicet ut eo potissimum tempore, quo indulgentia principali
tristia noxiorum claustra reserantur, piae legis et pacis ministros saevus
carcer includeret, omniaque bellicum in modum turbata mysteria, nonnullos in
ipsis ecclesiae sacrariis interemptos tantamque circa altaria vim saevisse, ut
et venerabiles episcopi in exilium truderentur et sanguis humanus, quod dictu
nefas est, caelestia sacramenta perfunderet. 4. His repente compertis turbatos
esse nos fateor. Quis enim in facinore tam cruento dei omnipotentis non timeret
offensam aut quo pacto extra summum Romani orbis omniumque mortalium putaret
esse discrimen, cum ipse auctor nostri imperii et rei publicae, quam nobis
credidit, gubernator omnipotens deus funestis admodum execrabilibusque
commissis crederetur irasci, domini sancti frater neposque Augusti venerabiles,
cum, si quid de causa religionis inter antistites ageretur, episcopale
oportuerit esse iudicium? Ad illos enim divinarum rerum interpretatio, ad nos
religionis spectat (expectat V) obsequium. 5. Sed esto, sibi de mysticis
et catholicis quaestionibus amplius aliquid principalis cura praesumpserit:
itane usque ad exilia sacerdotum, usque ad hominum caedes debuit indignatio
concitata procedere, ut, ubi castae preces, ubi vota sincera, ubi sacrificia
illibata solvuntur, illic se gladius haud facile etiam in iugulum (iugulum
o2 iugum V) noxiorum destringendus exereret? 6. Rebus denique
ipsis docetur, quid super his senserit divina maiestas. Primum quidem hoc
praesentis commotionis indicium fuit, atque utinam solum! Facit enim humana
trepidatio tanti sibi conscia perpetrati, ut gravius aliquid - quod avertat
omnipotens deus - post terribilis ultionis experimenta metuamus: audio
eccclesiam sacrosanctam, tot imperatorum opibus (operibus a) expolitam,
pretiosis cultibus nobilem, tanta supplicantium principum (oratione
augustissimam add Car.) flagrasse et illud Constantinopolitanae
urbis unicum lumen in favillas dilapsum deo non vetante fumasse - execrari enim
videtur inquinata mysteria et avertisse oculos ab eo loco, quem iam sanguis
infecerat, ne obsecrare quis pietatem caelestem sub cruentis posset altaribus -
aedificia quoque divina non minore splendore nobilia ex concitatione (c.
Car. cogitatione V agitatione Petschenig contignatione
Meyer?) saevientis incendii flamma se latius effundente consumpta et,
quae publicam faciem elaborata (a add Bar.) maioribus nostris
ornamenta decorabant, velut quodam urbis funere concremata. 7. Haec ego (ergo
V) quamvis crebris iniuriis lacessitus tacere debuerim nec
coniunctissimum fratrem regnique consortes (consortem Bar.) tam
fideliter admonere, tamen necessitudinem sanguinis stimulo taciti doloris
anteferens hortor ac suadeo, ut haec, si fieri potest, emendatis in posterum
moribus corrigantur ac divina iracundia, quantum re proditur, excitata votorum
sedulitate placetur (placeatur V). Accipite a me summum simplicitatis
iudicium: idcirco hoc clementiae vestrae insinuandum putavi, ne me velut
gratulationis occultae faceret apud quemquam taciturnitas ipsa suspectum neve
quis crederet me talibus factis praebere consensum et, qui saepe ne acciderent
communerim, postea quam commissa sunt non dolerem (dolere Cod.
Angel.). Nam quis esse possit (posset Bar.) expers doloris, qui
se meminit Christianum, tantam subito perturbationem religionis inductam ut
omenm catholicae fidei statum necesse sit fluctuare? 8. Erat inter episcopos
causa, quae collato tractatoque consilio deberet absolvi; missi ad sacerdotes
urbis aeternae atque Italiae utraque ex parte legati; expectabatur ex omnium
auctoritate sententia informatura regulam disciplinae - integrum nempe esse
debuerat neque quicquam novari, dum definitio deliberata procederet -: cum
interea mirum quoddam praecipitium festinationis exarsit, ut non expectatis
litteris sacerdotum qui fuerant mutua partium legatione consulti, non
examinatis rebus in exilium truderentur antistites animadversioni prius dediti
(addicti Car.) quam sententiam iudicii episcopalis experti. Denique quam
immatura illa damnatio fuerit, res probavit (probabit V). Namque hi,
quorum expectabatur auctoritas, pacifica Ioanni episcopo communione permissa
sanciendam concordiam censuerunt nec quemquam putarunt ante iudicium consortio
repellendum. 9. Quid nunc aliud superest, quam ut catholicam fidem
schismata in diversum dissociata dilacerent, quam ut haereses communioni semper
inimicae ex tanta gestarum rerum varietate nascantur, ut iam populo paene non
debeat imputari, si forte in dissonas partes sectarum diversitate discedat, cum
ex auctoritate publica discordiarum materies sit praemissa et fomes quidam
nutriendae seditionis animatus? 10. Quod ne in magnam aliquam generis humani
perniciem recrudescat, vota facienda sunt, ut ad humanas prolapsiones patiens
deus rem male gestum prosperet ac secundet. Nam, quantum in nobis est, possumus
timere, quod gestum est: quantum ad pietatem semper placabilis dei, non erit
meriti impunitas indulta sed veniae.
W321. CTh 14.1.4 (Exsuperantio, Iulio et ceteris decurialibus d. 8 July 404
Roma) Leges tam a superioribus principibus quam a divo patre nostro conditas
nostra auctoritate firmamus. Singulos itaque iudices scire volumus, ne quis
huic collegio iniuriis corporalibus temptet notam adterere neque ab his
commodis, quae rationibus approbantur, (add id Momm.app.)
audeat separare. Huic etenim collegio volumus antiquam privilegiorum
praerogativam servari.
W322. CTh 16.8.17 (Hadriano pr.pr. d. 25 July 404 Roma) Dudum iusseramus, ut
ea, quae patriarchis a Iudaeis istarum partium ex consuetudine praebebantur
(praebeantur E), minime praeberentur. Verum nunc amota prima iussione
secundum veterum principum statuta privilegia cunctos scire volumus Iudaeis
mittendi copiam a nostra clementia esse concessam.
W323. CTh 13.5.31 (Hadriano pr.pr. d. 18 Aug 404) Universa, quae consultis
nostris vel decretis illustris praefecturae indulta sunt naviculariis, si nulla
melior utiliorque sententia commutavit vel auctoritas sanctionis infregit,
firma servari decernimus.
405 STILICHONE II ET ANTHEMIO VV CC CONSS
W324. CTh 2.8.24 (Hadriano pr.pr. d. 4 Feb 405/400 Ravenna) Religionis
intuitu cavemus atque decernimus, ut septem diebus quadragesimae, septem
paschalibus, quorum observationibus et ieiuniis peccata purgantur, natalis
etiam die et epifaniae spectacula non edantur.
W325. Sirm 2 = CTh 16.2.35 (Hadriano pr.pr. d. 4 Feb 405/400 Ravenna) Ut
veneratio sacerdotibus debetur innoxiis, ita et poena moderata inquietis atque
(add sede Momm.app?) deiectis. Quemadmodum enim deo
servientes et divini sacerdotii (sacerdotis E servitii O)
integritate lucentes non solum vitam suam proprio praestant ornamento, sed
etiam subiectae plebis atque oboedientis exemplo, ita hi, quorum indigniora
sunt sub integritatis professione peccata, si exclusi degradatique
(depravatique libri) ab episcopiis (episcopiis Momm. episcopis
libri) comprobentur, qui resupinos (resupinos Z1E resupino
Z2YDO) spiritus (spiritu Z1?YDO) adversum definita
rettulerint, separati ab his urbibus, quas errore proprio tenuerunt (tinxerunt
Momm.app?), et sibi debent esse reperti et aliis constituta
ablegatione (a. edd. obligatione libri) terrori. Plurimos enim
bonos faciunt et veneratio optimorum sacerdotum et notabilis (notabiles
ZbYaDaO) reprehensio pessimorum. Suggerentibus episcopis
didicimus quosdam sacerdotes Christianae legis, quorum delicta coetu episcopali
et (omit et YDO) deprehensa fuerint (fuerant O) et eorum
(iterum EYDO) sententia vindicata (neglecta O) in sinu earum
urbium, in quibus talia commissa sunt, permanere et quaerere turbas populi,
convocare turbatores quietis, exsistere tumultus popularis (populares E)
auctores, innocentes se post iudicium dicere, plebem colligere et velut adhuc
episcopos salutari, comitatum sanctum petere, mereri mendaciis oracula et
furtiva rescripta (responsa O). Sancimus itaque hac lege, ut
(omit Ut veneratio ... hac lege, ut 16.2.35)
quicumque residentibus sacerdotibus fuerit episcopali loco detrusus et (est
G) nomine, si aliquid vel (omit vel LOXCPMS Inst)
contra sententiam (custodiam 16.2.35) vel contra quietem
(add publicam 16.2.35) moliri fuerit deprehensus
rursusque sacerdotium petere, a quo videtur exclusus (expulsus
16.2.35), procul ab ea urbe, quam indignus (omit
indignus 16.2.35) infecit, secundum legem divae memoriae
Gratiani centum milibus vitam agat. Sit ab eorum coetibus separatus, a quorum
est societate discretus; careat urbe, quam tenuit (polluit O),
segregetur a plebe (a plebe Z ab ea YDO), quam mentitus vitae
praeceptor infecit (omit a quorum ... infecit
16.2.35). Sit (sitque 16.2.35)
huiusmodi (huiuscemodi EYD) personis tenore huius legis illicitum
(omit huius legis insert tenore 16.2.35)
sacra nostra adire secreta et impetrare rescripta: omnia (omnibus
16.2.35) abiectis (adiectis LEPMS obiectis
O) per culpam sacerdotio personis quae impetrata sunt vel impetrata
fuerint (fuerint Momm. fuerant ZEYbDb v.i.f omit
16.2.35) infecta permaneant (permaneant ZEYD non
permaneant O): scituris his, quorum defensione (non insert
Z) nituntur, absque sui reprehensione non futurum, si hoc eis
polliceantur (pollicentur 16.2.35) suffragium, qui divinum non
videntur meruisse (metuisse YDO) iudicium, Hadriane parens carissime
atque amantissime. Hanc igitur legem sublimis magnificentia tua cunctas
(cunctas edd. cunctis libri) per dioceses sibi creditas
publicabit edictis, ut id, quod pro quiete repertum, pro iudicii episcopalis
confirmatione constitutum, pro reprimendis culpis inventum est, ab omnibus
excolatur, a sacerdotibus reservetur (et sacerdotibus reseretur
Momm.app? omit Hadriane ... reservetur
16.2.35).
W326. CTh 16.6.3 (edictum d. 12 Feb 405 Ravenna) Rebaptizantium non patimur
devios errores. ET CETERA.
W327. CTh 16.5.38 (same) Nemo Manichaeum, nemo Donatistam, qui praecipue, ut
comperimus, furere non desistunt, in memoriam revocet. Una sit catholica
veneratio, una salus sit, trinitatis par sibique (sibi E) congruens
sanctitas expetatur (expectatur VEa). Quod si quis audeat interdictis
sese illicitisque miscere, et praeteritorum innumerabilium constitutorum et
legis nuper a mansuetudine nostra prolatae laqueos non evadat et si turbae
forte convenerint seditionis (seditiones Eb), concitatos aculeos
acrioris commotionis non dubitet exserendos.
W328. CTh 16.6.4 = 16.6.5 (Hadriano pr.pr. d. 12 Feb 405 Ravenna) Adversarios
catholicae fidei exstirpare huius decreti auctoritate prospeximus. Ideoque
intercidendam (interdicendam esse YO) specialiter eam sectam nova
constitutione censuimus, quae, ne haeresis vocaretur, appellationem schismatis
praeferebat. In tantum enim sceleris progressi dicuntur hi (ii Cuiac.),
quos Donatistas vocant, ut baptisma sacrosanctum mysteriis recalcatis
temeritate noxia iterarint (iterarent Cuiac. 1566 iterent
1586) et homines semel, ut traditum est, munere divinitatis ablutos
contagione profanae repetitionis infecerint (inficerent Cuiac.). Ita
contigit, ut haeresis ex schismate nasceretur. Inde male credulas mentes
ad spem secundae indulgentiae blandus error invitat; facile est enim persuadere
peccantibus veniam prius praestitam denuo posse praestari, quae, si concedi
iterum eodem modo potest, non intellegimus, cur tertio denegetur. Hi vero et
servos vel homines iuri proprio subditos iterati baptismatis polluunt
sacrilegio. (omit sacrilegio insert Ne divinam gratiam sub
repetito baptismate polluta Donatistarum vel Montanistarum secta violaret,
fallendi occasionem severitate huius praeceptionis abolemus statuentes, ut
certa huiusmodi homines poena sequatur legisque censuram experiantur ultricem,
qui in catholicam religionem perverso dogmate commisissent.
16.6.5) Quare hac lege sancimus, ut quisquis post haec
(Iubemus igitur, ut, si quis posthac 16.6.5) fuerit
rebaptizasse detectus, iudici qui provinciae praesidet offeratur, ut facultatum
omnium publicatione multatus inopiae poenam, qua in perpetuum afficiatur
(afficiatur Cuiac. inficiatur EYO omit qua ... afficiatur
16.6.5), expendat, ita ut filiis eorum, si a paternae
societatis pravitate dissentiunt, ea quae fuerint paterna non pereant, ut (aut
Hänel), si ipsos forsitan scaevitas paternae depravationis
implicuit ac reverti ad catholicam religionem malunt, adipiscendorum his
bonorum copia non negetur. 1. Ea praeterea loca seu praedia, quae feralibus
sacrilegiis deinceps constiterit praebuisse secretum, fisci viribus
applicentur, si tamen dominus aut domina aut praesens forte fuisse aut
consensum praestitisse prodetur (probetur Cuiac.): quos quidem iusta
etiam (iustam O) per sententiam notabit (notavit E Cuiac.)
infamia. Si vero his nesciis per conductorem procuratoremve eorum in domo
agitatum huiusmodi facinus comprobatur, praeiudicio a praediorum publicatione
suspenso impliciti sceleris auctores cohercitos (coerciti Cuiac.) plumbo
exilium, in quo omni vitae suae tempore afficiantur, accipiet. 2. Ac ne
forsitan sit liberum conscientiam piacularis flagitii perpetrati intra
domesticos parietes silentio celare, servis (servis Momm. servitiis
Seeck), si qui (si qui W si quis E qui Cuiac.)
forsitan ad rebaptizandum cogentur, refugiendi ad ecclesiam catholicam sit
facultas, ut eius praesidio adversus huius criminis et societatis auctores
attributae libertatis (libertatis WO liberalitatis EY
Cuiac.) praesidio defendantur liceatque his sub hac condicione fidem
tueri, quam extorquere ab invitis domini (dominis YO) temptaverint, nec
assertores dogmatis catholici ea, qua ceteros, qui in potestate sunt positi,
oportet ad facinus lege constringi, et maxime convenit omnes homines sine ullo
discrimine condicionis aut (ac Y) status infusae caelitus sanctitatis
esse custodes. 3. Sciant ii vero, qui ex supra dictis sectis (sectis WYO
omit E Cuiac.) iterare baptisma non timuerint aut qui
consentiendo hoc facinus propria (proprium Momm.app?) huius
societatis permixtione damnaverint, non solum testandi sibi, verum adipiscendi
(t.s.v.a. Cuiac. testandum sibi verum adipiscendum EYO) aliquid
sub specie donationis vel agitandorum contractuum in perpetuum copiam
denegatam, nisi pravae mentis errorem revertendo ad veram fidem consilii
emendatione correxerint. 4. Illos quoque par nihilo minus poena constringat
(constringat YO constringit E Cuiac.incl.W),
si qui (si qui YO si quis E qui Cuiac.) memoratorum
interdictis coetibus seu ministeriis praebuerint coniventiam (cohibentiam
Y), ita ut moderatores provinciarum, si in contemptum (contemptu
YO) sanctionis huiusce (huiuscemodi E huiusmodi Cuiac.)
consensum putaverint commodandum, sciant se viginti libras (libras E
librarum YO) auri esse multandos, officia etiam sua simili condemnatione
subiuganda. Principales vel defensores civitatum, nisi id quod praecepimus
fuerint exsecuti vel his praesentibus ecclesiae catholicae vis fuerit illata,
eadem multa se noverint attinendos (omit ita ut filiis ... attinendos
16.6.5).
W329. CTh 16.5.37 (Hadriano pr.pr. d. 26 Feb 405/400 Ravenna) Rescriptum, quod
Donatistae a Iuliano tunc principe impetrasse dicuntur, proposito programmate
celeberrimis in locis volumus anteferri et gesta, quibus est huiuscemodi
allegatio inserta, subnecti, quo omnibus commonescat et catholicae confidentiae
stabilita constantia et Donatistarum desperatio (desperantium
Momm.app?) fucata (fugata E) perfidia.
W330. CTh 16.11.2 (Diotimo procons. Africae d. 5 March 405 Ravenna) Edictum,
quod de unitate per Africanas regiones clementia nostra direxit (dixerit
L), per diversa (diversas provincias T) proponi volumus, ut
omnibus innotescat (innotescant E) dei omnipotentis unam et veram fidem
catholicam, quam recta credulitas (credulitas EYDOL Cuiac.
fidelitas T) confitetur, esse retinendam.
W331. CTh 9.42.19 (Ursicino com.sacr.larg. d. 20 Apr 405 Ravenna) Possessiones,
quae ex bonis Gildonis aut satellitum eius in ius (iniussu Seeck)
nostrae serenitatis retentae sunt ab occupatoribus, nostro patrimonio
aggregentur, ita ut ab his ex eo tempore, quo indebite retentarunt (retenta
sunt Momm.app?), praestationum simplum inferatur. Qui si conventi
intra kalendas Octobres possessiones putaverint retinendas, sciant se ad dupli
restitutionem coartandos et duplos fructus esse reddendos.
W332. CTh 11.30.62 (ad Diotimum procons. Africae d. 22 July 405 Ravenna) In
negotiis, quae ex appellatione descendunt, veterem consuetudinem volumus
custodiri, illud addentes, ut, si quando a gentilibus vel a praefectis eorum
fuisset interposita provocatio, sacrum sollemniter, hoc est proconsularis
cognitionis, praestoletur examen.
W333. CTh 9.38.10 (Romuliano/Romulo pr.pr. <Gall.> d. 6 Aug 405 Ravenna)
Omnes omnium criminum reos vel deportatione depulsos vel relegatione aut
metallis deputatos, quos insulae variis servitutibus aut loca desolata
susceperunt, hac nostra indulgentia liberamus, separatis illis, qui ad locum
poenae destinatum contra iudicium sententias ire noluerunt. Indignus est enim
humanitate, qui post damnationem commisit in legem.
W334. CJ 11.59.11 (Hadriano pr.pr. d. 27 Aug 405/400) Locorum domini intra sex
menses edictis vocati revertantur (teneantur Ia). Qui si adfuerint, et
propria teneant et ea quae ex praeterito contraxerint (contraxerunt OX)
debita redhibere cogantur. 1. Sin vero impares esse earum rerum tributis
propria confitentur absentia nec adesse voluerint, penes eos, qui haec
susceperint et certum quem tributorum canonem promittunt, proprietas
possessionis intemerata permaneant, ut, postquam ea (eam Ia) exsolverint
(persolverint Ob), sciant sibi inquietudinem submovemdam nec subreptione
cuiusquam competitionis loca quae tenuerunt auferenda (auferendam Ia).
2. Quibus etiam illud indulsimus, ut ex eo tempore, ex quo primum loca de
quibus agitur coeperint possidere, tributa poscantur.
W335. CTh 15.1.43 (Hadriano pr.pr. d. 24 Sept 405 Ravenna) Petentibus loca
publica ea condicione adnuimus, ne quid usui (usui Tilius vi V)
vel ornatibus aut commodis civitatum auferatur. Et quamquam nullum opinemur
existere, qui contra commoda vel ornatum propriae civitatis competitorum
obreptionibus coniveret, attamen huiuscemodi rescripta (add non nisi
V delete n.n. Momm.app.) ad excellentiam tuam
referri praecipimus, scientibus iudicibus, quod, si qui deinceps subrepticia
voluerit allegare rescripta, non nisi reprehensione existimationis suae et
poena officiorum suorum his aditum praebebunt, si in tradendis locis publicis,
si qui forte nostra liberalitate fuerint concessi, excellentiae tuae non
expectetur auctoritas.
W336. CTh 11.20.3 (Hadriano pr.pr. d. 5 Oct 405/400 Ravenna) Exigua quodammodo
aedificiorum pensitatio nullum erga possessiones suas superindicti oneris
pondus agnoscat. Per omnes autem civitates municipia vicos castella ex horreis
balneis ergasteriis tabernis domibus cenaculis, salinis etiam omnibus praeter
mancipum, quae populi Romani lavacris inserviunt, vel his, quae in memoratis
locis sub pensionis locatione retinentur, nullius excepta persona unius anni,
hoc est tertiae indictionis devotione congrua a (a Cuiac. omit
V) locorum dominis pensio conferatur, excepta scilicet aeternabili urbe,
quam ab huiusmodi munere reverentia propriae maiestatis excusat. Ea videlicet
ratione servata, ut, si qui dominorum defuerit, vel a procuratoribus vel ab his
qui haec loca sub conductione detentant, id quod praeceptum est inferatur
dominorum rationibus imputandum, ea condicione servata, ut sciant tantum,
quantum ipsi percipere consuerunt, omni maturitate oportere (oportere se
Momm.app.) conferre.
W337. CTh 5.16.30 (Silvano com.rer.priv. d. 5 Oct 405 Ravenna) Qui praedia
domus nostrae perpetuo iure detentant, iuxta tenorem praesentis
iussionis maturius exigantur, tum (in perpetuum Momm.app?) etiam
omnia reliqua, quae huc usque officii palatini neglegentia
resederunt, pari cura compulsa, protinus privato aerario nostro
inferantur.
W338. CTh 11.1.27 (Salvino com.rer.priv. d. 13 Nov 405/400 Ravenna) Opulentes,
quos annua solutione debitas inferre convenerat pensiones, cum eo, quod resedit
in debitum, quadruplum (indebitum quadruplum Momm.app?) iubemus
inferre. Ii vero, quos forte mediocritas a contumaciae huius excusat invidia,
simplam debiti summam omni maturitate redhibere cogantur. Quos tamen oportuerat
pro media saltem praeceptionis condemnatione retineri, qui (quia lenti
Momm.app?) ad solvenda rei nostrae debita extiterunt (restiterunt
Pith. Cuiac. 1586).
W339. CTh 16.5.39 (Diotimo <procons. Africae> d. 8 Dec 405 Ravenna)
Diotimo suo salutem. Donatistae superstitionis haereticos quocumque loci vel
fatentes vel convictos legis tenore servato poenam debitam absque dilatione
persolvere decernimus.
406 ARCADIO AUG VI ET PROBO V C CONSS
W340. CJ 11.71.3 (Hadriano pr.pr. before 11 Jan 406) Loca omnia fundive
rei publicae propositis prius licenter (recenter O) edictis dehinc, ubi
in eum canonis modum contendentium augmenta subcreverint, ut extendi ultra aut
superari (add ab O) alterius oblatione non possint, perpetuariis
conductoribus locentur.
W341. CTh 13.7.2 (Longiniano pr.pr. d. 11/10 Jan 406 Ravenna)
Multi naves suas diversorum nominibus et titulis tuentur. Cui fraudi obviantes
praecipimus, ut, si quis ad evitationem publicae necessitatis titulum
crediderit apponendum, sciat navem esse fisco sociandam. Nam ut privatos quoque
non prohibemus habere navigia, ita fraudi locum esse non sinimus, cum omnes in
commune, si necessitas exegerit, conveniat utilitatibus publicis oboedire et
subvectionem sine dignitatis privilegio celebrare. Nisi igitur intra triginta
dies haec fuerit fraus remota, universa navigia, quae ad exceptiones
confugiunt, dominis auferuntur.
W342. CTh 13.11.11 (Longiniano pr.pr. 9 Feb 406 Ravenna) Per hoc quinquennium
multos comites ac peraequatores nec non etiam discussores per diversas
provincias constat esse directos, quos nihil profuisse utilitatibus publicis
cognovimus. Ideoque sublimitas tua eorum actus diligenti examinatione perpendat
et si quos neglegenter (neglegenter Reinesius neglegentes V)
invenerit iniuncta curasse, ablatis codicillis primitus et refusis (et remissis
Momm.app?) faciet in duplum quae perceperunt emolumenta
redhibere. Si quos vero rapacitate plectenda a provincialibus aliquid
abstulisse constiterit, direpta in quadruplum redhibere compellas.
W343. CTh 7.13.16 (provincialibus d. 15 Feb/19/17 Apr 406 Ravenna) Contra
hostiles impetus non solas iubemus personas considerari, sed vires, et licet
ingenuos amore patriae credamus incitari, servos etiam huius auctoritate edicti
exhortamur, ut quamprimum (quamprimum Momm. cumprimum R) se bellicis
sudoribus offerant, praemium libertatis, si apti ad militiam arma susceperint,
pulveratici etiam nomine binos solidos accepturi: praecipue sane eorum servos,
quos militia armata detentat, foederatorum nihilo minus et dediticiorum,
quoniam ipsos quoque una cum dominis constat bella tractare.
W344. CTh 7.13.17 (same) Provinciales pro imminentibus necessitatibus omnes
invitamus edicto, quos erigit ad militiam innata libertas. Ingenui igitur, qui
militiae obtentu arma capiunt amore pacis et patriae, sciant se denos solidos
patratis (patratis Momm. paratis R) rebus de nostro percepturos
aerario, quibus tamen ternos ex summa supra dicta iam nunc solidos praeberi
mandavimus; nam optimos futuros confidimus, quos virtus et utilitas publica
necessitatibus obtulit.
W345. CTh 7.18.15 (Longiniano/Longiano pr.pr. d. 24 March 406 Ravenna) Qui
relictis militaribus castris se ad depraedationes vel latrocinium contulerint,
severitatem publicam non evadant.
W346. CTh 11.1.30 (Sapidiano vicar. Africae d. 4 Sept 406 Altinum) Super
mutando canone a quolibet impetrata rescripta vacuentur et si qui (qui
Goth. quis V) deinceps ausus fuerit quae prohibemus postulare, in
duplum teneatur obnoxius. Nam cum in privatis causis quae contra leges fuerint
elicita, cassentur, rectius in publicis negotiis, quae adversum vetera decreta
extorta fuerint, submovemus.
W347. CTh 11.36.33 (Nestorio com. et duci d. 7 Dec 406 Ravenna) Aliquantos in
Tripolitana provincia reos temere ad appellationis comperimus auxilium
convolare, ut poenam provocatione defugiant (diffugiant V). Ideoque
decernimus, ut manentibus his, quae de audientiae discretione superioribus sunt
decreta praeceptis, in convictos tamquam confessos sententia proferatur, ea
nihilo minus condicione servata, ut nullus, priusquam iudicii formam examen
susceptae cognitionis inveniat, appellandi habeat facultatem.
407 HONORIO VII ET THEODOSIO II AUGG CONSS
Tenure of western quaestor no.8 begins: Dardanus?
W348/8/1. CTh 16.5.40 (Senatori pr.urb./pr.pr. d. 22 Feb/24 Apr 407 Roma) Quid
de Donatistis sentiremus, nuper ostendimus. Praecipue tamen Manichaeos vel
Frygas sive Priscillianistas meritissima severitate persequimur. Huic itaque
hominum generi nihil ex moribus, nihil ex legibus sit commune cum ceteris. 1.
Ac primum quidem volumus esse publicum crimen, quia quod in religionem divinam
(r.d. Momm. religione divina VE) committitur, in omnium fertur
iniuriam. 2. Quos bonorum etiam publicatione persequimur, quae tamen cedere
iubemus proximis quibusque personis, ita ut ascendentium vel descendentium vel
venientium ex latere cognatorum usque ad secundum gradum velut in
successionibus ordo servetur. Quibus ita demum ad capiendas facultates esse ius
patimur, si non et ipsi pari conscientia polluuntur. 3. Ipsos quoque volumus
amoveri ab omni liberalitate et successione quolibet titulo veniente
(l.e.s.q.t.v. Iust. liberalitatis et successionis q.t. venientes
VE). 4. Praeterea non donandi, non emendi, non vendendi, non postremo
contrahendi cuique convicto relinquimus facultatem. 5. In mortem quoque
inquisitio tendit. Nam si in criminibus maiestatis licet memoriam accusare
defuncti, non immerito et hic debet subire iudicium. Ergo et suprema illius
scriptura irrita sit, sive testamento sive codicillo sive epistula sive
quolibet genere reliquerit voluntatis qui aut Manichaeus aut Fryga aut
Priscillianista fuisse convincitur, hoc quoque casu eadem illa circa gradus
superius comprehensos condicione servata: alioquin nec filios heredes existere
aut adire permittimus, nisi a paterna pravitate discesserint: delicti enim
veniam paenitentibus damus. 6. Servos etiam extra noxam esse volumus, si
dominum sacrilegum revertentes (reverentes E relinquentes
Momm.app.?) ad ecclesiam catholicam servitio fideliore
transierint. 7. Praedium, quo se (p.q.s. Momm. praedium quod
Goth.) huiusmodi hominum coetus, domino, etsi non communione criminis
implicato, sciente tamen nec prohibente, contraxit, patrimonio nostro societur,
ac, si dominus ignoravit (ignorabit V), actor vel procurator
possessionis cohercitus plumbo perpeti (perpeti Momm. perpetui
VE) metallorum operi deputetur, conductor si idoneus est, deportabitur.
8. Rector provinciae, si haec crimina dissimulatione (crimen ad dissimulationem
E) vel gratia delata distulerit aut convicta neglexerit, sciat se multa
viginti librarum auri feriendum. Defensores quoque et principales urbium
singularum nec non et officia provincialia decem librarum auri poena
constringet (constringit E), nisi in his, quae a iudicibus super hoc
praecepta fuerint, exsequendis et sagacissimam curam et sollertissimam
(s.c.e.s. V sanctissimam E) operam commodarint.
W349/8/2. CTh 7.13.18 (Stilichoni com. et mag.mil d. 22 March 407/409) Iuniorum
collatione, vel qui proxime in pretio ab honoratis pro rerum necessitate
petiti sunt vel si umquam tale aliquid rei publicae ratio flagitaverit, immunes
haberi oportere decernimus, qui militiae praerogativa ad tribunatus
praepositurasve pervenerint.
W350/7/2. CTh 7.20.13 (same) Oportet inter eos, qui ambitu ac suffragiis ad
tribunatus praepositurasque perveniunt, et eos, qui labore periculis atque
ordine militiae decurso huiusmodi dignitates acceperint, esse discretionem.
Quare immunes eos haberi decernimus, qui militiae praerogativa, ut dignum est,
ad tribunatum praeposituramve perveniunt. Commonendi autem sunt comites et (ut
R aut Cujac.) duces militum, ut et ipsi eos relevatos esse
cognoscant neque aliquid hoc nomine ab his flagitandum. De quibus ad omnes
militares iudices paria scripta direximus.
W351/8/3. CTh 14.1.5 (Curtio pr.pr. d. 7 Apr 407 Ravenna) Cum tot et tam
evidentibus praeceptionibus sacris iam inde ab antiquis principibus, nostris
quoque rescriptis decuriae sint (sunt V) sacratissimae urbis privilegia
confirmata, attamen quae saepius statuta sunt, hac (haec V) etiam lege
firmamus. ET CETERA.
W352/8/4. CTh 16.2.34 (Sapidiano vicar. Africae d. 25/26 June 407/399 Brixia)
Si ecclesiae venerabilis privilegia cuiusquam fuerint vel temeritate violata
vel dissimulatione neglecta, commissum quinque librarum auri, sicut etiam prius
constitutum est, condemnatione plectatur. Si quid igitur contra ecclesias vel
clericos (ecclesiis vel clericis YDO) per obreptionem vel ab haereticis
vel ab huiuscemodi (huiusmodi E) hominibus fuerit (fuerat YDO)
contra leges impetratum, huius sanctionis auctoritate vacuamus.
W353/8/5. CTh 7.8.9 (Sapidiano <vicar. Africae> pp. 6 Aug 407/409/399
Carthago) Licet proxime iusserimus quinque librarum auri condemnatione
proposita praedia, quae ex Gildonis bonis ad nostrum aerarium delata sunt, ab
hospitibus excusari, nunc etiam praecipimus, ut omnes domus ex eodem iure
venientes, in quibuslibet civitatibus sunt constitutae, ab hospitibus
excusentur, quo possint conductores facilius inveniri (invenire Ra). Si
quis igitur contra nostram fecerit iussionem, multa pridem ferietur inflicta.
W354/8/6. CTh 16.5.41 (Porfyrio procons. Africae d. 15/25/18 Nov/Aug/March 407
Roma) Licet crimina soleat poena purgare, nos tamen pravas hominum voluntates
admonitione paenitentiae volumus emendare. Quicumque igitur haereticorum, sive
Donatistae sint sive Manichaei vel cuiuscumque alterius pravae opinionis ac
sectae profanis ritibus aggregati, catholicam fidem et ritum, quem per
(e.r.q.p. V meritumque E) omnes homines cupimus observari,
simplici confessione susceperint, licet (licet E liceat V) adeo
inveteratum malum longa ac diuturna meditatione nutriverint, ut etiam legibus
ante latis videantur obnoxii, tamen hos, statim ut fuerint deum simplici
religione confessi, ab omni noxa absolvendos esse censemus, ut ad omnem
reatum, seu ante contractus est seu postea, quod nolumus, contrahitur
(contrahetur Goth.), etiamsi maxime reos poena videatur urgere,
sufficiat ad abolitionem errorem (errorem Cujac. errorum V)
proprio damnavisse iudicio et dei omnipotentis nomen, inter ipsa quoque
pericula requisitum, fuisse complexum, quia nusquam debet in miseriis (miseriis
E miseris V) invocatum religionis deesse subsidium. Ut igitur
priores quas statuimus leges in excidium sacrilegarum mentium omni executionis
urgeri iubemus effectu, ita hos, qui simplicis fidem (fidem Hänel
fide VE) religionis licet sera confessione (confessionem E)
maluerint, censemus datis legibus non (non V omit E)
teneri. Quae ideo sanximus, quo universi cognoscant nec profanis hominum
studiis deesse vindictam et ad rectum redundare cultum legum quoque adesse
suffragium.
W355/8/6. CTh 16.2.38 (same) POST ALIA. Privilegia, quae
ecclesiis et clericis legum decrevit (decrevit E decernit VYDO
Hincm.) auctoritas, hac quoque praeceptione sancta et inviolata
permanere decernimus. Atque hoc ipsis praecipuum ac singulare deferimus, ut,
quaecumque de nobis ad ecclesiam tantum pertinentia (pertinentium YD
Hincm.) specialiter fuerint impetrata, non per coronatos, sed ab
advocatis (per advocatos YDO Hincm.) eorum arbitratu et iudicibus
innotescant (innotescat YDO Hincm.) et sortiantur (sortiatur
YDO Hincm.) effectum. Sacerdotes vero provinciae erunt solliciti,
ne sub hac scilicet privilegii excusatione etiam contra eorum utilitatem
aliquid his inferatur incommodum (incommodi Momm.app.).
W356/8/7. Sirm 12 = CTh 16.5.43-16.10.19 (Curtio pr.pr. d. 15/25 Nov 407/408
Roma pp. 5 June 408 Carthago) Profanos haereticorum spiritus superstitionemque
gentilium vel sola quidem religiosorum virorum sacerdotum dei in observandis
sollicitudo criminibus, sedulitas in monendo, auctoritas in docendo emendare
debuerat. Nec nostrarum tamen legum scita cessarunt, quae in dei omnipotentis
cultum poenae etiam terrore proposito reducerent deviantes, ignaros quoque in
ministeria divina formarent. Sed nimirum ipsa vis mali humana pariter ac divina
permiscens deceptos plerosque persuasionibus pravis tam in praesens quam in
futurum impellit exitium et deo simul ac nobis perdit infelicium vitas, quas et
hic legibus dedit et illic cogit ferre iudicium. Compulsi igitur Donatistarum
pertinacia, furore gentilium, quae quidem mala desidia iudicum, coniventia
officiorum, ordinum contemptus accendit, necessarium putamus iterare quae
iussimus. Quapropter (omit Profanos ... quapropter
16.5.43) omnia (ut omnia Z), quae in Donatistas,
qui et Montenses (Montanistas 16.5.43) vocantur,
Manichaeos sive Priscillianistas vel in gentiles a nobis generalium legum
auctoritate decreta sunt, non solum manere decernimus, verum in exsecutionem
(executionem 16.5.43) plenissimam effectumque deduci, ita
ut aedificia quoque vel horum vel Caelicolorum etiam, qui nescio cuius dogmatis
novi conventus habent, ecclesiis vindicentur. Poena vero lege proposita velut
(veluti 16.5.43) convictos tenere debebit eos, qui
Donatistas se confessi fuerint vel catholicorum sacerdotum (omit
sacerdotum 16.5.43) scaevae (sanctaeve Eb)
religionis obtentu communionem refugerint (c.r.s.r.o.
16.5.43), quamvis Christianos esse se (omit se
Z) simulent. Iam vero (omit Profanos ... iam vero
16.10.19) templorum detrahantur annonae et rem annonariam
iuvent expensis devotissimorum militum profuturae. 1. Simulacra, si qua
etiamnunc in templis fanisque consistunt et (et delete
Momm.app.) quae aliquem (alicubi 16.10.19)
ritum (ritum Sirm ritu E Cuiac.) vel acceperunt vel
accipiunt paganorum, suis sedibus revellantur (evellantur
16.10.19), cum hoc repetita sciamus saepius sanctione
decretum. 2. Aedificia ipsa templorum, quae in civitatibus vel oppidis vel
extra oppida sunt, ad usum publicum vindicentur. Arae locis omnibus destruantur
omniaque templa in possessionibus nostris ad usus adcommodos transferantur
(transferentur Z), domini destruere cogantur. 3. Non liceat omnino in
honorem (honore E) sacrilegii ritus funestioribus locis exercere
(exercere E Cuiac. exegere Z) convivia vel quicquam
sollemnitatis agitare (agitare Cuiac. Sirm agitari EZ).
Episcopis quoque locorum haec ipsa prohibendi ecclesiasticae manus tribuimus
facultatem. Nam et agentum in rebus executionem Maximi, Iuliani, Eutychi, ut
ea, quae generalibus legibus contra Donatistas, Manichaeos atque huiuscemodi
haereticos vel gentiles statuta sunt, impleantur, indulsimus. Qui tamen scient
in omnibus modum statutorum esse servandum, ut ea, quae contra vetitum videntur
esse commissa, mox iudicibus iuxta vim legum deferant vindicanda (omit
Nam et ....vindicanda 16.10.19). Quos quidem (iudices
autem 16.10.19) viginti librarum auri poena statutae dudum
multae (omit s.d.m. 16.10.19) constringet pari
multa officiis ordinibusque proposita (constringimus et pari forma officia
eorum 16.10.19), si haec quae statuimus (omit q.s.
16.10.19) eorum fuerint dissimulatione neglecta, Curti
parens carissime atque amantissime. Quod ad continendos hominum mores
religionemque provisum et ad rectores provinciarum sublimis magnificentia tua
faciet pervenire et digno per omnes iubebit vigore servari (omit Curti
... servari 16.10.19 omit Iam vero .. servari
16.5.43). PROPOSITA CARTHAGINE IN FORO SUB PROGRAMMATE
PORPHYRII PROCONSULIS.
Tenure of western quaestor no.8 ends
408 BASSO ET PHILIPPO VV CC CONSS
Tenure of western quaestor no.9 begins
W357/9/1. CTh 14.4.8 (Hilario pr.urb. d. 15 Jan 408 Roma) Quicumque de
suariorum corpore originariam functionem sub cuiuslibet desiderio auxilii vel
honore declinasse noscuntur vel ad diversa (ad diversa Cuiac. adversa
V) se officia contulisse aut (aut delete Momm.app.)
adnotationibus vel rescriptis nostrae serenitatis elicitis, ad munus pristinum
revocentur, tam qui paterno quam qui materno genere inveniuntur obnoxii:
oportet enim viribus vacuari, quae in dispendium publicum adumbratione extorta
(extorta Goth. exorta V) sint. Nullique penitus ad quemlibet
honorem atque militiam aditus tribuatur et si (et si Goth. nisi
V) qua deinceps de nostris altaribus per adnotationem vel rescriptum vel
quolibet genere fuerint elicita vel emendicata, cassentur. 1. Eos etiam, qui ad
clericatus se privilegia contulerunt, aut agnoscere oportet propriam functionem
aut ei corpori quod declinant proprii patrimonii facere cessionem. 2. Ii vero,
qui praedia obnoxia corpori vel ex empto vel ex donato vel ex quolibet titulo
tenent, pro rata publicum munus agnoscant aut possessionibus cedant. 3. Circa
reliqua etiam corpora, quae ad privilegia urbis Romae pertinere noscuntur,
eadem praecepti nostri forma servetur.
W358/9/2. CTh 1.20.1 (Curtio pr.pr. d. 3/2 Feb/Nov 408 Roma) Honorati, qui
lites (qualiter B) habere noscuntur, his horis, quibus causarum merita
vel fata (fata NM Iust.CRMb facta ABGLS
Iust.PMLa) penduntur (penduntur NG Iust.C
panduntur A Iust.R), residendi cum iudice non habeant
facultatem: nec meridianis horis a litigatoribus iudices videantur. Quina
(quinque BGL) itaque pondo auri tam iudici quam eius officio atque
(atque MS et NABGL) honoratis parem multam ascribendam esse
cognoscas (cognoscant NBG1L cognoscat G2S), si quis (qui
B) contra praeceptum huiusmodi venire temptaverit.
W359/9/3. CJ 11.74.3 (Petronio pr.pr. <Gall.> before 1 May 408) Omnia
praedia, tam ea, quae in re privata olim tenentur, quam illa, quae ex
proscriptorum bonis ad fiscum sunt devoluta, eatenus ab huiusmodi privilegiis
et excusationibus submoveantur, ut (et O) omnes species annonarias,
cursitationes etiam debitas atque integram opinionem sciant esse solvendam.
Arcadius died on 1 May 408.
IMPP HONORIUS ET THEODOSIUS AUGG
Stilicho was killed on 23 August 408.
Tenure of western quaestor no.9 ends
Tenure of western quaestor no.10 begins: Volusianus?
W360/10/1. CTh 11.28.4 (Theodoro pr.pr. d. 13 Sept 408 Mediolanum) Ab
omni intra Italiam iugatione, quam munere annonariae functionis absolvimus,
etiam glebalem pensionem iubet serenitas nostra removeri.
W361/10/2. CTh 9.42.20 (Theodoro pr.pr. d. 24 Sept 408 Mediolanum)
Proscriptorum satellitumque fortunas aerario nostro iubemus accedere. Ideoque
per agros (omit per agros V), per cuncta domicilia titulos
nostrae serenitatis affigi praecipimus. Quidquid sane ab eorum procuratoribus
ex praediorum fructibus congregatum est, largitionibus nostris protinus
copuletur, ne, si iussa nostra aut dissimulatione neglexerint aut colludio
praetermiserint, supplicium exilii pariter et proscriptionis sustineant.
W362/10/3. CJ 4.2.16 (Theodoro pr.pr. d. 16 Oct 408) Quisquis iudici fenebrem
pecuniam mutuaverit, si in provincia fuerit (fuerit
PvLvCRb fuit PtLtRaM)
versatus, quasi emptor legum atque provinciae, vel (omit vel Ma)
si quis collectarius honoris pretium dederit ambienti, exilii poena una cum
ipso iudice plectetur.
W363/10/4. CTh 9.42.21 (Theodoro pr.pr. d. 25 Oct 408) Qui in facultates
Stilichonis et actus videntur esse versati (versi Momm.app?) vel
ex isdem facultatibus aliquid subtraxisse vel aliquid rapuisse, omnifariam
reddant.
W364/10/5. CTh 9.40.19 (Donato procons. Africae/pr.urb. d. 11 Nov 408)
Satellites Gildonis custodiis mancipentur et proscriptione damnentur.
W365/10/6. CTh 16.5.42 (Olympio mag.off. et Valenti com.domest. d. 14 Nov 408
Ravenna) Eos, qui catholicae sectae sunt inimici, intra palatium militare
prohibemus, ut (omit ut E) nullus nobis sit aliqua ratione
coniunctus, qui a nobis fide et religione discordat.
W366/10/7. CTh 9.40.20 (Theodoro pr.pr. d. 22 Nov/Sept 408) Si quis ex
proscriptorum numero comitatum nostrae serenitatis sive moenia aeternae urbis
intraverit, deportatione plectetur.
W367/10/7. CTh 9.42.22 (same) Qui suas opes praedoni publico vel eius filio
ceterisque satellitibus dederunt vel iure vel corpore, quibus ille usus est ad
omnem ditandam inquietandamque barbariem, his omnem repetendi viam iubemus esse
praeclusam.
W368/10/7. CTh 7.21.4 (same) Eos, qui testimoniales non suo merito, sed eorum
contemplatione sunt adepti qui pro his nostram clementiam sunt precati, par
severitas persequatur. Eos tamen esse in urbe sacratissima non vetamus, qui
posuerunt illic larem atque domicilium.
W369/10/8. CTh 16.5.44 (<Donato procons. Africae> d. 24 Nov 408 Ravenna)
Have, Donate, carissime nobis. Donatistarum haereticorum Iudaeorum nova atque
inusitata detexit audacia, quod (quo Momm.app.) catholicae fidei velint
sacramenta turbare. Quae pestis cave contagione (c.c. Momm. atque
contagionis E atque contagionis si V) latius emanet ac profluat.
In eos igitur, qui aliquid, quod sit catholicae sectae contrarium adversumque,
temptaverint, supplicium iustae animadversionis expromi praecipimus.
W370/10/9. CTh 1.16.14 (Theodoro pr.pr. d. 25/24/26 Nov 408 Ravenna)
Moderatores provinciarum (provinciae Brev.) curam gerere iubemus, ne
quid potentium procuratores perperam illiciteque (illicite GL)
committant.
W371/10/10. CTh 7.13.19 (com.sacr.larg. d. 25 Nov 408 Ravenna) Tirones in
scholis loco semper posteriore ponantur. Nec enim patimur quemquam celsiorem
gradum obtinere, nisi cui et laborum assiduitas et stipendiorum prolixitas
suffragatur.
Tenure of western quaestor no.10 ends
W372. Sirm 9 = CTh 16.2.39 (Theodoro pr.pr. iterum d. 27/22 Nov 408 Ravenna)
Utinam quidem ii tantum clericorum nomen induerunt, quorum in deteriorem partem
relabi vita non possit. Esset laetitia communis et facile pios (pios
edd. plus Z) ritus cultusque divinos veneratio humana sequeretur.
Sed facile vitia subrepunt (subripiunt Z), ut illuc etiam error irrepat
(irripiat Z), ubi esse nisi pura non possunt. Et si censura iudicii
sacerdotalis in specula provideat, ut inter bonos non sint, qui boni esse non
possunt; ne tamen crimina deprehensa luxurient et sit libera peccantibus
pertinacia, placet, ut, (omit Utinam..placet, ut
16.2.39) quemcumque (quicumque NE) clericum
indignum officio suo episcopus iudicarit (iudicaverit
16.2.39) et ab ecclesiae ministerio segregaverit, aut qui
(si qui 16.2.39) professum (professus G) sacrae
religionis obsequium (omit obsequium 16.2.39)
sponte dereliquerit (reliquerit H), continuo eum curia sibi (e.c.s
NGEXCPMS Sirm s.e.c. V e.s.c. HO) vindicet, ut
liber illi (illius G) ultra ad ecclesiam recursus esse non possit
(posset N) et (add non E2) pro hominum qualitate vel (et
16.2.39) quantitate patrimonii vel ordini suo vel collegio
civitatis adiungat (adiungatur 16.2.39), modo ut (et
Q) quibuscumque apti erunt (apti erunt YDGCPM Sirm apti
erint V appetierint H appetierunt NE) publicis
necessitatibus obligentur, ita ut colludio quoque locus non sit: ut per
singulos (per singulos igitur 15.2.39) binae librae auri
inferendae aerario nostro a decem primis curialibus exigantur, si alicui
(aliquibus 16.2.39) illicitam coniventiam (cohibentiam
HEC) et colludia foeda praestiterint, omnisque hominibus (hominibusque
16.2.39) improbissimis ab omnibus officiis militiae aditus
obstruatur. Nusquam enim fidi esse possunt, quos infideles deo summo ecclesia
refutaverit, Theodore parens carissime atque amantissime. Quod illustris
magnificentia tua in omnium notitiam datis ad singularum iudices provinciarum
litteris faciet pervenire, ut universis id proposita sollemniter edicta
declarent (omit Nusquam..declarent 16.2.39).
W373. CTh 16.5.45 (Theodoro pr.pr. II d. 27 Nov 408 Ravenna) Defensorum
curialium omniumque officiorum specula custodiat, ne quis intra aliquam
civitatem vel ulla territorii parte secreta, qui ab ecclesiae catholico
sacerdote dissidet, illicitae coitionis habeat facultatem. Ipsa etiam loca iuri
publico sociari seclusa omni excusatione (executione V) censemus et
proscriptos eos in exilium detrudi, qui audeant disputare ea et asserere, quae
institutio divina condemnat.
W374. CJ 2.15.1 (Flaviano pr.urb./pr.pr. d. 29 Nov 408 Ravenna) Regiae
maiestatis est, ut nostrae tantum domus et patrimonia titulorum inscriptione
legantur. Omnes igitur intellegant publico iure esse deputandum id, cui nomen
dominicum (domini Ca) praescribitur (perscribitur C).
W375. CTh 5.16.31 (Volusiano com.rer.priv. d. 29 Nov 408 Ravenna) Quidquid
praediorum ex tempore, quo clementiae nostrae pater
iam humanam in caelestem aeternitatem mutavit, de re
privata nostra vel donatum iure directo (add vel aliter
Momm.app?) pervenire monstratur ad quamcumque
personam, auferendum serenitas nostra decernit.
W376. Sirm 16 = CTh 5.7.2 (ad Theodorum/Theodoro pr.pr. II d. 10/11/3 Dec acc.
17 Dec 408/409 Ravenna) Punitis auctoribus mali publici laesorum quidem dolori
dedimus ultionem, sed provincialibus nostris libertatis restituendae
festinatione sentimus uno eodemque tempore armis et legibus consulendum. Hinc
denique bellorum curis mixta ratio et salubris constitutio admonuit faciendum,
ut (omit Punitis ... faciendum, ut 5.7.2) diversarum
homines provinciarum cuiuslibet sexus condicionis aetatis, quos barbaricae
feritatis discursus (barbarica feritas 5.7.2) captiva
necessitate transduxerat, invitos nemo retineat, sed ad propria redire
cupientibus libera sit facultas. 1. Quibus si quicquam in usum recuperandarum
virium (omit r.v. 5.7.2) vestium vel (vestium vel
CTh vel vestium Z) alimoniae dicatur impensum (impensum est
5.7.2), humanitati sit praestitum, nec maculet (maneat
5.7.2) boni facti gloriam avara (omit b.f.g.a.
5.7.2) victualis sumptus repetitio, cum forsitan alimoniae
istius mercedes operarum reddiderit compensatio. Quod in examen venire non
patimur, ne ad propria redire cupientes indecoris contentionibus retardentur:
(omit cum forsitan ... retardentur 5.7.2) exceptis
his, quos quis barbaris vendentibus emisse (quos b.v. emptos esse
5.7.2) docebitur, a quibus status sui pretium propter
utilitatem publicam emptoribus aequum est redhiberi: ne ingentis (imminentis
Momm.app.) damni consideratio (ne quando enim d.c.
5.7.2) a tali necessitate positis negari faciat emptionem,
et inveniamur, quorum libertati consuli voluimus, saluti potius obfuisse
(omit et inveniamur ... obfuisse 5.7.2). Hos decet
(decet redemptos 5.7.2) aut datum pro se pretium
emptoribus restituere, aut labore, obsequio vel opere quinquennii vicem referre
beneficii (beneficiis Z), habituros incolumem, si in ea nati sunt,
libertatem. Nec honestas emptoribus quinquenii tempus ad compensationem maioris
forsitan pretii datum ingemiscat exiguum, quia humanae vitae fragilitas forte
intra metas potest temporis constituti deficere nec ad legis beneficium
pervenire. Credant saltim perditum casibus, quod humanitate detulerint, licet
humana misericordia deo iudice quod alteri tribuit, sibi praestet. Quapropter
servata definitione legis, cuius moderationem placere non dubium est
(omit Nec honestas..dubium est 5.7.2), reddantur
(add igitur 5.7.2) sedibus propriis (add sub
moderatione qua iussimus 5.7.2), quibus iure postliminii
et (etiam 5.7.2.) veterum responsis prudentium
(omit prudentium 5.7.2) incolumia cuncta servata
sunt. Quam sanctionem adeo volumus custodiri, ut, (omit quam ... ut
5.7.2) si quisquam temeritate sacrilega praeceptis (si
quis itaque huic praecepto 5.7.2) fuerit conatus
obsistere, actor (auctor NBGS) et (omit et
5.7.2) conductor procuratorque, qui ad tuendam absentis
domini possessionem esse detegitur (omit qui ... detegitur
5.7.2), dari se metallo (metallis
5.7.2) aut poenam deportationis non ambigat subiturum (cum
poena d.n. ambigat 5.7.2). Si vero possessionis dominus
contra mansuetudinis nostrae salubre constitutum venire temptaverit
(omit contra ... temptaverit 5.7.2), rem suam fisco
noverit vindicandam seque per rectoris provinciae sententiam (omit
p.r.p.s. 5.7.2) deportandum. Et (omit et Z)
ut facilis exsecutio proveniat imperatis, Christianae (add religionis
Momm.app.) sacerdotes, vicinorum et proximorum locorum ecclesias
retinentes, quorum moribus congruit effectus talium praeceptorum (proveniat,
Christianos proximorum locorum volumus huius rei sollicitudinem gerere
5.7.2.), curiales quoque proximarum civitatum placuit
admoneri, ut emergentibus talium necessitatum causis adeant iudices legis
nostrae auxilium petituri (talibus causis sciant legis nostrae auxilium
deferendum 5.7.2). Et ne quis contumaciae suae culpam praecepti
ignoratione tueatur, Theodore parens carissime atque amantissime, illustris
magnficentia tua legis tenorem litteris suis edictisque propositis ad omnium
iudicum et provincialium notitiam faciet pervenire (omit Et ne ...
pervenire 5.7.2), ita ut noverint rectores universi decem
libras (librarum 5.7.2) auri a se et tantumdem ponderis
(omit ponderis 5.7.2) a suis apparitoribus
exigendum, si quod praeceptum est, in gratiam cuiuspiam neglectum esse doceatur
(si praeceptum neglexerint 5.7.2): cum saluberrimae
sanctionis exsecutionem deferri (fieri Momm.app?) ab omnibus
quidem, sed iudicum maxime et officiorum cura obsequioque iubemus.
W377. CTh 7.16.1 (same) Hostis publicus Stilicho novum atque insolitum
reppererat, ut litora et portus crebris vallaret excubiis, ne cuiquam ex
Oriente ad hanc imperii partem pateret accessus. Huius iniquitate rei
moti et ne rarior sit diversarum mercium commeatus, praecipimus hac sanctione,
ut litorum desistat (desinat Momm.app.) ac portuum perniciosa
custodia et eundi ac redeundi libera sit facultas.
W378. CTh 10.10.25 (same) Cum per Illyrici partes barbaricus speraretur
incursus, numerosa incolarum manus sedes quaesivit externas, in cuius
ingenuitatem assidua petitorum solet libido grassari eique illicite iugum
servitutis imponere. Igitur praescriptum sublimitas tua recognoscat, ut
Illyricianos omnes, quos patria complectitur vel alia quaelibet terra
susceperit, petere non liceat.
W379. CTh 1.27.2 (Theodoro pr.pr. d. 13 Dec 408) Episcopale iudicium sit ratum
omnibus, qui se audiri a sacerdotibus acquieverint. Cum enim possint (possent
cod. Phil.) privati inter consentientes etiam iudice nesciente
audire (audiri cod. Phil.), his licere id patimur, quos
necessario veneramur eamque illorum iudicationi adhibendam esse reverentiam,
quam vestris deferri necesse est potestatibus, a quibus non licet provocare
(provocari cod. Phil.). Per publicum quoque officium, ne sit
cassa cognitio, definitioni exsecutio tribuatur.
409 HONORIO VIII ET THEODOSIO III AUGG CONSS
Tenure of western quaestor no.11 begins: Potamius?
W380/11/1. CTh 3.10.1 (Theodoro pr.pr. d. 14/23 Jan/1 Feb/1 Nov 409 Ravenna)
Quidam vetusti iuris ordine praetermisso obreptione (subreptione C1)
precum nuptias, quas se intellegunt non mereri, de nobis aestimant (existimant
N Iust.) postulandas, se habere puellae consensum confingentes.
Quapropter tale sponsalium genus praesentis (praesenti PMS) legis
definitione prohibemus. Si quis igitur contra hanc definitionem nuptias precum
subreptione (subreptionibus S) meruerit, amissionem (amissione
NB) bonorum et poenam deportationis subiturum se esse non ambigat et
amisso iure matrimonii, quod prohibita usurpatione meruerit (meruit NB
meruerat O), filios se iuste hac ratione susceptos non habiturum, nec
umquam postulatae indulgentiae adnotationisve (adnotationis suae NBL)
principis (omit p. OE Iust.) indultu (vel indultu
PMS) efficacem se veniae effectum meruisse: exceptis his, quos
consobrinorum, hoc est quarti gradus, coniunctionem lex triumphalis memoriae
patris nostri exemplo indultorum supplicare non vetavit (vetavit ECPMLS
vetuit NBO), exceptisque his, qui parentum sponsionem de nuptiis
filiarum (filiorum PMS) impleri desiderant vel sponsalia, hoc est
arrarum data nomine, reddi sibi praecepto legum cum quadrupli poena deposcunt.
Nos (non Et) enim peti de nobis nuptias supplicatione prohibemus, quas
deceat de voluntate parentum vel de ipsis adultis puellis aut mulieribus
impetrari. Nam si negato coniugio, quod fuerat (fuerit N) ante
promissum, lis aliqua legum praecepto nascatur, de iure nos consuli non
vetamus.
W381/11/1. CJ 5.4.20 (same) In coniunctione filiarum in sacris positarum patris
expectetur (expetetur M) arbitrium: si sui iuris puella sit intra
quintum et (omit et N) vicesimum annum constituta, ipsius quoque
exploretur assensus. Si patris auxilio destituta, matris et propinquorum et
ipsius quoque requiratur adultae iudicium. 1. Si vero utroque orbata parente
sub curatoris defensione consistat et inter honestos competitores matrimonii
oriatur forte certamen, ut (ut PtLtMa?N et
PvLvCMb) quaeratur, cui potissimum puella iniungenda sit;
si puella cultu verecundiae propriam noluerit (voluerit C) depromere
voluntatem, coram positis propinquis iudici deliberare permissum sit, cui
melius adulta societur.
W382/11/2. Sirm 14 = CTh 16.2.31-16.5.46 (Theodoro pr.pr. d. 15/14/16
Jan/25/24/26 Apr 409/412) Dubium non est coniventia iudicum fieri et culpabili
dissimulatione inultum relinqui, quod ad turbandam quietem publicam in
contemptum Christianae religionis, quam debito cultu veneramur, sub publica
testificatione commissum addiscimus et pariter non punitum. Vicina peccato in
iudice dissimulatio est, quam ignoratio commissi criminis non defendit. Per
provinciam Africam tantum quorundam temeritati licuisse comperimus, ut
Christianae legis antistites de propriis domibus raptos vel, quod est atrocius,
de ecclesiae catholicae penetralibus protractos cruciatibus diversis
afficerent, alios vero ad solam divini cultus iniuriam avulsa capillorum parte
foedatos vel alio iniuriae genere deformatos concurrentium speculis exhiberent,
ut esset circa eos venia gravior, quorum saluti contemptus ignoverat. Tanti
sceleris nefas et immane flagitium numquam ante compertum Africanorum
iudiciorum auctoritas nec creditae sibi potestatis iure persequitur nec debita
cura referendi in nostram fecit notitiam pervenire. Ignorari ab his potuisse
non credimus, quod commissum in civitatibus publice memoratur, quod iugis
(iugis Seeck iugi Z) et magistratuum et ordinum cura, stationarii
apparitoris sollicitudo, quae ministra est nuntiorum atque indicium, absentiae
exhibet potestatum. Licet enim insinuare levia, graviora reticere? Non
tacuissent (tacuissent Momm. tacuisse Z), quod propriis
innotescere rectoribus per alterum formidarent, nisi intellegerent nolle
iudicem vindicare. Expectandum fuit institutis accusationibus contra
professionis propriae sanctitatem, ut episcopi suas persequerentur (e.s.p.
Momm. episcopus s. persequeretur Z) iniurias et reorum nece
deposcerent ultionem, quos invitos decet vindicari? Deducitur in hanc
necessitatem veniae persuasor alienae, praeceptor indulgentiae, ut de se aut
ipse (aut ipse Momm. non ipse Z) tractasse videatur, quod et
petenti alius non negaret, aut praeceptis obsecuturus sacerdotii criminosorum
vi impunite (vi impunite Momm.? ea impunitae Z) subiaceat.
Episcopos et alios ecclesiae catholicae ministros nisi aut vigor potestatum aut
fides iudicum laudabili auctoritate tueatur, erunt addicti audaciae pessimorum.
Quapropter iubemus, ut eos, qui talia commisisse dicuntur, diversorum per
Africam iudicum sine innocentum laesione requirat auctoritas, ac proprio
exhibitos examini, si convinci manifesta probatione cognoverit, cuiuslibet
dignitatis et honoris reos probatos aut metallo tradat aut poenam deportationis
subire compellat, facultatibus eorum fisco nostro sociatis, ut habeant vitam
sibi clementiae nostrae more concessam, quae similibus non donabitur tempore
futuro criminibus. Si quidem praesentis legis aeternitate cunctis observanda
constituimus, Theodore parens carissime atque amantissime, quod
illustris magnificentiae tuae (magnificentia tua Z) praelatum
litteris, proponendum edictis, in omnium volumus notitiam pervenire, ut,
(omit Dubium non est..pervenire, ut Th) si quisquam (quis
16.2.31) in hoc genus sacrilegii proruperit, ut in
ecclesias catholicas irruens sacerdotibus et ministris vel ipsi (ipsi
Sirm ipso VEYD Hincm.) cultui locoque aliquid importet
iniuriae, quod geretur (geritur 16.2.31), litteris
ordinum, magistratuum et curatoris (curatorum 16.2.31) et
notoriis (notoriis V notariis EYDO Hicm. Sirm)
apparitorum, quos stationarios appellant, deferatur in notitiam potestatum, ita
ut vocabula eorum, qui agnosci potuerint, declarentur. Et si per multitudinem
commissum dicitur (dicetur 16.2.31), si non omnes, possunt
tamen aliquanti cognosci, quorum confessione sociorum nomina publicentur. Atque
ita provinciae moderator, sacerdotum et catholicae ecclesiae (omit e.
Z) ministrorum, loci quoque ipsius et divini cultus iniuriam capitali in
convictos vel (sive 16.2.31) confessos reos sententia
noverit vindicandam nec expectet, ut episcopus iniuriae propriae ultionem
deposcat, cui sacerdotii (sacerdotii Zb sacerdotio Za omit
16.2.31) sanctitas ignoscendi solam gloriam derelinquit.
Sitque cunctis non solum liberum, sed etiam (et 16.2.31)
laudabile, factas sacerdotibus vel ministris atroces (f.a.s. aut m.
16.2.31) iniurias velut publicum crimen persequi ac de
talibus reis ultionem mereri, ut hac saltem ratione, quod agi adversum se per
episcopum non posse confidit, at aliorum accusationibus malorum audacia
pertimescat (omit ut hac ... pertimescat 16.2.31.) Et (Quod
16.2.31) si multitudo violenta civilis apparitionis
exsecutione et adminiculo ordinum possesorumve non potuerit praesentari
(potuerit praesentari 16.2.31 potuerint praestari
Z), quod se armis aut locorum difficultate tueantur (tueatur
16.2.31), iudices Africani armatae apparitionis
praesidium, datis ad virum spectabilem comitem Africae litteris, praelato legis
istius tenore deposcent (deposcant 16.2.31), ut rei talium
criminum non evadant. Et (omit et 16.5.46) ne
Donatistae vel ceterorum vanitas haereticorum aliorumque eorum, quibus
catholicae communionis cultus non potest persuaderi, Iudaei atque gentiles,
quos vulgo paganos appellant, arbitrentur legum ante adversum se datarum
constituta cepisse (tepuisse 16.5.46), noverint iudices
universi praeceptis earum fideli devotione parendum et inter praecipua curarum,
quidquid adversus eos decrevimus, (add non ambigant
16.5.46) exequendum. (add Quod
16.5.46) si quisquam iudicum peccato (loco VE)
coniventiae, dissimulandi arte (omit d.a.) executionem praesentis legis
omiserit, (add noverit 16.5.46) amissa dignitate
graviorem motum se nostrae clementiae subiturum, officium quoque suum, quod
saluti propriae contempta suggestioni (suggestione Z
16.5.46) defuerit, punitis tribus primatibus condemnationi
viginti librarum auri subdendum (subdendos Z plectendum
16.5.46). Ordinis quoque viri, si in propriis civitatibus
vel territoriis commissum tale aliquid siluerint gratia obnoxiorum (in gratiam
noxiorum 16.5.46), deportationis poenam et propriarum
amissionem facultatum se noverint subituros.
W383/11/3. CJ 4.63.3 (Theodoro pr.pr. before 21 Jan 409) Nobiliores natalibus
et honorum luce conspicuos et patrimonio ditiores perniciosum urbibus
mercimonium exercere prohibemus, ut (uti C) inter plebeium et
negotiatorem (plebem et negotiatores PR) facilius sit emendi vendendique
commercium.
W384/11/4. CTh 9.2.5 (Caeciliano pr.pr. d. 21/22/20/23 Jan 409/405 Ravenna)
Defensores civitatum, curatores, magistratus et ordines oblatos sibi reos in
carcerem non mittant, sed in ipso latrocinio vel congressu violentiae aut
perpetrato homicidio, stupro vel raptu vel adulterio deprehensos et actis
municipalibus sibi traditos expresso crimine prosecutionibus arguentium cum
his, a quobus fuerint acusati, mox sub idonea prosecutione ad iudicium
dirigant. ET CETERA.
W385/11/4. CTh 9.2.6 (same) Si quos praecepto iudicum praemisso inscriptionis
vinculo reos factos adminiculum curiae propriae dirigere iussum fuerit,
municipalibus actis interrogentur, an velint iuxta praeceptum triumphalis
patris nostri XXX diebus sibi concessis sub moderata et diligenti custodia
propter ordinationem domus propriae parandosque sibi sumptus in civitate
residere. Quod si fieri voluerint, hoc genus beneficii cupientibus non negetur:
si vero dirigi velint, mox reos cum suis accusatoribus mittant nec ad arbitrium
adversariorum in civitatibus retineri patiantur. ET CETERA.
W386/11/4. CTh 9.31.1 (same) POST ALIA. Nemo curialium plebeiorum
possessorumve filios suos nutriendos pastoribus tradat. Aliis vero rusticanis,
ut fieri solet, nutriendos non vetamus. Si vero post istius legis publicationem
quisquam nutriendos pastoribus dederit, societatem latronum videbitur
confiteri.
W387/11/4. CTh 9.36.2 (same) POST ALIA. Noverint iudices cuilibet
culmini honorive praesidentes necessariis utrique parti, si petantur,
dilationibus non negatis a die inscriptionis intra anni curricula criminales
causas limitandas, quo emenso subeat (habeat V Brev.) accusator,
quia destitit, poenam sibi legibus constitutam; et si persona vilior
(add non O) fuerit, cui damnum famae (infamiae GPMS) non
sit iniuria, poenam patiatur exilii, nisi forsitan intra anni metas consensus
(consensu G Brev.) partium abolitionem poposcerit. In iudicum
(iudicium GaECPML) autem debet esse diligentia, ut, si nulla
rationabilis a reo vel accusatore dilatio postuletur, urgeant talium (aliam
G) causarum notionem non exspectatis anni moris. Si vero accustor vel
reus propter documenta forsitan sibi necessaria annum voluerint custodiri
(custodire GECS), dare assensum debet patientia cognitoris, in alteram
partem severiorem formatura sententiam. ET CETERA.
W388/11/4. CTh 11.39.13 (same) POST ALIA. Quoniam ingenui testes
(ingenuitates L) ad causas postulantur alienas, si socii et (omit
et H) participes criminis non dicantur, sed fides ab his notitiae
postuletur, in exhibitione (exhibitionem H) necessariarum personarum,
hoc est testium, talis debet esse cautio iudicantis, ut his venturis ad
iudicium per accusatorem (actorem E) aut ab his, per quos fuerint
postulati, sumptus competentes dari praecipiat (praecipimus H).
ET CETERA.
W389/11/4. CTh 11.8.3 (same) POST ALIA. Velut licito committi
frequenti laesorum deploratione didicmus, ut maioribus subiectis mensuris atque
ponderibus gravi possesso damno quatiatur. (Quare add Goth.)
iubemus, ut cura et sollertia defensorum hoc fieri a susceptoribus non sinant
deprehensosque ad iudicium dirigant, cum ipso commissae fraudis indicio. 1.
Idem (item Momm.app.) fieri notum est, ut provincialibus nostris
contestari iniurias suas cupientibus actorum confectio a defensoribus
ordinibus, curatore et magistratibus denegetur, idque gratia (gratiae
Goth.) tribuatur eorum, quos rationabiliter intellexerint arguendos.
Quod ne accidat, noverint cuncti provinciales, quotiens petitam sibi actorum
copiam a memoratis viderint denegari querellae propriae libellum conscriptum eo
tenore (tempore CRM), quo fuerat contestandum in frequentioribus
civitatum locis affigendum conveniendosque scribas, tabularios et cetera
officia publica commomenda (commonendi CR), per quae libellum colligi
oportebit atque invitis supra memoratis personis sub actorum confectione
ingeri, quorum quaestione fides possit inquiri: qua probata in eos, quos
gestorum petitam confectionem negasse constiterit, vigor iudiciarius
exeratur.
W390/11/5. CTh 9.37.4 (Caeciliano pr.pr. d. 25/20/27/22/30 Jan/1 Feb 409
Ravenna) Abolitionem invito reo, postquam fuerit officii custodiae traditus,
intra dies XXX accusatori petenti dari (dare OGPMLS) permittimus, post
hoc tempus, nisi reus consentiat, censemus non esse tribuendam. Si vero
ingenuos aliquos velut (vel GaO) testes criminis (criminum
GS) petitos ab accusatore deductos esse constiterit solam custodiae
iniuriam tolerasse, qui testes dicantur esse, non conscii, eorum ab accusatore
sumptibus consulendum est. Quod si ingenuorum, licet plebeiorum, corpora
fuerint laesa verberibus tormentisque vexata, abolitionem etiam duarum partium
consensu petitam iubemus vigore iudicum (iudicii G) denegari et crimen
propositum, cuius examen tormentis iam coeperat, agitari nec ante (antea
PM) a iudice (iudicem E) dimitti, quam in reum probato crimine
vindicetur aut in accusatorem pari forma sententiae damnatio referatur.
ET CETERA.
W391/11/5. CTh 9.3.7 (same) POST ALIA. Iudices (add
provinciarum B) omnibus dominicis diebus productos (omit
productos BG) reos e custodia carcerali videant interrogent, ne his
humanitas clausis per corruptos carcerum custodes negetur (negetur VHC
Iust. denegetur NBGOE). Victualem substantiam non habentibus
faciant ministrari (ministrare L Iust.), libellis duobus aut
tribus diurnis vel quot existimaverint (estimaverint B Pith.)
commentarienses decretis, quorum sumptibus proficiant alimoniae pauperum. Quos
ad lavacrum sub fida custodia duci oportet: multa iudicibus viginti librarum
auri et officiis eorum eiusdem ponderis constituta, ordinibus quoque trium
librarum auri multa proposita, si saluberrime (saluberrime VH?E
saluberrima NBGOCPMLS Iust.) statuta contempserint. Nec deerit
anstistitum Christianae religionis cura laudabilis, quae ad observationem
constituti iudicis (iudicii G) hanc ingerat monitionem (munitionem
NGC).
W392/11/6. CTh 9.16.12 (Caeciliano pr.pr. d. 1 Feb 409 Ravenna) Mathematicos,
nisi parati sint codicibus erroris proprii sub oculis episcoporum incendio
concrematis catholicae religionis cultui fidem tradere numquam ad errorem
praeteritum redituri, non solum urbe Roma, sed etiam omnibus civitatibus pelli
decernimus. Quod si hoc non fecerint et contra clementiae nostrae salubre
constitutum in civitatibus fuerint deprehensi vel secreta erroris sui et
professionis insinuaverint, deportationis poenam excipiant.
W393/11/7. CTh 16.8.19 (Iovio pr.pr. d. 1 Apr 409/412 Ravenna) Caelicolarum
nomen inauditum quodammodo novum crimen superstitionis vindicabit (vindicavit
libri quondam modo n.c.s. indicavit Seeck). Ii nisi intra (infra
E) anni terminos ad dei cultum venerationemque Christianam conversi
fuerint, his legibus, quibus praecepimus haereticos astringi, se quoque
noverint attinendos. Certum est enim, quidquid a fide Christianorum discrepat,
legi Christianae esse contrarium. Quam quidem adhuc, vitae suae etiam
(nequam Momm.app?) et iuris immemores, adtrectare ita audent, ut
de Christianis quosdam foedum cogant taetrumque Iudaeorum nomen induere. Et
quamvis qui haec admiserint, priscorum principum legibus iure damnati sint, non
tamen paenitet saepius admonere, ne mysteriis Christianis imbuti perversitatem
Iudaicam et alienam Romano imperio post Christianitatem cogantur arripere. Ac
si quisquam id crediderit esse temptandum, auctores facti cum consciis ad
poenam praeteritis legibus cautam praecipimus constringi, quippe cum gravius
morte sit et immitius caede, si quis ex Christiana fide incredulitate Iudaica
polluatur. Et idcirco iubemus, ne ecclesiis quisquam nocens vel (innocens ad
eas confugiens extrahatur, Iudaeo potissimum ne liceat inde servum
Momm.app?) cuiusquam abducere fideli ac devota deo praeceptione
sancimus, sub hac videlicet definitione, ut, si quisquam contra hanc legem
venire temptaverit, sciat se ad maiestatis crimen esse retinendum.
W394/11/7. CTh 2.8.25 (same) POST ALIA. Dominica die, quam vulgo
solis appellant, nullas edi penitus patimur voluptates, etsi fortuito
in ea aut imperii nostri ortus redeuntibus in semet anni metis
obfulserit aut natali debita sollemnia deferantur.
W395/11/8. CTh 7.15.1 (Gaudentio vicar. Africae d. 29 Apr 409 Ravenna) Terrarum
spatia, quae gentilibus propter curam munitionemque limitis atque fossati
antiquorum humana fuerant provisione concessa, quoniam comperimus aliquos
retinere, si eorum cupiditate vel desiderio retinentur, circa curam fossati
tuitionemque limitis studio vel labore noverint serviendum ut illi, quos huic
operi antiquitas deputarat. Alioquin sciant haec spatia vel ad gentiles, si
potuerint inveniri, vel certe (certa R) ad veteranos esse non immerito
transferenda, ut hac provisione servata fossati limitisque nulla in parte
timoris esse possit suspicio.
W396/11/9. CTh 16.5.47 (Iovio pr.pr. d. 26 June 409 Ravenna) Si quis contra ea,
quae multipliciter pro salute communi, hoc est pro utilitatibus catholicae
sacrosanctae ecclesiae, adversus (et diversos E) haereticos et diversi
dogmatis sectatores constituta sunt, etiam cum adnotationis nostrae beneficio
venire temptaverint, careat impetratis. ET CETERA.
W397/11/9. CTh 2.4.7 (same) POST ALIA. Quaecumque forte ecclesiae
venerabilis negotia sunt vel esse poterint (poterint GPMS potuerint
NBOL), actiones celeri legum ordine servato iudicantium disceptatione
finiantur (firmantur B). Nec enim debet defensione loci nominisque
venerabilis suscepta publica diu secretaria praestolari.
Tenure of western quaestor no.11 ends?
W398. CJ 4.61.12 (d. 23 Sept 409/408-412 Ravenna) Quidquid contra vectigales
largitionalium titulorum vel pragmaticis sacris vel adnotationibus fuerit
elicitum, effectu et viribus carere censemus.
W399. CTh 5.12.1 (d. 3 Nov 409 Ravenna) ..manentibus indulgentiis a
nobis praestitis, ut in fiscum inferatur, quidquid exactum fuerit
amplissima ... cae.
W400. CTh 11.28.5 (Honoratis et possessoribus per Africam d. 25 Nov 409 acc. 25
June 410?) Reliquorum ex fiscalibus titulis cuncta debita nostrae
mansuetudinins indulgentia subsequatur.
W401. CTh 8.4.25 (Liberio pr.pr. d. 26/27 Nov/23 Apr 409/412 Ravenna) Quicumque
ex diversis officiis omnium moderatorum officiales contra vetitum altioris
militiae gradum indebite obtinuisse noscuntur, in propria revocentur officia.
Universos igitur apparitores, quos extra conscientiam tuam vel stipendiorum
meritum claruerit ad militiam convolasse, praecipimus revocari similique
praeceptione diversorum iudicum officiales antiquae militiae restitui.
ET CETERA.
W402. CTh 14.7.2 (same) POST ALIA. Collegiatos et vitutarios et
Nemesarios signiferos cantabrarios et singularum urbium corporatos simili forma
praecipimus revocari. Quibus etiam supplicandi inhibendam facultatem esse
censuimus, ne originem, quod fieri non potest, commutare ulla iussio videatur
ac si forte per sacram auctoritatem cognoscitur aliqui liberatus, cessante
beneficio ad originem revertatur.
W403. CTh 12.1.170 (same) POST ALIA. Eos curiales, qui non
expletis muneribus declinarunt esse quod nati sunt, reddi urbibus debita
(adhibita NGv) censura praecipimus (praecepimus XNC).
410 VARANE VC CONS
Tenure of western quaestor no.12 begins
W404/12/1. CTh 6.26.16 (Faustino pr.pr. d. 6 Jan/June 410/413 Ravenna)
Peculiari praeceptionis nostrae favore praestamus, ut in scriniis memoriae
epistularum libellorumque ab exceptoribus usque ad melloproximos dignitatem
clarissimorum honoremque percipiant, et sicuti reliqui, qui in isdem
scriniis militant, liberum cum ordinariis iudicibus
ingressum in secretarium consessumque habere legibus
meruerunt, ii quoque, in quos hanc stipendiorum meritis
clarissimatus conferimus dignitatem, cum spectabilibus etiam sese
habere reverentiam recogoscant, ut consedendi ingrediendique secretarium
sciant a nobis licentiam contributam, sub multae interminatione, quam
officio sanctio dudum indulta constituit.
W405/12/2. CTh 7.18.16 (Gaisoni com. et mag.<off.>/mil. d. 12 June
410/413) Qui sine commeatu aliquo annum in penatibus propriis vel in
quibuslibet locis desidiosa quiete transegerit, decem sequentibus postponatur;
in quo vero biennium talis culpa deprehenditur, viginti sibi antepositos
congemiscat; tertius autem annus triginta praelatos iure deflebit (deflevit
R), ita ut quartus exempto matriculae nulli veniam derelinquat.
ET CETERA.
W406/12/3. CTh 11.28.6 (Macrobio procons. Africae d. 25 June 410 Ravenna)
Considerantes Africae devotionem usque in initium fusionis quintae universa
reliqua, quae tam ad arcam sublimium potestatum quam ad largitiones pertinent,
relaxari praecipimus. Privatae quoque rei debita similiter relaxamus chartis
abolitis, quibus debita publica continentur.
W407/12/4. CTh 9.38.12 (Palladio <procons. Africae>/pr.pr. d. 6 Aug
410/416-421 Ravenna) Liberata re publica tyrannidis iniuria omnium criminum
reos relaxari praecipimus.
W408/12/5. CTh 13.5.34 (Faustino pr.pr. d. 15 Aug 410 Ravenna) POST
ALIA. Iudices, qui in portibus dioeceseos (dioceseos V) suae
onusta navigia, cum prosperior flatus invitat, sub praetextu hiemis immorari
permiserint, una cum municipibus et corporatis eiusdem loci fortunarum
propriarum feriantur dispendiis. Navicularii praetera poenam deportationis
excipiant, si aliqud fraudis eos admisisse fuerit revelatum.
W409/12/6. CTh 16.5.56 = 16.5.51 (Heracliano com. Africae d. 25 Aug 410/415)
Sciant cuncti, qui (Oraculo penitus remoto, quo 16.5.51)
ad ritus suos haeresi superstitionis obrepserant (surrepserant O),
sacrosanctae (sciant omnes sanctae 16.5.51) legis inimici
plectendos se poena et proscriptionis et sanguinis, si ultra convenire per
publicum exercendi (execranda 16.5.51) sceleris sui
temeritate temptaverint, ne qua vera divinaque reverentia contagione temeretur
(omit ne ... temeretur 16.5.51).
W410/12/7. CT 6.28.7 (Palladio procons. Africae d. 25 Sept 410 Ravenna)
Proconsularis apicis dignitatis adiectione principes agentes in
rebus praecipimus decorari.
W411/12/8. CT 14.1.6 (Bonosiano pr.urb. d. 25 Sept 410/409 Ravenna) Vellemus
privilegia augere decuriae, nisi genus esset iniuriae antiquitati aliquid
sociare. Quare cuncti cognoscant quinque libras auri multae nomine propositas,
si quo in loco eorum actibus ullius persona obrepere (obripere V) forte
temptaverit. Emolumenta omnia per diversos erepta redhiberi decernimus. In eos
sane, qui contra divalia statuta venisse dicuntur, spectabilis vicarius
Africae vindictam ferre curabit.
W412/12/9. Hänel 1163 = Collatio Concil. Carthag. 1 n., 3 n.29) = CTh
16.11.3 (Marcellino <tribuno et notario> d. 14 Oct 410 Ravenna) Flavio
Marcellino suo salutem. Inter imperii nostri maximas curas catholicae legis
reverentia aut prima semper aut sola est. Neque enim aliud aut belli laboribus
agimus aut pacis consiliis ordinamus, nisi ut verum dei cultum orbis nostri
plebs devota custodiat: ut etiam Donatistas vel terrore vel monitu olim implere
convenerat, qui Africam, hoc est regni nostri maximam partem, et saecularibus
officiis fideliter servientem, vano errore et dissensione superflua decolorant.
Nos tamen eadem frequentius non piget replicare, quae omnium retro principum
devota in deum definivit auctoritas, ne temporibus nostris, si quid forte in
iniuriam legis catholicae fuerit generatum, iusto iudicio hoc nobis possit
imputare posteritas. Nec sane latet conscientiam nostram sermo caelestis
oraculi, quem errori suo posse proficere scaeva Donatistarum interpretatio
profitetur, qui quamvis depravatos animos ad correctionem mitius invitaret,
aboleri eum tamen etiam ante iussimus, ne qua superstitionibus praestaretur
occasio. Nunc quoque excludendam subreptionem simili auctoritate censemus.
Illudque merito profitemur, libenter nos ea, quae statuta fuerant, summovere,
ne in divinum cultum nobis se quisquam auctoribus aestimet posse
peccare. Et quamvis una sit omnium et manifesta sententia, catholicae legis
plenam veritatem recto hominum cultu et caelesti sententia comprobatam, studio
pacis et gratiae, venerabilium virorum episcoporum legationem libenter
admisismus, quae congregari Donatistas episcopos ad coetum celeberrimae
desiderat civitatis, ut electis etiam sacerdotibus, quos pars utraque
delegerit, habitis disputationibus, superstitionem ratio manifesta confutet.
Quam rem intra quattuor menses praecipimus explicari, ut conversos animos
populorum etiam clementia nostra, sicut desiderat, celerius possit cognoscere.
Quod si intra praestitutum tempus edicti studiose Donatiastarum episcopi
declinaverint convenire, trini edicti vocatione contumacium tempora
concludantur. Quibus emensis atque transactis si provocati adesse
contempserint, cedat cum ecclesiis populus, qui doctores suos silentio
cognoverit superatos, ut victum se aliquando gratuletur, sciatque, si non
praeceptis nostris, vel catholicae legis veris imperiis serviendum. Cui quidem
disputationi principe loco te iudicem volumus residere. Quidquid etiam ante in
mandatis acceperis, plenissime meministi, omnemque vel in congregandis
episcopis, vel evocandis, si adesse contempserint, curam te volumus sustinere:
ut et ea, quae ante mandata sunt, et quae nunc statuta cognoscis, probata
possis implere sollertia; id ante omnia servaturus, ut (omit Inter
imperii ... servaturus, ut 16.11.3) ea, quae circa
catholicam legem (fidem Cuiac.), vel olim (omit olim G
Cuiac.) ordinavit antiquitas, vel parentum nostrorum auctoritas
religiosa constituit (continuit E), vel nostra serenitas roboravit
(moderavit L), novella subreptione (superstitione
16.11.3) summota (remota G Cuiac.), integra
et inviolate custodias (custodiri praecipimus 16.11.3). Ut sane
adminicula competentia actibus tuis deesse non possint, viros spectabiles
proconsulem atque vicarium serenitas nostra commovit, ut, si propriarum
dignitatum statum cupiunt retinere, si apparitionem suam extrema declinare
supplicia, tam ex propriis officiis, quam ex omnium iudicum apparitione, abunde
necessarios faciant deputari. Erit iam sollicitudinis tuae, si quid ulla
cognoveris arte differri, missis relationibus indicare, ut neglegentes puniat
digna correctio. Omnia sane, quae vel in unum episcopis congregatis, disputatio
completa firmaverit, vel desistentibus forte statuerit circa contumaces lata
sententia, te conferre conveniet, ut quid ad confirmandam catholicam fidem
praeceptio nostra profecerit, celerius possumus agnoscere (omit Ut sane
... possumus agnoscere 16.11.3). ET DIVINA
MANU. Vale, Marcelline, carissime nobis.
W413/12/10. CJ 4.40.4 (Faustino pr.pr. before 16 Nov 410) Ne frumentum, quod
devotissimo exercitui mittitur, in praedam lucrumque vertatur, hac sanctione
decernimus, ut, quicumque hoc fuerint forte mercati, honestiores quidem stilum
proscriptionis incurrant (incurrunt Ma), inferiores autem vilioresque
personae capitali supplicio subiaceant.
W414/12/11. CTh 6.26.15 (Melitio pr.pr. d. 16 Nov 410 Ravenna) Quotiens equorum
aliarumque rerum procedit indictio, in sacris scriniis militantes immunes ac
segreges habeantur, ita ut neque in militia neque post militiam huius
sollicitudinis molestiam sustineant, quibus exceptis alios, cum ratio
flagitaverit, indictio postulabitur; scientibus iudicibus eorumque
apparitionibus decem librarum auri multa (multae Goth.) se subiciendos,
si ab eorum in futurum conventionibus non temperarint.
411 THEODOSIO AUG IV CONS
W415/12/12. CTh 7.13.20 (Macedonio com.rer.priv. d. 8 Feb 411 Ravenna)
Tirones tricenis solidis aestimatos ab omnibus officiis iudicum Africae,
exemplo praecedentis temporis, postulamus; quod (omit quod insert
postulamusque Momm.app?) simul etiam ad honoratis memoratarum
provinciarum nec non Sardiniae Siciliae et Corsicae. Eos sane honores excipi ab
his (Eo sane onere excipi Goth. Momm.app.) conveniet,
quibus aut praesenti tempore publicum munus iniunctum est aut in Italiae sive
urbis solo barbara vastitate depulsi sunt.
W416/12/13. CTh 9.38.11 (Gaisoni com. et mag.off. d. 12 Feb 411/410 Ravenna)
POST ALIA. De his, qui tyrannicae praesumptionis ... aut
sacramenta sectati ad nostrum imperium redierunt, hanc volumus esse sententiam,
ut, quos inter incendia tyrannidis assumptae fidelis paenitudo revocavit,
ordinem et fructum militiae non amittant. Eos vero, quibus lentum regressum
necessitas desperationis indixit, soluto cingulo matricula convenit aboleri,
ita ut illud quoque par reverentiae forma custodiat, ne redire ei ad pristinam
militiam liceat, qui aliud militandi genus elegerit.
W417/12/14. Sirm 11 = CTh 16.2.40 (Melitio pr.pr. d. 24 June/25/24 May/Dec
411/412 Ravenna) Recte clementiam nostram sacrosanctae religionis obsequiis
devotis assiduitatibus servientem ad confirmationem privilegiorum, quae
ecclesiis dicavit vetustas, magnificentiae tuae suggestio religiosa commonuit,
ut temerariorum hominum conatibus penitus oppressis, quibus studium est
Christianam innocentiam semper appetere, eam nostri formam sanciamus arbitrii,
cui deinceps nullus impune refragator existat (omit Recte..existat
16.2.40). Placet igitur (omit igitur
16.2.40) rationabilis consilii tenore perpenso, quoniam
quid remedii (occurrat quaeritur sacerdotumque postulata
Momm.app?) confusa nequissimis ausibus viam relinquunt
(omit quoniam ... relinquunt 16.2.40), destricta
moderatione praescribere, a quibus specialiter necessitatibus ecclesiae urbium
singularum habeantur immunes. Primo (prima 16.2.40) quippe
illi (illius 16.2.40) usurpationis contumelia depellenda
est, ne praedia usibus caelestium secretorum dicata sordidorum munerum fasce
(faece V2YDO Iust.) vexentur. Nulla (nullam 16.2.40) iugationem
talium privilegiorum sorte gratulantem (quae t.p.s. gratulatur
16.2.40) muniendi itineris constringat iniuria; nihil
extraordinarium ab hac vel superindicticium (superindicticiumve
16.2.40) flagitetur; nulla pontium instauratio, nulla
translationem sollicitudo gignatur. Non aurum ceteraque talia poscantur.
Postremo nihil, quod praeter canonicam illationem (p.c.i.q.
16.2.40) adventiciae necessitatis sarcina repentina
depoposcerit, eius functionibus ascribatur. Vacent ecclesiae solis, quibus bene
consciae sunt, divinae praedicationis officiis, cuncta (cuncti Florus)
in orationibus (orationibus Florus rationibus Z) celebrandis
horarum omnium momenta consumant. Gaudeant nostra in perpetuum liberalitate
munitae, quarum nos erga cultum pietatis aeternae (aeternae Z aeterna
Florus) devotione gaudemus. Quapropter sublimis magnificentia tua
religiosis mentibus in huiuscemmodi negotio nobiscum decenter accincta, oraculi
praesentis atque in omne aevum perpeti firmitate duraturi serie comperta,
roboratis (roborati Z) omnibus, quae sacrosanctae venerationis intuitu
huiusce sanctionis auctoritate praescribimus, provinciarum iudices scriptis
currentibus admonebit, quo evidenter agnoscant universos, qui deinceps
temerariae praesumptionis adnisu in iniuriam ecclesiarum nostrique praecepti
aliquid fortasse temptaverint, severissima interminatione quatiendos, ita ut in
talibus deprehensi contumacia fervente peccati (omit Vacent ... peccati
insert Si quis contra venerit 16.2.40) post debitae
ultionis acrimoniam, quae erga sacrilegos iure promenda est, exilio perpetuae
deportationis utantur (uratur 16.2.40).
W418/12/15. CTh 15.1.48 (Bonosiano pr.urb. d. 28 Nov 411 Ravenna) Nihil ex his,
quae instaurationi ornatibusque singulis deputavit antiquitas, nullius (ullius
Momm.app.) colore occasionis auferri volumus. Igitur a
(add a Momm.) futuro proximo consulatu universa praedictae urbi
debitorum vectigalium illibata augmenta pervaleant (permaneant Seeck
semper valent Momm.app.).
W419/12/16. Sirm 15 = CTh 16.2.41 (Melitio pr.pr d. 11/13 Dec 411/412 Ravenna)
Non cassum veterum prudentia constituit quod appetitam innocentiam solaretur et
purgatis repperit ultionem, ne libera calumniantis intentio insontes
affligeret. Terret quidem reum proposita poena criminibus et facit accusatorem
vindictae contemplatione cautiorem, ne quisquam solis aliquando inimicitiarum
stimulis incitatus ingerat non probanda iudicibus. Quae fori aequitas,
responsis veterum et legum nostrarum aeternitate solidata, cunctis est delata
personis, debet clericis nunc prodesse (omit Non cassum..prodese
16.2.41), quos (Clericos 16.2.41) non nisi apud episcopos
(episcopos EYDO Hincm.785 episcopum V
Hincm.326 Sirm) convenit accusari (accusari convenit
16.2.41). Quibus nihil convenit habere commune (add
cum saeculo Seeck), ne cultus venerabilis sacerdos et Christianae legi
dicatus minister, quibus (qualibus Momm.app.) intuitu religionis
maior quam ceteris talibus reverentia deferenda est, securo calumniantis
arbitrio cuiuslibet criminis nondum probata obiectione maculetur et talibus
personis, quibus dignum est detulisse (add reverentiam
Momm.app?) pro merito, peccatum iniuria fieri et sine ultione
illicite patiamur. Quapropter placitura omnibus legis aeternitate sancimus, ut
(omit Quibus..sancimus, ut insert Igitur
16.2.41) si episcopus vel presbyter, diaconus et quicumque
inferioris loci Christianae legis minister apud episcopos, si quidem alibi non
oportet, a qualibet persona fuerint accusati, sive ille sublimis vir honoris
sive cuiuslibet (s. ullius 16.2.41 s. sit qui
Momm.app.) alterius dignitatis, qui hoc genus laudabilis
intentionis arripiat (arripiet 16.2.41) ut homo peccatis
aliquibus vel criminibus pollutus mentiendo probatis obsequio vel locum
tenentibus sacerdotii vel divinis servientibus mysteriis delationem ingerat
(d.i. Momm. omit ut homo ... ingerat
16.2.41), noverit docenda probationibus, monstranda
documentis se debere deferre (inferre 16.2.41). In quo
(quo Momm. qua Z) si est culpa, minister religionis vitae suae
pollutione removendus sacris non potest interesse secretis. At si huius est
vesaniae, quae nullis fulta probationibus composita criminatione talium virorum
appetisse propositum videatur aut ... (omit In quo ... videatur aut
16.2.41). Si quis igitur (ergo
16.2.41) circa huiusmodi personas (Sirm text
ends) non probanda detulerit, auctoritate huius sanctionis intellegat se
iacturae famae propriae subiacere, ut damno pudoris, existimationis dispendio
discat sibi alienae verecundiae impune insidiari saltem de cetero non licere.
Nam sicut episcopos presbyteros diaconos ceterosque, si his obiecta comprobari
potuerint (potuerint comprobari YDO), maculatos ab ecclesia venerabili
aequum est removeri, ut contempti post haec (hac YDO) et miserae
humilitatis (humilitatis EYD Sirm calamitatis O) inclinati
despectu iniuriarum non habeant actionem, ita similis videri debet iustitiae,
quod appetitae innocentiae moderatam deferri iussimus ultionem. Ideoque
huiusmodi dumtaxat causas (causas dumtaxat Momm.app.) episcopi
sub testificatione multorum actis audire debebunt.
412 HONORIO IX ET THEODOSIO V AUGG CONSS
W420/12/17. CTh 16.5.52 (Seleuco pr.pr. d. 30 Jan 412 Ravenna) Cassatis, quae
pragmaticis vel adnotatione manus nostrae potuerint impetrari (impetrare
YD), et manentibus his, quae iam (iam YDO etiam VE) dudum
super hoc definita sunt, et veterum principum sanctione servata, nisi ex die
prolatae legis omnes Donatistae, tam sacerdotes quam clerici laicique,
catholicae se (catholicae sectae YD), a qua sacrilege descivere,
reddiderint (reddiderunt E), tunc illustres singillatim poenae
nomine fisco nostro auri pondo quinquaginta cogantur inferre, spectabiles auri
pondo quadraginta, senatores auri pondo triginta, clarissimi auri pondo
viginti, sacerdotales auri pondo triginta, principales auro pondo viginti,
decuriones auri pondo quinque, negotiatores auri pondo quinque, plebei auri
pondo quinque, circumcelliones auri pondo decem. 1. Qui nisi a conductoribus,
sub quibus commmanent, vel procuratoribus executori (executoribus YD)
exigenti (exigenti Momm.app. exigendi V) fuerint
praesentati, ipsi teneantur ad poenam, ita ut nec domus nostrae homines ab
huiuscemodi censura habeantur immunes. 2. Uxores quoque eorum maritalis
segregatim multa constringat. 3. Eos enim (dein Momm.app?), quos
nequaquam illata damna correxerint, facultatum omnium publicatio subsequetur.
4. Servos etiam dominorum admonitio vel colonos (servos e. vel colonos d.a. vel
Momm.app.) verberum crebrior ictus a prava religione revocabit,
ni malunt ipse ad praedicta dispendia, etiam si sunt catholici, retineri
(retiner Y). 5. Clerici vero ministrique eorum ac perniciossisimi
sacerdotes, ablati de Africano solo, quod ritu sacrilego polluerunt, in exilium
viritim ad singulas quasque regiones sub idonea prosecutione mittantur,
ecclesiis eorum vel (et YDO) conventiculis praediisque, si qua in eorum
ecclesias haereticorum largitas prava contulit, proprietati potestatique
catholicae, sicut iam dudum statuimus, vindicatis.
W421/12/18. CTh 11.1.31 (Seleuco pr.pr. d. 31 Jan 412 Ravenna) Possessor
Africanus pro destitutis posessionibus cogitur (cogetur V) tributa
dependere. Quod ne accidat, hac definitione sancimus nullum possessorem neque
munificum praedium pro alienis debitis vel destitutione esse detinendum neque
eorum praediorum depectione (defectione Cuiac.) praegravari, quae ex
isdem bonis, quae retinent, nequaquam esse monstrantur, ne ullis praestigiis
atque commentis exactio mutiletur. Electos igitur inspectores iam nunc
censuimus esse mittendos, ut eorum relatione, integro canoni et illibatae
pensitationi sollemni quatenus provideri debeat, aestimetur.
W422/12/19. CTh 11.18.1 (Melitio pr.pr. d. 15 Feb 412/409 Ravenna) Tirones,
quorum pretia exhausti aerarii necessitas flagitavit, praebere nolumus
illustres viros praefectos, cum gerunt infulas dignitatis vel cum sublimem
egerint praefecturam; non magistros militum vel comites domesticorum simile
munus astringat, neque enim tirones de facultatibus eorum poscendi sunt, quorum
virtus triumphis nostris subiugat de hoste captivos; non praepositum vel
primicerium sacri cubiculi, non castrensem, non comitem sacrae vestis, non
ceteros cubicularios, non magistrum officiorum, quaestorem (quaestoremve
Momm.app.) vel comites sacri ac privati aerarii illustres, non
virum spectabilem primicerium notariorum, non consistorianos comites ac
scriniorum magistros vel tribunos et notarios eadem damni multa percellet: non
viros spectabiles comites archiatrorum, non comites stabuli, curapalatii,
scholares, proximos scriniorum eademque scrinia, comites dispositionum,
decuriones, magistrum admissionum et cetera similes comitum laboribus nostris
socias dignitates eiusdem praestationis sors teneat; non tribunos vel
praepositos militares post testimonium inveteratae militiae. Habeant in commune
omnes, sive dum adminstrant seu postquam administraverint, debitum regiae
liberalitatis officium; nemo tirones equos (equosve scr.) vel
praestationem aurariam vereatur, quam sub legis nostrae sanctione prosequimur.
Illos tantum tironum atque auri munus astringat, quos honorarios vocavit
antiquitas vel qui fasces civilium partium consecuti nulla prius laboribus
rudimenta posuerunt. De ipsis etiam militaris nominis viris eos praepositos vel
tribunos a privilegiis esse convenit alienos, qui castrorum expertes habeantur
nec in hostem Martio aere caluerunt.
W423/12/18. CTh 11.16.23 (same) POST ALIA. Ab illustribus
personis sordida munera et extraordinariae necessitatis damna removemus.
ET CETERA.
W424/12/20. CTh 7.18.17 (Constantio mag.mil. d. 29 Feb 412 Ravenna) Omnes
tribunos, qui per Africam vagorum et desertorum requirendorum sumpserunt
officium, ne sub huiusmodi professione vastent provinciam, submoveri
praecipimus. In futurum autem istud nequaquam vocabulum vel officium infaustum
constituimus per Africam esse debere, ita ut, si quis ad condemnatam huius
officii qualitatem praedae causa aspirare temptaverit, capitalis in eum
severitas exeratur.
W425/12/21. CTh 12.6.31 (Euchario procons. Africae d. 29 Feb/1 March 412
Ravenna) Euchario suo salutem. Humilibus officiis aut extraordinaria oneribus
occupari curiales non patimur, ne publica vacillet utilitas. Susceptionem
itaque vestium aequius est ab officio proconsulari vel ab his qui in eodem
meruerunt sollemniter procurari. Horum namque interest huiusmodi explorare
rationem et quaerere qualitatem eorum, quorum ad contuendum cura commodior est.
Neque enim aequum est, ut ad officium lucella, ad curialem susceptionis tantum
damna pertineant. Hanc igitur ab ordinibus iniuriam submovemus, exceptis his,
si qui curialium officio memorato aut militasse aut militare fuerit
deprehensus.
W426/12/21. CTh 6.29.9 (same) Cursus publici praepositos
scire praecipimus, si sibi et militae suae consulunt,
nihil eos contra veterem disciplinam debere praesumere: 1. cui
cum generatur iniuria, haud dubie sacrilegii crimine obligantur. Libera
quin etiam facultas mancipi sit contemplatione proprii discriminis coempta
sanitate robusta usui cursus animalia sua sollicitudine praeparare.
ET CETERA.
W427/12/21. CTh 8.4.23 (same) Quia plurimi consuetam proconsularem ceterorumque
iudicum fugientes militiam diversis palatinis seu illustrium potestatum
officiis se sociasse dicuntur, decernimus omnes absolutos cingulo militiae ad
propriam functionem deduci. In futurum sane praecipimus, ut, si quis
comprehensus (add a provinciali Momm.app?) ad militiam
palatinam aspirare aliquibus indiciis approbetur, in aeternum mancipatui vel
susceptioni societur, non ante ex eius officii conversatione removendus, quam
vitae finis huiusmodi sententia eundem potuerit liberare.
W428/12/21. CTh 11.1.32 (same) Illationem omnem auri vel argenti a
possessoribus in Karthaginiensi urbe poscendam esse decernimus, in qua
opportunitas est, si depraedator fraudium pareat (fraudium quid paret
Goth.), iudicis adeundi, ne qui sit facultas apochas abnegari (abnegare
Beck), cum devotio cognitori potuerit aperiri, scilicet remotis omnibus,
qui ad exactionem provincialium exquisita lucra captare festinant.
W429/12/21. CTh 11.7.19 (same) Tertiam partem canonis fundorum privatorum vel
sextam enfyteuticorum ex kal. Mart., sicut consuetudo deposcit, reliquam vero
canonis summam ex kal. Ian. par erit postulari, ne praepostera exactione
possessor ad redimendam conventionis cogatur iniuriam. ET
CETERA.
W430/12/21. CTh 11.7.20 (same) POST ALIA. Constituto tempore
publice apud Karthaginem in secretario, admisso populo, exactorum ordinabuntur
idoneae strenuaeque personae. De quibus si popularis (pupillaris G)
accusatio ulla processerit, in eorum locum (loco NGCPMLS) alios par erit
(parere ECPMLS) destinari, ita ut severa indagatione (indignatione
O), si in concussione possessorum deprehensi fuerint, ilico et capitali
(add supplicio vel N) periculo subiaceant et direptorum quadrupli
poena ex eorum patrimonio eruatur (eruatur TO eruetur
VEtCPMS). Iudices autem triginta librarum auri multae acerbitate
sciant se esse plectendos, nisi ea, quae salubriter ordinata sunt, necessaria
devotione compleverint.
W431/12/21. CTh 11.7.21 (same) Grave et contra rerum ordinem iudicamus,
ut idem municeps et civitatis necessitatem et exactoris publici subire cogatur
officium. Quod ne contingat, generali lege sancimus cognitoris, cuius interest,
iussione ad praedia mansuetudinis nostrae vel quae sub fisci nomine coeperint
retineri moderanda vel ex suo corpore idoneos dari (dari Goth. dare
V) debere vel ex his, si qui perfuncti sacramento militiae absolutione
potiuntur. Ab his namque convenit, a quibus ratio ob praedam discuti consuevit,
administrationem sustineri (sustinere V) huiuscemodi praediorum.
Iudicibus itaque atque officiis poenam quinquaginta librarum auri imponimus,
nisi commode obtemperaverint definitis.
W432/12/22. CTh 8.4.22 (Seleuco pr.pr. d. 29 Feb 412 Ravenna) Quicumque post
militiam provincialis officii vel certe adhuc militans ad maius privilegium
militiae ditatus spoliis provincialium properavit, absolutus sacramento eius
militiae originiario solo atque status sui (sui Goth. suis RT)
reddatur obsequiis. Neque isdem in futurum nulla (ulla Beck) adtemptandi
maioris splendoris officii atque sacramenti potestas sit.
W433/12/23. CTh 8.4.24 (Probo com.sacr.larg. d. 29 Feb 412 Ravenna) Quisquis in
officio palatino apparitor vel exutus eodem munere ex proconsulari officio vel
ordinarii iudicis potuerint repperiri, sublatis militiae privilegiis functioni
propriae regionique reddatur.
W434/12/24. CTh 13.5.35 (Seleuco pr.pr. d. 6 March 412 Ravenna) Universos, quos
navicularios condicioni obnoxios invenit antiquitas, praedictae functioni
conveniet famulari. Personas igitur memoratas et eorum heredes et praedia
persequenda esse decernimus, ut canon sacratissimae urbis et expeditionalium
portuum necessitas impleatur.
W435/12/25. CTh 12.1.174 (Euchario procons. Africae d. 10 March 412 Ravenna)
Duumvirum impune non liceat extollere potestatem fascium extra metas propriae
civitatis. Curiales etiam (add a Momm.app.) sacerdotio
provinciae, sed et filios reddi praecipimus propriae civitati.
W436/12/26. CTh 13.5.36 (naviculariis per Africam d. 17 March 412 Ravenna)
Tributa naviculariis privilegia hac interminatione firmamus, ut, si quis
cuiuslibet dignitatis iudicium vel militantum crediderit neglegenda et aditus
negaverit petitum a se tuitionis praesidium, patrimonium suum noverit istius
functionis oneribus addicendum sine ulla spe veniae, quam de nobis sub
adnotationis indulto meruerit. 1. Illud etiam addimus, ut decem librarum auri
multa tam naviculariis quam iudicibus nec non proconsuli et vicario
spectabilibus viris et viro clarissimo annonae
praefecto officiisque eorum proponatur, si umquam (add
quidquam Momm.app.) ordini memorato, vel ipsi coegerint (ipse si
coegerit Momm.app.) vel sponte cupienti quod non potest fieri, de
centesimis suis auferri permiserint vel de propria substantia quidquam
sportulae nomine cuiquam donare vel offerre personae, ut a singulis constitutum
multae pondus non ambigant (ambigatur Momm.app.?) exigendum.
Accipientem quoque quadruplum fisco nostro iubemus exsolvere. ET
CETERA.
W437/12/26. CTh 13.5.37 (same) POST ALIA. Si ulla dignitas vel
apparitio frumenti curam sustinens dirigendi a naviculario magistrove navis
aliquid accepisse detegitur, probato crimini pro motu iudicis poena non desit.
ET CETERA.
W438/12/26. CTh 13.9.6 (same) POST ALIA. De submersis navibus
decernimus, ut levato velo istae causae cognoscantur. Et si quisquam de talibus
negotiis aliquid accepisse detegitur, iudex, apud quem constiterit, his
conquerentibus qui nudantur pro qualitatibus personarum multandi removendi
proscribendi habeat potestatem. Si vero causarum talium cognitores, libelli
datione (aditione V) vel planaria interpellatione commoniti, intra metas
temporis constituti, hoc est intra biennium causis talibus veteri lege
praescriptum, has causas audire neglexerint et legitimum tempus fuerit elapsum,
praeiudicium noceat eatenus cognitori, ut naviculario propter vitium iudicis
absoluto mediam oneris eius partem, propter cuius probandam amissionem legitimo
dumtaxat tempore cognitio petebatur, iudex cogatur inferre, residuam vero
officium eius exsolvat.
W439/12/27. CTh 5.9.2 (Melitio pr.pr. d. 19 March 412 Ravenna) Nullum dominis
vel patronis repetendi aditum relinquimus, si expositos quodammodo ad mortem
voluntas misericordiae amica collegerit, nec enim dicere suum poterit, quem
pereuntem contempsit; si modo testis episcopalis subscriptio fuerit subsecuta,
de qua nulla penitus ad securitatem possit esse cunctatio.
W440/12/28. CTh 14.2.4 (Palmato pr.urb. d. 29 March 412 Ravenna) Cura rectorum
provinciarum corporati urbis Romae, qui in peregrina transgressi sunt,
redire cogantur, ut servire possint functionibus, quas imposuit antiqua
sollemnitas.
W441/12/29. CJ 11.62.11 (Probo com.sacr.larg. d. 13 Apr 412 Ravenna) Ius
emphyteutici praedii, quod sine obligationis vinculo retentatum est, nostro
iudicio immutabile perdurare praecipimus (praecepimus O): possessionem
autem, quae sine obligatione speciali fuerit vitiosa, vetustate temporis
volumus adiuvari.
W442/12/30. CTh 13.11.13 (Iohanni pr.pr. d. 6 June 412 Ravenna) Loca, quae
praestationem suam implere non possunt, praecipimus adaequari, ut, quid
praestare possint, mera fide et integra veritate scribatur, id vero quod
impossible est e vasariis publicis auferatur. Et primo quidem veteribus dominis
ascribi praedia ipsa conveniet, quorum si personae eorumve heredes non
potuerint repperiri, vicinos vel peregrinos volentes, modo ut sint idonei,
dominos statuendos esse censemus. In tantum autem omnium beneficiis provocamus,
ut id, quod defectae possessioni (defectae possessionis Seeck delectae
possessioni Momm.app.) inspectoris arbitrio ascribitur, biennii
immunitate relevetur, ut (delete ut Momm.app.) nec idonea
praedia alterius glebae sarcina in posterum praegraventur.
W443/12/31. CTh 5.16.32 (Cereali com.rer.priv. before 13 June 412) Ne omni
patrimonio domus aeternalis venditionibus denudetur, praeceptione
praeteriti temporis antiquata distractionem volumus conquiescere, atque
in domo aeternali universa praedia, quae ex promulgatae auctoritatis die
reliqua fuerint, retineri. Illud tamen sollicita praecipimus
ordinatione constitui, ut, si pretia, quae ab emptoribus
illata sunt, intra provincias retinentur nec ad sacratissimam...
.
W444/12/32. CTh 3.8.3 (Iohanni pr.pr. d. 22 June 412 Ravenna) Nulli videatur
ambiguum eorum (eorum O edd. earum NB1ECPMS), quae
nuptiarum tempore mulieres accipiunt (accipiant E), etiamsi ad secundas
nuptias extantibus ex priore matrimonio liberis emenso tempore forte
migraverint, in diem vitae usumfructum circa eas debere durare, salva his
proprietate, quibus ius integrum post earum obitum leges sacratissimae
reservarunt, ut manifestum est, quod delatum ex priore coniugio liberis
constat.
W445/12/33. CTh 16.8.20 (Ioanni pr.pr. d. 26 July 412/409 Ravenna) Quae
Iudaeorum frequentari conventiculis constat quaeque synagogarum vocabulis
nuncupantur, nullus audeat violare vel occupata detinere, cum sine intentione
religionis et cultus omnes (omnis E) quieto iure sua
debeant retinere. 1. At cum vero Iudaeorum memorato populo sacratum diem
sabbati vetus (vetus E Cuiac. omit V) mos et consuetudo
servaverit (servaverit Goth. servavit VE), id quoque inhibendum
esse censemus, ne sub obtentu negotii publici vel privati memoratae
observationis hominem astringat ulla conventio, cum reliquum omne tempus satis
publicis legibus sufficere videatur sitque saeculi moderatione dignissimum, ne
delata privilegia violentur; quamvis retro principum generalibus constitutis
satis de hac parte statutum esse videatur.
W446/12/33. CTh 8.8.8 = 2.8.26 (same) POST ALIA. Die sabbata
(sabbati NBGLS sabbato T Iust.) ac reliquis sub tempore,
quo Iudaeis cultu sui (rei T) reverentiam servant, neminem (minime
E) aut facere aliquid aut ulla ex parte conveniri (convenire GL)
debere praecipimus (praecepimus N), cum fiscalibus commodis et litigiis
privatorum constet reliquos dies posse sufficere. ET CETERA.
W447/12/34. CTh 8.10.4 (Euchario procons. Africae d. 8 Aug 412 Ravenna)
Universa compulsorum genera ex Africanis provinciis constituimus esse pellenda,
his videlicet restitutis, quae forsitan per temeritatem sustulerant.
W448/12/35. CTh 6.26.14 (Epifanio pr.urb. d. 15 Oct 412/407 Ravenna) Quamvis
innumeris legibus scriniorum gloria decoretur, iubemus tamen, ut primo omnium
sit eorum secura possessio ab omnibus sordidis muneribus excusata,
superindictum non timeant, venalicium non petantur solumque canonicae
indictionis praestent tributum, glebalis auri solutionem nesciat labore
dignitas conquisita, extraordinarium munus ignoret nec ullam temonis patiatur
iniuriam, equorum tironumque praestationem nullus agnoscat, qui
honorem proximi et comitivam primi dispositionum longi temporis sudore
quaesivit. Et haec quidem (eadem Cuiac.) patrimoniis censuimus
deferenda, quibus omnia illibata servamus, quaecumque divi
genitoris nostri et cunctorum principum statuta detulerunt. 1.
Ipsis vero veniendi ad comitatum liberam licentiam perpetuamque
praestamus nec in eorum personis expectari augustam praecipimus iussionem. 2.
Quod autem omnibus constat deferri, adiectu alterius dignitatis perire non
patimur, ut, etiamsi prosperioris fortunae iudicio ad honoris ornamenta
processerint, vetera tamen eis scrinii labore privilegia quaesita serventur et
integrum circa eos eorumque facultates semper maneat, quod anterioris aetatis
industria conquisivit. ET CETERA.
W449/12/35. CTh 6.18.1 (same) Nullam honorabiles viri in publicis
salutationibus patiantur iniuriam neve se illis ullus anteponat, qui
primi ordinis comitivam aut pretio impetravit aut gratia. Licet enim unum nomen
sit, tamen est meritis aestimandum, eosque solos tempora observare conveniet,
qui post probatos labores in nostro palatio comites esse meruerunt. Ac ne
impune ullius temeritas contra statutum nostrum possit audere, decem librarum
auri officiis omnibusque, quos salutationis cura constringit, damnum
praecipimus (praecepimus R) imminere.
W450/12/36. CTh 11.30.64 (Iuliano procons. Africae d. 15 Oct 412 Ravenna) Non
ignoramus post interpositam provocationem in causis fiscalibus antiquitus
constitutum, ut viginti dies constituti intra provinciam videantur et ut sacri
(viginti diebus constituti intra p. sacri Momm.app?) auditorii
cognitores divinae domus negotia terminarent, ex contigua vero provincia intra
quadraginta dies negotia universa discingerent. Verum serenitas nostra certum
moderamen invenit. Praecipimus (providimus Momm.app?) itaque, ut
praeter hos viginti dies, quos lex augusta constituit, viginti alios
iungeremus. Quorum quidem omnium haec erit forma servanda, ut, quocumque die ex
adiectis viginti diebus fuerit negotium peroratum, sacri auditorii habere
(add per Momm.app?) reverentiam iudicetur sitque ultimus,
etiamsi non quadragensimus comprobatur. Quae idcirco ita custodienda sancimus,
ne, si unius (unus Goth.) tantum observabitur dies, aut aegritudo
iudicantis aut litigantis fuerit (fuerit delete Momm.app.)
occupatio, recte praefinitum tempus interdum distulisse videatur. Ideoque hanc
reverentiam cunctis his, qui superadditi sunt, diebus statuendam esse
censuimus, ut nihil postea excusationis occurrat. Lapsos enim post hoc tempus
reparationem praecipimus non habere: ac ne medio tempore officii colludium
differat litigantem, viginti librarum auri multam praecipimus imminere, ut, si
eorum culpa atque colludio, quos suggerendi cura constringit, negotium
claruerit fuisse dilatum, praescriptae multae teneantur obnoxii. Si in tot
diebus utilitatibus suis non adfuerit litigator, cui adversus fiscum nostrum
iurgium manet, emenso iam tempore nullius reparationis beneficium speret, solam
(speret et solam Goth.) fisco exsecutionem superesse iam noverit. 1. In
contiguis quoque provinciis, in quibus quadraginta dies dedit antiquitas, sub
simili condicione alios XXX dies iungi praecipimus, ut adiecti temporis spatium
sub ea definitione custodiant et omni adiecto tempori (tempore V) sit
dies ultimus, quocumque potuerit definiri. Emenso tamen tempore litiganti
reparationem penitus iussimus inhiberi. Officium sane ad eandem multam
praecipimus retineri, si eius dissimulatione actum esse constiterit, quominus
negotium peroretur.
W451/12/37. CTh 12.1.171 (Dardano pr.pr. Gall. d. 7 Dec 412/409 Ravenna)
Placuit principales viros e curia in Gallis non ante discedere, quam
quindecennium in ordinis sui administratione compleverint, per quae annorum
moderata curricula impleant patriae gratiam. Et quamvis cunctos deceat
revocari, qui brevi tempore videntur elapsi, sectandam tamen moderationem esse
censuimus, ut eos tantum ad declinatas necessitates nunc redire iuberemus, qui
ante hoc recessisse sexennium deteguntur. Nec quemquam convenit constituta
salubriter annorum spatia recusare, quando expletis omnibus splendoris et
honoris ornamenta succedunt. 1. Sane quoniam principalem locum et gubernacula
urbium probatos administrare ipsa magnitudo deposcit, sine ordinis praeiudicio
consensu curiae eligendos esse censemus, qui contemplatione actuum omnium
possint respondere iudicio. 2. Eum vero, qui usque ad secundum evectus locum
administrationem aut aetate implere aut debilitate nequiverit, suffragium
meritorum et transactae testimonium vitae, tamquam primus constituto tempore
curiam rexerit, obtinere conveniet.
W452/12/38. CTh 6.27.15 (Namatio mag.off. d. 7 Dec 412 Ravenna) Omnes omnino
agentes in rebus, quibus vel spatium commeatus vel iniuncti negotii
tempus emensum est, ad comitatum reversi approbent causas necessariae
tarditatis, ut diligenti constet examine, qui ordinem suum tenere
mereatur. Quod nisi intra diem kalendarum Februariarum fecerint, in perpetuum
matriculis eximentur. Meminerint igitur rectores provinciarum per singulos
agentes in rebus senas auri uncias eruendas, si in provincia sibi credita
quemquam huiusmodi desertorem post diem praestitutum latere permiserint.
Ideoque sub prosecutione latitantes transmittant, ut tandem aliquando ad
comitatum retractos non sola percellat iactura militiae.
413 HERACLIANO V C CONS/POST CONSULATUM HONORII IX ET THEODOSII V
AUGG
W453/12/39. CTh 12.1.176 (Iuliano II procons. Africae d. 27 Jan 413 Ravenna)
Exceptis his, qui Karthginiensi curiae (ascripti Momm.app?) munus
sacerdoti transegerunt, omnes, quicumque ex aliis provinciis atque civitatibus
hoc honore decorentur, ad proprias urbes redire praecipimus. Quidquid sane
provinciarum nomine agi (add a Momm.app.) sacerdotalium
superflua turba consuevit, id ab eo, qui sacerdotium reddet, suo tempore
iubemus impleri. Ac ne quid festis ac legitimis diebus subtraxisse videamur,
etiam illud definiendum esse censemus, ut, quicumque propter pompam illius diei
Karthaginem forte convenerit, intra quinque dies ad propria rediturus ex eadem
urbe discedat. Ne autem certa statuta impune ullus audeat violare, XXX librarum
auri multam (multam Goth. multa V) statim a proconsulari officio
exigi se cognoscat, qui in Karthaginiense urbe excepto ipsius decuriae (curiae
Goth.) viro habitandi gratia voluerit residere, cum dierum numerum, qui
est statutus, excesserit: ipsius quoque dignitatis privilegio spoliandum esse
se non dubitet. Inhiberi autem etiam illas occasiones praesenti auctoritate
censemus, ne comparatis sacerdotalis (sacerdotalis Hänel
sacerdotalibus V) aliquis subito aedibus domicilium se habere confingat,
cum specialiter statuisse videamur, ut quisque illo redeat, unde eum ducere
originem constat.
W454/12/40. CTh 8.17.4 (Ioanni pr.pr. d. 17 Feb 413/412 Ravenna) POST
ALIA. Quod impetratum ius communium liberorum superstite Catullino
clarissimo viro minus allegatum esse cognoscitur, nec succedenti obesse
permittimus nec ulli umquam in simili causa statuimus nociturum.
W455/12/41. CJ 6.23.19 (Ioanni pr.pr. d. 17/14/15/18/20 Feb 413 Ravenna) Omnium
testamentorum sollemnitatem superare videatur, quod insertum mera fide precibus
inter tot nobiles probatasque personas etiam conscientiam principis tenet. 1.
Sicut igitur securus erit, qui actis cuiuscumque iudicis aut municipum aut
auribus privatorum mentis suae postremum (omit aut auribus ... postremum
Ma) publicavit iudicium, ita nec de eius umquam successione tractabitur,
qui nobis mediis et toto iure, quod nostris est scriniis constitutum (s.c.e.
C), teste succedit. 2. Nec sane illud heredibus nocere permittimus, si
rescripta nostra nihil de eadem voluntate responderint. Voluntates etenim
hominum audire (audiri Ma) volumus, non iubere, ne post sententiam
nostram inhibitum videatur commutationis arbitrium, cum hoc ipsum, quod per
supplicationem nostris auribus intimatur, ita demum firmum sit, si ultimum
comprobatur nec contra iudicium suum defunctus postea venisse detegitur
(detegetur M). 3. Ne quid sane praetermisisse credamur huiusmodi
institutionis successoribus designatis, omnia quae scriptis heredibus competunt
iubemus eos habere nec super bonorum possessionis petitione ullam controversiam
nasci, cum pro herede agere cuncta sufficiat et ius omne ipsa complere aditio
videatur. Omnibus etenim praestandum esse censemus, ut libero arbitrio,
cui testandi facultas suppetit, successorem suum oblatis possit precibus
declarare et stabile sciat esse quod fecerit, nec institutus heres pertimescat,
cum oblatas preces secundum voluntatem defuncti idoneis possit testibus
approbare, si ei alia nocere non possunt;
W456/12/41. (same) CTh 2.19.6 adversus (adversum NO) iudicium omnibus
integris atque servatis, quibus inofficiosi actio aut de immodicis donationibus
coeperit forte competere, qui vel se praeteritum (praeteritos O) esse
testatur. Nos enim ita huiusmodi institutiones firmandas esse censuimus
(censuimus NBO censemus G concessimus PMLS), ut
competentibus actionibus viam minime clauderemus.
W457/12/41. CTh 1.2.12 (same) POST ALIA. Nulli habetur ambiguum
etiam ab heredibus et pro heredibus posse scripta (scripta libri
rescripta edd.) nostri numinis (nominis libri) allegari nec
excludi temporibus nec aboleri casibus impetratum. ET CETERA.
Heraclianus who rebelled earlier in the year was killed on 7 March 413.
W458/12/42. CTh 11.28.7 (Ioanni pr.pr. d. 8 May 413/412 Ravenna) Campaniae
Tusciae Piceno Samnio Apuliae Calabriae, sed et Brittiis et Lucaniae ex omni
praestationis modo, quam antiqua sollemnitas detinebat, quattuor partes iubemus
auferri, ita ut ex indictione decima quinque annorum indulgentia contributa
partem (quintam partem solam Momm.app.) solvant publicae
functionis. Ad reparationem sane cursus intra indulgentiae tempus quidquid
fuerit postulatum, id solum conferri censuimus.
W459/12/43. CTh 6.30.20 (Ioanni pr.pr. d. 7 June 413 Ravenna) Palatinos, qui
sacrarum remunerationum rationem tractantes inculpatim ad calcem terminumque
militiae pervenerint, nec non etiam adiutorem et primicerios diversorum
officiorum praecepimus ea habere privilegia quae (praecepimus e.h. privilegia
ad. et prim. d.o. quae R), nuper agentum in rebus scholae nostra sunt
mansuetudine contributa, scilicet ut a tironum praebitione memorati reddantur
exortes ceteraque onera non agnoscant, quae antea, cum nihil de hac re
statuissemus (de hac restituissemus R), ad dignitatis dispendium
sustinebant (sustinebant Cuiac. sustinebunt R).
W460/12/44. CTh 7.8.10 (Ioanni pr.pr. d. 12 June 413) Devotum possessorem ab
omni inquietudine liberamus. Primo igitur omnium ad nullum praedium per
Africam vel publicum vel privatum domus nostrae vel cuiuscumque iuris
nullus metator (miles Vesme mensor Cuiac.) accedat, si a
quoquam fuerit destinatus. Licentiam enim (delete enim
Momm.app.) domino actori ipsique plebi serenitas nostra
commisit, ut eum, qui praeparandi gratia ad possessionem venerit, multandi
expellendi habeat facultatem nec crimen (crimine Ra) aliquod
pertimescat, cum sibi arbitrium ultionis suae sciat esse concessum
recteque sacrilegium arceat qui primus invenerit (priusquam venerit
Momm.app.). 1. Administrantem vero eiusque officii
proceres, quorum praecepto inhibitam personam ad agrum aliquem
destinarit, in tempore proscribi debere censemus. 2. Solam sane
hospitalitatem sub hac observatione concedimus, ut nihil ab hospite,
quod vel (delete vel Momm.app.) hominum vel
animalium pastui necessarium creditur, postuletur omniumque sit
adceleratum iter atque continuum nec ulli liceat residere, ne diurnitas
commanentium ulla ex parte praedium vexet. Decem etiam librarum auri multa
ferietur, quisquis administrator togatus apparitor ullus aut militans vel iter
agens ullo in loco aliquid ab hospite postularit. In tantum enim inhiberi
sceleratum morem iubemus, ut ipsis quoque praebentibus impunitum esse non
patiamur (patimur R), si quid vel sponte contra praeceptum nostrum
probati fuerint obtulisse.
W461/12/45. CTh 15.14.13 (Hadriano pr.pr. d. 3 Aug 413 Ravenna) Heracliani
vocabulum nec privatim nec publice ulla memoria teneat, ideoque submovenda esse
censemus, quaecumque sub eo gesta esse dicuntur. Libertates quoque, quoniam
certum est scelere eius sollemnitatem consulatus esse pollutam, in melius
revocamus, sciatque dominorum voluntas iterandum esse, quod illo auctore
advertit stare non posse; semel tamen mutatae condicionis beneficium implendum
esse praecipimus et ita repeti manumissionum consuetudines nunc iubemus, ut
nullus sub hac occasione incipiat nolle quod voluit.
W462/12/46. CTh 9.40.21 (Honoratis et provincialibus Africae d. 3 Aug 413/5
July 412 Ravenna) Heraclianum hostem publicum iudicantes digna censuimus
auctoritate puniri, ut eius resecentur infaustae cervices. Eius quoque
satellites pari intentione persequimur. Sed hanc omnibus privatis atque
militantibus licentiam damus, et omnes prodendi in medium habeant liberam
facultatem nec invidiam metuant qui ad publicum deduxerit criminosum, cum illud
specialiter caveamus, ne ullus aliquem eorum aut subtrahendum iudicet aut
celandum neve ex eorum facultatibus vel deposita deneget vel accepta non
prodat.
Tenure of western quaestor no.12 ends
414 CONSTANTIO V C ET CONSTANTE CONSS
W463. CTh 7.8.11 (Probo com.sacr.larg. praelata litteris ad Eutychianum praef.
urbi 10 Jan 414) POST ALIA. De hospitalitate iudicum et omnium
personarum quid sibi etiam ipse possessor praesumere debeat quave censura
omnia, quae ad sui dispendium pertinebunt, submota sint, iam missa super hac re
auctoritas declaravit.
W464. CTh 15.7.13 (Diogeniano v.c. tribuno voluptatum d. 8 Feb 414/413 Ravenna
acc. 23 Jan 415/414 Carthago) Mimas diversis (divinis Momm.app.)
adnotationibus liberatas ad proprium officium summa instantia revocari
decernimus, ut voluptatibus populi ac festis diebus solitus ornatus deesse non
possit.
W465. CTh 7.4.33 (Hadriano pr.pr. d. 3 March 414 Ravenna) Ne interiecti
aequoris tractu (tractus R) querellae provincialium pereant, Flavianum
et Caecilianum viros illustres per Africam audientiam cunctis praebere
decernimus. Militarem quoque annonam, quae intra Africam contubernalibus
erogatur, eorum diligentia indagari praecipimus, ut nihil his post eorum
examen addatur. ET CETERA.
W466. CTh 7.8.12 (same) Africae hoc prospectum est, ut infausta
hospitalitatis praebitio tolleretur, nec privatum quisque a domino
aedium postulet. ET CETERA.
W467. CTh 6.29.11 (same) POST ALIA. Curiosos praecepimus
removeri. Curialibus insuper et naviculariis omnibusque corporibus ita
subveniri volumus, ut nihil apparitoribus universorum iudicum liceat, qui ex
collecta provincialium praeda ad maiores militias festinant.
W468. CTh 4.22.6 (Iuliano II procons. Africae d. 6 March 414 Ravenna) Momenti
actio exerceri potest per quamcumque personam. Sub colore autem adipiscendae
possessionis obrepticia (obrepticia NNDOEF Iust. obrepta
GTPMQSK) petitio alteri obesse non debet, maxime cum absque conventione
personae legitimae (l.p. O) initiatum iurgium videatur. Nihil autem
opituletur conventio circa minorem habita, cum id rectius circa curatorem
debuit custodiri.
W469. CTh 2.16.3 (same) Et mulieribus et minoribus in his, quae vel
(omit vel BOES Cons.) praetermiserint vel ingoraverint,
innumeris auctoritatibus (actoribus PML) constat esse consultum.
W470. CTh 11.28.8 (Seleuco pr.pr. d. 3 Apr 414 Ravenna) Naviculariis intra
Africam ex quarta decima indictione consulatus Valentiniani Aug III et Eutropi
viri clarissimi usque ad indictionem quartam consulatus nostri
septies et Theodosi iterum omnia reliqua indulgemus.
W471. CTh 15.11.1 (Mauriano com.domest. et vices agenti mag.mil. d. 20 May 414)
Occidendorum leonum cunctis facimus potestatem, neque aliquando sinimus
quemquam calumniam formidare, cum et salus nostrorum provincialium voluptati
nostrae necessario praeponatur et haec ipsa propria voluptas (voluptatis
V) intercludi minime videatur, quandoquidem occidendi feras, non venandi
venumdandique licentiam dederimus. Occidendi igitur memoratas feras, et ducibus
et officiis eorum (add non Momm.app?) conventis, cunctis
licentia tribuatur.
W472. CTh 6.24.7 (Epifanio pr.urb. d. 27 May/Dec 414 Ravenna) Domestici atque
protectores cum primum ad decemprimatus gradum ordine militae
temporis prolixitate pervenerint, statim sibi praeter primicerium decem
sequentes senatoriam vindicent dignitatem seque cum allectione clarissimos
nostro iudicio gratulentur, recedentibusque proceribus succedens sibi per
matriculae ordinem usque ad praescriptum modum vindicet, quisquis accedit. Ad
nullas praeterea (at ad nullas propterea Momm.app?) senatorii
ordinis vocentur expensas, quibus non ambitio, sed meritum (eum
Momm.app.) et nostrum spontaneum cognoscitur iudicium
detulisse.
W473. CJ 8.16.8 (Probo com.sacr.larg. d. 11/10/8/13 June 414
<Ravenna>/Const.) Pignorum gratia aliquid quod ad culturam agri pertinet
auferri non convenit.
W474. CJ 11.59.13 (same) Omnium praediorum actores ac domini requirantur.
Quorum si vitio probantur debita fuisse contracta, in absoluto est, ut debeat
dominium commutari.
W475. CJ 11.48.15 (same) Colonos numquam fiscalium nomine debitorum ullius
exactoris pulset intentio: quos ita glebis inhaerere praecipimus, ut ne puncto
quidem temporis debeant amoveri.
W476. CTh 16.5.54 (Iuliano procons. Africae d. 17 July 414 Ravenna) Donatistas
atque haereticos, quos patientia clementiae nostrae nunc usque servavit,
competenti constituimus auctoritate percelli, quatenus evidenti perceptione se
agnoscant et intestabiles et nullam (in ullam E) potestatem alicuius
ineundi habere contractus, sed perpetua inustos infamia a coetibus honestis et
a conventu publico segregandos. 1. Ea vero loca, in quibus dira superstitio
nunc usque servata est, catholicae venerabili ecclesiae socientur, ita ut
episcopi presbyteri omnesque antistites eorum et ministri spoliati omnibus
facultatibus ad singulas quasque insulas atque provincias exulandi (exultandi
E) gratia dirigantur. 2. Quisque (quisquis W) autem hos fugientes
propositam ultionem occultandi causa susceperit, sciat et patrimonium suum
fisci nostri compendiis aggregandum et se poenam, quae his proposita est,
subiturum. 3. Damna quoque patrimonii poenasque pecuniarias evidenter imponimus
viris mulieribus personis singulis et dignitatibus pro qualitate sui quae
debeant inrogari (add determinantes Momm.app?). Si igitur
proconsulari aut vicariano vel comitivae primi ordinis quisque fuerit honore
subcinctus, nisi ad observantiam catholicam mentem propositumque converterit,
ducentas argenti libras cogetur exsolvere fisci nostri utilitatibus
aggregandas. Ac ne id solum putetur ad resecandam intentionem posse sufficere,
quotiescumque ad communionem talem accessisse fuerit confutatus, totiens multam
exigatur, et si quinquies eundem constiterit nec damnis ab errore revocari
(vocari E), tunc ad nostram clementiam referatur, ut de solida eius
substantia ac de statu acerbius iudicemus. 4. Huiusmodi autem condicionibus
etiam honoratos reliquos obligamus, scilicet ut senator, qui nullo munitus
(monitus E munitur Momm.app.) extrinsecus privilegio
dignitatis, inventus in grege Donatistarum centum libras solvat argenti
(a.l.s. E), sacerdotales eandem summam cogantur exsolvere, decem primi
curiales quinquaginta libras argenti addicantur, reliqui decuriones X solvant
libras argenti, quicumque in haeresi maluerint permanere. 5. Conductores autem
domus nostrae si haec in praediis venerabilis substantiae uti (fiant
Momm.app.) permiserint, tantum pensione poenae nomine cogantur
inferre, quantum in conductione pensitare consuerunt. Eadem quoque
enfyteuticarios auctoritas sacrae definitionis astringet (astringit E).
6. Conductores vero privatorum si permiserint in isdem praediis conventicula
haberi vel eorum patientia sacrum mysterium fuerit inquinatum, referatur
(referatur W referetur V) per iudices ad scientiam dominorum,
quorum intererit, si poenam volunt sacrae iussionis evadere, aut errantes
(errantes Goth. certantes libri cedentes Seeck) corrigere
aut perseverantes commutare ac tales praediis suis praebere rectores, qui
divina praecepta custodiant. Quod si procurare neglexerint, hi quoque in
pensiones, quas accipere consuerunt, prolatae praeceptionis auctoritate
multentur, ut, quod ad compendia eorum pervenire poterat, sacro iungatur
aerario. 7. Officiales autem diversorum iudicum si in hoc errore fuerint
deprehensi, ad triginta librarum argenti illationem poenae nomine
teneantur, ita ut, si quinquies condemnati abstinere noluerint (voluerint
W), coherciti verberibus exilio mancipentur. 8. Servos vero et colonos
cohercitio ab huiusmodi ausibus severissima vindicabit. Ac si coloni verberibus
coacti in proposito perduraverint, tunc tertia peculii sui parte multentur. 9.
Atque omnia, quae ex huiusmodi generibus hominum locisque colligi poterunt, ad
largitiones sacras ilico dirigantur.
W477. CJ 1.33.3 (Ursacio com.rer.priv. d. 8 Aug 414 Ravenna) Si quis iudicum
vir illustris vel praefectus urbi cognitionem comitivae (comiti rerum M)
privatarum examini debitam sibimet (sibi R) vindicandam censuerit vel
tuitionem contra eiusdem sedis statuta praestiterit, ad quinquaginta librarum
auri illationem poenae nomine eius officium teneatur, quam decet in articulo
exigi mansuetudinis nostrae aerario sociandam.
W478. CTh 16.5.55 (Iuliano procons. Africae d. 30 Aug 414 Roma/Ravenna) Notione
et sollicitudine Marcellini spectabilis memoriae viri contra
Donatistas gesta sunt ea, quae translata in publica monumenta habere volumus
perpetuam firmitatem. Neque enim morte cognitoris perire debet publica fides.
W479. CTh 13.5.38 (Albino pr.urb. d. 17 Sept 414 Ravenna) Dissimulationi et
corruptelae urbani vel annonarii officii exquisitis remediis mansuetudo nostra
prospexit, ut, si quando navicularius extra modum centesimarum diametrum
incidisset, intra quinque dies, ex quo Portum venerabilis esset ingressus,
adhibitis tribus illustribus viris urbana praefectura, praesente quoque
annonario cognitore, quid evenisset detrimenti inquireret et quicumque in hac
fraude fuisset inventus sub elogio, adiuncto idoneo executore, mox ad Africam
atque ad viri clarissimi praefecti annonae
iudicium deduceretur, soluturus instantia memorati, quidquid debere fuerit
deprehensus. 1. Hac itaque lege decernimus, ut, si ultra diem praefinitum
(add praefectus urbi Momm.app?) permiserit navicularium
protelari, quinque libras auri se atque officium suum (a.o.s.
interpolated Momm.app?) sciat aerario nostro debere
inferre.apparitionem quoque praefecturae urbanae multa trium librarum
auri feriendam esse censuimus. Praefectus annonae duas libras
auri sacris largitionibus inferre cogetur, nisi eius praecipue instantia intra
diem constitutum fuerit accelerata cognitio. Huiusmodi igitur inquisitio etiam
diebus feriatis et devotionum absque ulla observatione peragenda est.
W480. CTh 7.4.34 (Constantio mag.mil d. 19 Nov 414) His scholaribus, quibus
laborum intuitu regendos numeros dederimus, de aerariis annonis
singulos solidos per opinatores, caballationis quoque rationem pro
administrato tempore debitam, quando militibus erogatur, sine mora
praeberi oportet, vel, si quis eorum antequam accipiat in fata
concesserit, quod ex utraque causa ei debebatur, heredibus eius restitui.
415 HONORIO X ET THEODOSIO VI AUGG CONSS
W481. CTh 12.1.178 (Seleuco pr.pr. d. 21 Jan 415 Ravenna) Omnes, qui
curiali genere origine vel stirpe gignuntur, curiarum nexibus obligentur.
Aequum est enim, ut ingenua matre nascentes et (delete i.m.n.e
Momm.app.) quorum natales origo demonstrat, ex matre ingenua nati
maiorum suorum (suo Goth.) dignitatibus socientur. Nec quisquam
privatorum suorum iuri lege nostra putet aliquid derogatum, qua, eorum (veterum
Momm.app?) morem secuti, rei publicae nostrae ex feminis cupimus
esse consultum. ET CETERA.
W482. CTh 12.1.179 (same) POST ALIA. Senatusconsulti Claudiani
auctoritatem firmantes ingenua stirpe creatos, quorum maiores curiae
servierunt, civitatibus iussimus redhiberi. Quod non solum de futuris, sed
etiam de praeteritis observandum esse censemus. 1. Vacantes quoque et nulla
veterum dispositione ullius corporis societati (societati Momm.
societate V Halberstad) coniunctos curiae atque collegiis
singularum urbium volumus subiugari. Eos etiam, qui ad militiae cuiuslibet
sacramenta venerunt, conventos propriis volumus inservire muneribus, 3. ita ut,
si quis de reddendis ac iungendis eligendisve curialibus vocem reluctationis
obiecerit, quinque librarum auri multa protinus feriatur, fisci nostri
compendiis profutura. 4. Servus vero actor sive procurator flammis detur
ultricibus, obnoxiis curialibus nihilominus restitutis.
W483. CTh 8.7.20 (Graccho pr.urb. d. 25 July 415 Ravenna) Quicumque apparitores
ob culpam vel neglegentiam fuerint iudicato discincti (distincti T), ad
nullam militiam aspirandi habeant facultatem nec ex rescripto his ullus aditus
reseretur, quos congruit poenae gravissimae subiugari, si contra inhibita
quoque sacratissimis constitutis aspirare praesumpserint.
W484. CTh 11.30.65 (Symmacho procons. Africae d. 28 Aug 415 Ravenna)
Praescriptiones fori in principio a litigatoribus opponendas esse legum
decrevit auctoritas nec ab interlocutionibus appellandum esse duxerunt. Quod si
quis id fecerit, praeiudicialem multam subire cogetur, quae priscis
sanctionibus continetur. Hac igitur lege sancimus, ut appellatio litigantium
intra tempus iure praescriptum suscepta nectatur annalibus et promissa relatio
intra XXX dies legibus definitos ad sacra scrinia destinetur. Quam legem nisi
in omnibus causis universorum iudicum et officiorum executio devota servaverit,
statutum priscis sanctionibus multae modum ab his mox iubemus exculpi.
W485. CTh 16.10.20 (d. 30 Aug 415 Ravenna) Sacerdotales paganae superstitionis
competenti coercitioni subiacere praecipimus, nisi intra diem kalendarum
Novembrium de Karthagine decedentes ad civitates redierint genitales, ita ut
simili quoque censurae (censurae Momm. censura Cuiac.) per totam
Africam sacerdotales obnoxii teneantur, nisi de metropolitanis urbibus
discesserint et remearint ad proprias civitates. 1. Omnia etiam loca, quae
sacris error veterum deputavit, secundum divi Gratiani constituta nostrae rei
iubemus sociari, ita ut ex eo tempore, quo inhibitus est publicus sumptus
superstitioni deterrimae exhiberi (exhibere E), fructus ab incubatoribus
exigantur, quod autem ex eo iure ubicumque (cum eo iure ut quodcumque
Goth.) ad singulas quasque personas vel praecedentium principum largitas
vel nostra maiestas voluit pervenire, id in eorum patrimoniis aeterna firmitate
perduret. Quod non tam per Africam quam per omnes regiones in nostro orbe
positas custodiri decernimus. 2. Ea autem, quae multiplicibus constitutis ad
venerabilem ecclesiam voluimus (voluimus Cuiac. Iust.R
Graec. volumus E Iust.CM) pertinere, Christiana
sibi merito religio vindicabit (vindicavit E Cuiac), ita ut omnis
expensa illius temporis ad superstitionem pertinens, quae iure damnata est,
omnibusque loca, quae frediani, quae dendrophori, quae singula quaeque (quaeque
Goth. quoque E Cuiac.) nomina et professiones gentiliciae
tenuerunt epulis vel sumptibus deputata, possint (possint Momm. fas est
E Cuiac. fas sit Goth.) hoc errore submoto compendia
nostrae domus sublevare. 3. Sane si quondam consecrata (si quondam
consecrata/si aedes quondam consecratae Momm.app?) sacrificiis
deceptionem hominum praestiterunt, ab usibus lavacrorum vel publicis affectibus
separentur, ne illecebram errantibus praestent. Chiliarchas insuper et
centonarios vel qui sibi plebis distributionem usurpare dicuntur censuimus
removendos, ita ut capitalem sententiam non evadat, si quis (quis E qui
Cuiac.) aut volens ad huiusmodi nomen accesserit aut passus fuerit vel
invitum se huiusmodi praesumptioni atque invidiae deputari.
W486. CTh 16.9.3 (Annati Didascalo et maioribus Iudaeorum d. 6/7 Nov 415
Ravenna) Absque calumnia praecipimus Iudaeis dominis habere servos
Christianos hac dumtaxat condicione permissa (provisa Momm.app?),
ut propriam religionem eos servare permittant ... (Momm.app.). Ideoque
iudices provinciarum fide publicationis inspecta eorum insolentiam noverint
reprimendam, qui tempestivis (intempestivis Goth.) precibus insimulandos
esse duxerint, omnesque subreptiones fraudulenter elicitas vel eliciendas
vacuandas esse censemus. Si quis contra fecerit, velut in sacrilegum ultio
proferatur.
W487. CJ 1.51.5 (Seleuco pr.pr. d. 11 Dec 415 Ravenna) Nemo in provinciis, qui
semel domestici vel cancellarii ministerium gesserit, ad eandem observationem
aliqua ambitione (observatione M) iterum remeare concedatur.
416 THEODOSIO AUG VII ET PALLADIO V C CONSS
Tenure of western quaestor no.13 begins
W488/13/1. CTh 11.5.2 (Palladio pr.pr. d. 7 Jan 416) Omnes omnino quocumque ex
titulo possidentes quod delegatio superindicti nomine videtur amplexa velut
canonem cogantur inferre, et ne qua sit dubietas, hac aperta definitione
decernimus, ut id potius canonis vocabulo postuletur. Nulla igitur domus vel
sacri patrimonii vel enfyteutici iuris vel hominum privatorum, etiamsi
privilegium aliquod habere doceantur, ab hac necessitate seiuncta sit (sit
Iust. sint V), quae iam non extraordinarium, ut hactenus, sed
ipsis facientibus (fatentibus Momm.app?) canonicum nomen
accepit.
W489/13/2. CTh 15.14.14 (Constantio <mag.mil.> comiti et patricio d. 1
March 416/14 Feb Ravenna) Sub clade barbaricae depopulationis si qua aut per
fugam aut per congregationem infelicium populorum (imperatorum PM)
indigne invidioseque commissa sunt, ad invidiam placatarum (placitarum
N) legum (rerum GE) a callidis litigatorum obiectionibus non
vocentur (revocentur S). Habeant omnium (omnes PML) criminum
impunitatem, qui evadendi forsitan non habuerunt facultatem, nisi (si S)
eos eadem crimina (add non S) iuvissent; non enim crimen dicitur,
quod mortis adegit (agit H egit S) impulsus. Ex quo (ex aequo
Momm.app.) animadvertere cunctos litigatores congruum est, si
quid depraedationis agnoverint (agnoverunt PML), se recepturos, si (sed
G) tamen in eorum quos pulsaverint facultatibus abundare aut residere id
potuerint comprobare (corroborare N).
W490/13/3. CTh 9.26.4 (Palladio pr.pr. d. 15 March 416 Ravenna) Si quis
proconsularem aut vicariam potestatem vel consularitatis fasces aut vexilla
praesidalia atque in discussionibus comitivas vel officia principatus contra
definitionem nostram iterare temptaverit, fisco eius omne patrimonium sociari
decernimus.
W491/13/4. CTh 12.1.181 (Palladio pr.pr. d. 3 May 416 Ravenna) Salvis his, quae
iam dudum tam a nobis quam a retro principibus parentibus nostris super
curialibus statuta noscuntur, hac etiam generali lege sancimus, ut, si quis
suum decurionem vindicare voluerit, si iudicis desit copia, eundem manus
iniectione concessa sciat (sciat Iust. sciet V) ad examen
cognitoris resultantem esse deducendum, ita ut moderator provinciae, si
quaestio fortasse fiducia defensionis ulla generatur, nisi intra tres menses
causam originis competenti disceptatione cognoverit atque convictum cum poena
restituerit debitis muneribus vel liberum ab inquietudine vindicaverit, X
librarum auri multam cogatur exsolvere, eius etiam officium pari damni
inrogatione teneatur. 1. Si quos sane curiae obnoxios in diversis officiis
atque militia subterfugientes decurionatum ante (add debitum
Momm.app?) esse claruerit, si per suffectam personam et periculo
suo idoneam originis nexum procurare noluerint, exutos sacramento militae ad
civitates proprias dirigi convenit sub prosecutione idonea, ita ut de eorum
nominibus, qui armatum appetierint sacramentum, ad viros illustres magistros
militum scripta mittantur, ut eorum auctoritate soluto cingulo militari
reddantur muniis civitatum.
W492/13/5. CTh 13.11.14 (Ursacio com.rer.priv. d. 4 July 416 Ravenna)
Peraequationem Agapii in perpetuum manere censemus.
W493/13/6. CTh 12.1.147 (Palladio pr.pr. d. 9 Sept 416 Ravenna) Quicumque
(quamcumque V) decuriones patre atque maioribus approbantur et armatam
quacumque occasione adepti docentur esse militiam, absoluti sacramento
militari, ut constitutum est, ad munia civilia revocantur (revocentur
Goth.). 1. Si quos etiam huiusmodi homines palatinorum officiorum
consortia retinent, exempti matriculis ad propriam urbem sub prosecutione
dirigantur. 2. Ac si apparitione praetoriana aliquis inventus fuerit decurio
immorari, pari condicione ad civitatem originariam dirigatur. 3. Reliqua quoque
ministeria atque officia palatina pari forma legis astringimus, ut quisquis
municeps deprehensus fuerit, absolutus militari cingulo reddatur muneribus
civitatis.
W494/13/6. CTh 11.29.6 same) Numquam ad unius litigatoris querimoniam nostris
altaribus suggestio offeratur, ita ut, si cuiusquam ambitione plectenda
importunitas id forte meruerit, ei, cuius intentione contra generale factum
fuerit constitutum, damnum litis iudex infligat nec umquam in redivivum statum
negotium redigatur (redigatur V2 infligatur V1), quod hac fuerit
condicione praesumptum.
W495/13/7. CTh 8.8.9 (Palladio pr.pr. d. 22 Sept 416 Ravenna) Sive ex
praetoriano officio sive illustris comitivae sedis largitionum nec non
et rei privatae nostrae vel ex quacumque apparitione ad quamcumque necessitatem
profligandam quis fuerit destinatus, sciat intra anni metas debere collectis
ratiociniis ad proprium iudicem remeare eique suam efficaciam ostendere, quid
eius instantia exactum fuerit quidve in debitis habeatur (habeatur T
habetur R Iust.) vel penes quos resederit vel cuius culpa aut
causa in eadem provincia fuerit derelictum. Quod si exacto spatio anni eius
regionis visceribus praedator insidens deprehensus fuerit remorari, tunc
absolutus cingulo militia abicietur, primoribus eiusdem militiae decem librarum
auri multa proposita. Sin redire dissimulet, ligatus ferreis nexibus cura
provincialis officii sub elogio ad debitum mittatur examen nec ei liberum sit,
ut hoc se privilegio aut occasione defendat, quod sibi aliud negotium vel aliam
necessitatem post iniunctam esse causetur, cum isdem licentiam auferamus in
eadem provincia iterare exactionem. ET CETERA.
W496/13/8. CTh 16.8.23 (Annati Didascalo et maioribus Iudaeorum d. 24 Sept 416
Ravenna) Et veteribus et nostris sanctionibus constitutum est, cum propter
evitationem criminum et pro diversis necessitatibus Iudaicae religionis homines
obligatos ecclesiae se consortio (i.r.s.c.h.o.e Momm.app.)
sociare voluisse didicerimus, non id devotione fidei, sed obreptione simulandum
fieri. Unde provinciarum iudices, in quibus talia commissa perhibentur, ita
nostris famulatum statutis deferendum esse cognoscant, ut hos, quos neque
constantia religiosae confessionis in hoc eodem cultu inhaerere perspexerint
neque venerabilis baptismatis fide et mysteriis imbutos esse, ad legem
propriam, quia magis Christianitati consulitur, liceat remeare.
W497/13/9. CTh 14.10.4 (Probiano pr.urb. d. 12 Dec 416 Ravenna) Maiores crines,
indumenta pellium etiam in servis intra urbem sacratissimam praecipimus
inhiberi, nec quisquam posthac impune hunc habitum poterit usurpare. Si quis
autem neglexerit nostrae sanctionis vigorem, ingenuus legis laqueos non evitet,
servus operi publico vindicabitur. Quod innotescere non solum intra urbem
protinus (protinus Momm. petimus Tilius), verum etiam in vicinis
regionibus non licere sancimus.
Tenure of western quaestor no.13 ends
417 HONORIO AUG XI ET CONSTANTIO V C II CONSS
W498. Hänel 1170 = Cod.Paris 1564 (ad Constantium v.i. patricium
regestum 18 Jan 417 Ravenna) Inter publicas necessitates etiam hoc ad
nos volumus pertinere. Si quis libertum emere ut servum, vel qualibet
manumissione donatum inquietare voluerit, non solum bona sua largitionibus
nostris iussimus sociari, verum etiam capitali sententia plecti. Ergo cum id
nos indulsisse pervideas, Constanti parens carissime, ad notitiam omnium
ordinariorum iudicum facias pervenire, ut nostro laetentur imperio. Vale,
Constanti parens carissime atque amantissime nobis.
W499. CTh 6.2.24 (Sebastio com. primi ordinis d. 14 May/ March 417 Ravenna)
Si quis desertam possessionem sub peraequationis
sorte perceperit, eum a praestatione glebae senatoriae,
etiamsi antiquitus hoc onus fundum manebat,
alienum esse praecepimus. Illa vero praedia, quae
navalem sustinent functionem et (et Iust.
omit Cuiac.) in desertis huc usque iacuerunt
(tacuerunt Cuiac.) meliore condicione in
omnibus titulis convenit relevari, ut gravis
sors pro ea qua resederit portiuncula
navalis esse non possit, cum aliis fuerit
dispendiis liberata.
W500. CTh 13.11.15 (same) POST ALIA. Si qui aliarum possessionum
dominus desertum praedium suum inspici forte voluerit, universa loca quae
possidet etiamsi idonea sunt, peragrari patietur, ut sarcina destitutae
possessionis, in quantum inspectio deprehenderit, possit melioribus sociari
peraequatoque omni patrimonio nihil de desertis postea conqueratur. Tantum enim
his praediis aperta et absoluta levamenta praestamus, quorum aut domini omnino
non extant aut paupertate mediocres ipsa tantum praedia habere monstrantur.
W501. CTh 13.6.9 (same) POST ALIA. Navalem haeresim in omnibus
volumus custodiri, ut usque ante viginti annos quaecumque possessiones sub
hastaria (sub hastaria Goth. subhastariae V) sorte distractae
sunt et propter contractum publicum navali fuerant haeresi separatae, si huic
oneri ante eas subiacuisse constiterit, rursus ad debitam functionem teneatur
obnoxiae. ET CETERA.
W502. CTh 13.11.16 (same) Competitionis obreptione seclusa apud eum possessio
firma permaneat, cui a peraequatore semel eam traditam fuisse constiterit.
Reliqua vero temporis ante acti a novo domino fiscum postulare non patimur, ne
alterius culpa alter incipiat subiacere dispendio. Si quis vero privatus aut
obligatam sibi possessionem, quae deserta huc usque permansit, aut ex aliquo
titulo deberi sibi iure confirmat, allegationes suas sine mora vel per se vel
per aliam personam legibus ordinatam apud spectabilitatem tuam publicare
debebit, ita ut, si aequitatis ratione suadente ad petitorem fuerit translata
possessio, is, qui eam a peraequatore susceperat, rei melioratae receptis
sublevetur expensis. Verum ne sub specie litis dominationes semel constitutae
turbentur, duorum mensum spatium censemus debere servari, intra quod is, qui
putat sibi rem probabili ratione competere, debitas exerat actiones. Quod si
tempus ascriptum silentio fuerit interveniente transactum, nullum penitus
volumus esse principium. Quod si quis eo tempore, quo peraequator praedium
alicui addicit, de suo iure vel per se vel per homines suos non crediderit
actitandum, duorum mensum curriculis evolutis in perpetuum conquiescat.
ET CETERA.
W503. CTh 13.11.17 (same) POST ALIA. Illa, quae ante viginti
retro annos speciali impetratione diversis petitionibus inspecta claruerint, ab
spectabilitate tua convenit iterari (iterari Goth. iterare V),
quatenus, aliorum cessante iudicio intra provinciam sibi commissam, tuo omnia
finiantur arbitio. Eas quoque possessiones, quae ante viginti similter annos
speciale beneficium de recisione meruerunt, studiose peragrare debebis, ut,
utrum e re (e re Momm.) sint postulata remedia vel his aliquid deceat
functionis adiungi, aestimatio fida demonstret.
W504. CTh 10.3.7 (Ursacio com.rer.priv. d. 14 May 417 Ravenna) POST
ALIA. Enfyteutica iuris praedia ita locari praecipimus, ut cessante
illustris privatarum comitis iussione quanta sors in aliis functionibus fuerit
sublevata, tanta etiam in pensione dematur. 1. Illud quoque pari diligentia
statuimus, ut, si quis etiam rescriptum de nostris altaribus meruerit alium
inspectorem loca debere discutere, subreptio ista vacuetur et illud valeat,
quod probatissimi peraequatoris generalis electio, non specialis et gratiosa
forsitan definivit ambitio.
W505. CTh 14.3.22 (Palladio pr.pr. d. 26 Dec 417 Ravenna) Quicumque
illustris urbanae sedis vel annonariae potestatis apparitor clandestina
fraude pistorem concusserit, accusatus atque convictus perpetuis paneficii
nexibus addicatur. ET CETERA.
W506. CTh 14.4.9 (same) POST ALIA. Ad excludendas patronorum
caudicariorum fraudes et Portuensium furta mensorum unus a patronis totius
consensu corporis eligatur, qui per quinquennium custodiam Portuensium
suscipiat conditorum, clandestinum ad collegas digma missurus, ne quid ex
specie fraus occulta vectorum pessimae qualitatis immutet. Cui praemia ista
deferimus, ut, si optima fide administraverit munus iniunctum, post expletas
lustralis sollicitudinis metas comitivae tertii ordinis honore cumuletur idque
non iam ex codicillis nostris, sed constituti istius consequatur indulto;
deprehensus in fraude amisso patrimonio ad pistrini etiam munia prima
revocetur. Illud etiam decernimus, ne in singulos tres primos patronos corporum
singulorum vir clarissimus praefectus annonae ius habeat
corporalis iniuriae; nam sufficit in delinquentem illustris urbani
censura iudicii.
418 HONORIO XII ET THEODOSIO VIII AUGG CONSS
W507. CTh 6.29.12 (Palladio pr.pr. d. 8 Jan 418/416/ 415/Ravenna)
Dalmatiae litora omnesque insulas eorum qui sibi curas vindicant enormibus
commodis praegravari compertum est, ut nullus audeat ad loca tutiora etiam
acerbitate temporis cogente succedere. Atque ideo omnes omnino ex memoratis
partibus censemus removendos, ut securitas antiqua vel consistentibus vel (et
Ra) commeantibus reparetur. Si qui igitur ausus fuerit post hanc
praeceptionum formam id officium, a quo depulsus est, usurpasse, ferro vinctus
ad vindictam cura iudicum dirigatur ad sacratissimum comitatum.
W508. CTh 16.8.24 (Palladio pr.pr. d. 10 March 418 Ravenna) In Iudaica
superstitione viventibus attemptandae de cetero militiae aditus obstruatur.
Quicumque igitur vel inter agentes in rebus vel inter palatinos militiae
sacramenta (s.m. E) sortiti sunt, percurrendae eius et legitimis
stipendiis terminandae remittimus (remittemus V) facultatem, ignoscentes
facto potius quam faventes; in posterum vero non liceat quod in praesenti
paucis volumus relaxari. Illos autem, qui gentis huius perversitati
(perversitati Momm. perversitate VE) devincti (devicti E)
armatam probantur appetisse militiam, absolvi cingulo sine ambiguitate
decernimus, nullo veterum meritorum patrocinante suffragio. Sane Iudaeis
liberalibus studiis institutis exercendae advocationis non intercludimus
libertatem et uti eos curialium munerum (numerum E) honore permittimus,
quem praerogativa natalium et splendore familiae sortiuntur. Quibus cum debeat
ista sufficere, interdictam militiam pro nota non debent aestimare.
W509. Hänel 1171a = MGH (ep.) III 13-14 (Agricolae pr.pr. Gall d. 17 Apr
418 acc. Arelate 23 May 418) Saluberrima magnificentiae tuae suggestione inter
reliquas reipublicae necessitates evidenter instructi, observanda
provincialibus nostris, id est, per septem provincias, mansura in aevum
auctoritate decernimus, quod sperari plane ab ipsis provincialibus debuisset.
Nam cum propter privatas ac publicas necessitates, de singulis civitatibus, non
solum de provinciis singulis, ad examen magnificentiae tuae vel honoratos
confluere, vel mitti legatos, aut possessorum utilitas, aut publicarum ratio
exigat functionum: maxime opportunum et conducibile iudicamus, ut servata
posthac quotannis singulis consuetudine, constituto tempore, in metropolitana,
id est in Arelatensi urbe, incipiant septem provinciae habere concilium. In quo
plane tam singulis, quam omnibus in commune consulimus. Primum, ut optimorum
conventu, sub illustri praesentia praefecturae, si id tamen ratio publicae
dispositionis obtulerit, saluberrima de singulis rebus possint esse consilia.
Tum quod, quidquid tractatum fuerit et discussis ratiociniis constitutum, nec
latere potiores provincias poterit et parem necesse est inter absentes
aequitatis formam iustitiaeque servari. Ac plane praeter necessitates publicas
etiam humanae ipsi conversationi non parum credimus commoditatis accedere, quod
in Constantina urbe iubemus annis singulis esse concilium. Tanta enim loci
opportunitas, tanta est copia commerciorum, tanta illic frequentia commeantium,
ut quidquid usquam nascitur, illic commodius distrahatur. Neque enim ulla
provincia ita peculiari fructus sui felicitate laetatur, ut non haec propria
Arelatensis soli credatur esse fecunditas. Quidquid enim dives Oriens, quidquid
odoratus Arabs, quidquid delicatus Assyrius, quod Africa fertilis, quod
speciosa Hispania, quod fortis Gallia potest habere praeclarum, ita illic
affatim exuberat, quasi ibi nascantur omnia, quae ubique constat esse
magnifica. Iam vero decursus Rhodani, et terreni recursus, necesse est, ut
vicinum faciant ac paene conterminum, vel quod iste praeterfluit, vel ille quod
circuit. Cum ergo huic serviat civitati, quidquid habet terra praecipuum, ad
hanc velo, remo, vehiculo, terra, mari, flumine deferatur, quidquid singulis
nascitur: quomodo non multum sibi Galliae nostrae praestitum credant, cum in ea
civitate praecipiamus esse conventum, in qua divino quodam munere commoditatum
et commerciorum opportunitas tanta praestatur? Siquidem hoc, rationabili plane
probatoque consilio, iam et vir illustris praefectus Petronius observari debere
praeceperit; quo interpolatum vel incuria temporum, vel desidia tyrannorum,
reparari solita prudentiae nostrae auctoritate decernimus, Agricola, parens
carissime atque amantissime. Unde illustris magnficentia tua et hanc
praeceptionem nostram et priorem sedis suae dispositionem secuta, id per septem
provincias in perpetuum faciet custodiri, ut ab idibus Augustis, quibuscumque
diebus mediis, in idus Septembres, in Arelatensi urbe noverint honorati, vel
possessores, iudices singularum provinciarum, annis singulis concilium esse
servandum; ita ut de Novempopulana, et secunda Aquitania, quae provinciae
longius constitutae sunt, si earum iudices occupatio certa tenuerit, sciant,
legatos iuxta consuetudinem esse mittendos. Qua provisione plurimum et
provincialibus nostris gratiae nos intellegimus utilitatisque praestare et
Arelatensi urbi, cuius fidei secundum testimonia atque suffragia parentis
patriciique nostri, multa debemus, non parum adicere nos constat
ornatui. Sciat autem magnificentia tua, quinis auri libris iudicem esse
multandum, ternis honoratos vel curiales, qui ad constitutum locum intra
definitum tempus venire distulerint.
W510. Hänel 1171b = Cod. Paris. 1454,3842a,3848a (Palladio pr.pr. d. 30
Apr 418 Ravenna) Ad conturbandam catholicae simplicitatis lucem puro semper
splendore radiantem dolosae artis ingenio, novam subito emicuisse versutiam
pervulgata opinione cognovimus: quae fallacis scientiae obumbrata mendaciis et
furioso tantum debacchata luctamine, stabilem quitetem caelestis conatur
attrectare fidei, dum novi criminis commendat inventum, insignem notam plebeiae
aestimans vilitatis, sentire cum cunctis, ac prudentiae singularis palmam fore,
communiter approbata destruere, cuius impiae commentationis auctores Pelagium
Caelestiumque percrebuit exstitisse. Hi parenti cunctarum rerum deo,
praecipuaeque semper maiestati, intermine omnipotenti, ut ultra omne principium
transeunti, tam trucem inclementiam scaevae voluntatis assignant, ut cum
formandi mundi opificem curam sumeret, qualitatemque hominis struendi profunda
spiritus conceptione libraret, fundati muneris foedum anteferret exordium, et
mortem promitteret nascituro: non hanc insidiis vetiti fluxisse peccati; sed
egisse penitus legem immutabilis constituti: ad declinandum leti exitialis
incursum nihil prodesse abstinentiam delinquendi, cuius vis ita putaretur
ascripta, ut non possit aboleri deinceps: primitivi hominis errorem, in quem
captae mentis inops rationis caecitas inruisset, delapsum ad posteros non
fuisse; tantumque apud eum, quam malesuadae gratiae infelix rapuisset
illecebra, transgressionem interdicti extitisse discriminis: quam evidens
catholicae legis omnifaria testatur auctoritas, illum interitus omnium fuisse
vestibulum, quem divinae praeceptionis sedulum liquet corrupisse mandatum:
aliaque quam plurima, quae sermo respuit, lex refutat: quae pertaesum sit
recordari, etiam sub dispositione plectendi. Quae maturato remedio et
celeritate festina oportet intercipi, ne corroborato usu nequitiae adolescentis
vix valeant coerceri. Siquidem aures mansuetudinis nostrae recens fama
perstrinxerat intra sacratissimam urbem nostram, aliaque loca, ita pestiferum
virus quorundam inolevisse pectoribus, ut interrupto directae credulitatis
tramite, scissis in partes studiis asserendi, materia impacatae dissensionis
inducta sit: novoque scandali fomite concitato beatissimae ecclesiae actu nutet
attentata tranquillitas: aliis aliud ancipiti interpretatione sectantibus, et
cum sit absoluta sanctorum apicum claritas, ac dilucide, quid sequi universitas
debeat, explanans, pro captu versipellis ingenii novorum ausuum profanam
moventibus quaestionem, Palladi parens carissime atque amantissime. Ob quam rem
illustris auctoritas tua, victura in omne aevum lege nos statuisse cognoscat,
ut pulsis ex urbe primitus capitibus dogmatis exsecrandi Caelestio atque
Pelagio, si qui huiusce de cetero sacrilegii sectatores quibuscumque locis
potuerint rursus repperiri, aut de pravitate damnata aliquam proferre sermonem,
a quocumque correpti ad competentem iudicem pertrahantur: quos sive clericus,
sive laicus fuerit, deferendi habeat potestatem, et sine praescriptione aliqua
perurgendi, quos relicta communi scientiae luce novae disputationis tenebras
introferre deprehenderit, contra apostolicam scilicet disciplinam,
evangelicamque claram et sine errore sententiam vafra rudis sectae calliditate
pugnantes, involventesque splendentem fidem veri ambagibus disserendo. Hos ergo
repertos ubicumque de hoc tam infando scelere conferentes a quibuscumque
iubemus corripi, deductosque ad audientiam publicam promiscue ab omnibus
accusari: ita ut probationem convicti criminis stilus publicus insequatur,
ipsis inexorati exilii deportatione damnatis. Decet enim originem vitii a
conventu publico sequestrari, nec in communi eos celebritate consistere, qui
non solum facto nefario detestandi, verum etiam exemplo venenati spiritus sunt
cavendi. Iuvat autem per omne paene imperium nostrum, qua mundus extenditur,
huiusmodi promulgata diffundi: ne scientiae fortasse dissimulatio pastum
praestet errori; atque impune se quisquam putet audere quod, condemnatum vigore
publico, sese finxerit ignorare.
W511. CTh 4.4.6 (Palladio pr.pr. d. 22 June/23 May 418 Ravenna) Ne quis diem
mortis scriptis ante decennium testamentis praestetur (praebeatur O)
assensus nullisque penitus viribus scriptura huiusmodi tempore (temporis
K) antiquata (antiqua NBOELS) taxetur: praesertim cum, si
voluntas continuata perstiterit (praestiterit BEXCS), brevis (brevis
BNO brevi HEtCPMLSK) mora sit recentibus vetustatem
innovare temporibus. Vix enim fieri potest, ut per haec tempora, quae fidei
amore contraximus, omnem testium conscientiam mors coniurata subripiat, et re
vera nefas est, ut antiquae deliberationis ordinatio voluntas postrema
dicatur.
W512. CTh 10.10.27 (Largo procons. Africae/pr.urb. d. 11 Oct 418/415 Ravenna)
Quicumque ex praesenti die sub specie caducorum quaecumque bona putaverit
postulanda eademque consensu nostrae liberalitatis acceperit, sive supplicis
(supplicans Momm.app?) rescripti auctoritate nitatur sive
elicitis specialiter apicibus adnotationis expressae, cum ad transmarinam
provinciam vel provincias, in quibus sunt patrimonia constituta, pervenerit et
contradictionem domini per quamcumque personam rem propriam defendentis
acceperit, effectum adepti beneficii suspensa exsecutione non peragat et ad
comitatum spondentem venire immatura profectione non urgeat. 1. Immo ille qui
pulsatus fuerit institutum sibi integri anni spatium recognoscat, idoneum satis
tempus muniendae congrue (congruae V) tractatibus litis et instruendi
quem deserit laris habiturus, nec ad iacturam veteris dominii sub iniuria
properae (praeproperae Momm.app.) festinationis artandus, omnium
iudicum, quos locorum ratio exegerit implorari, publico muniendus auxilio, ut
praedae inhiantium non dedatur. 2. Quem si mora forsitan pro voluntate
prolixior delectari nec intra anni metas quas fiximus ad illustris viri
privatae rei comitis examen occurrerit, sciat se ipsum in se tulisse sententiam
nec subeundi ultra certaminis experiendam esse fortunam. 3. Cui si per
impugnantium profectionem (factionem Goth. Momm.app.)
circumdato ad comitatum pergere aut pervenire liberum intra curricula
praefinita non fuerit, apud quemcumque iudicem contestatis querellis et
evidenter probatis praeiudicio contractae non suo vitio tarditatis exutus et
(et delete Momm.app.) de factionis auctore vindictam
congruam prosequatur. 4. Illud sane prae ceteris providae cautionis habiturus,
ut statuto tempore legitimam personam sui probaturus adveniat, non illusor
utilitatis alienae nec futurae disceptationis circumscriptor occurrat. 5. Cum
vero intra contiguas vicinasque provincias bona aliqua expetuntur, quorum
contradictor potuerit inveniri, ad praebendam inter legitimas personas
audientiam et exercendum inter partes iure conflictum ex die conventionis
perlatae in notitiam pulsatorum sex mensum spatium praecipimus custodiri, cuius
eventum examinis assertor iuris proprii debeat praestolari. 6. Viventium quoque
bona a (a Goth. omit V) competendi licentia vindicamus, qui
criminibus, in quibus videntur argui, nec iudicio convicti nec sententia
probantur addicti. ET CETERA.
W513. CTh 10.9.3 (same) Et moris veteris instituto incorporationem bonorum
anteferri competitionis effectui decernimus et de (et de V2 et
V1) possessore iam fisco referri ad viri illustris privatarum
largitionum comitis scientiam censemus: illud competitoribus compendium
relaxantes, ut, quod a mansuetudine nostra iterata supplicatione poscendum
fuerat, ab eius sublimitate non expectato imperiali beneficio postuletur.
ET CETERA.
W514. CTh 10.10.28 (same) POST ALIA. Delatores, sine quibus
petitionem nullam aut inchoari aut peragi iubemus, certa denuntiatione
auctoritatis condicione constringimus, ut cognoscendum sibi, si semel (semel si
Momm.app.) probaverint delata, non ambigant, periculosam vero
sibi futuram esse victoriam iteratae proditionis abrupto (adaucto
Momm.app?) periculo recognoscant; sin vero tertia voce
detulerint, non probandum, sed poenam sibi protinus noverint potius
(omit potius V1) subeundum. ET CETERA.
W515. CTh 11.28.12 (Palladio pr.pr. d. 15 Nov 418 Ravenna) Praeter censuales
(cursuales Goth.) functiones Campania, quam et vetustatis gravior onerat
ascriptio et post hostium vastavit incursio, peraequatis territoriis nonam
partem tantummodo praeteriti assis publicarum toleret functionem. Picenum vero
et Tusciam suburbicarias regiones septimam tributorum ad supputationem
professionis antiquae per universos titulos iubemus agnoscere, ut reciso
antiqui census onere is tantum modus, quem superius comprehendimus, chartis
publicis inseratur, hac condicione, ut omnis super desertorum nomine querella
in posterum conquiescat.
419 MONAXIO ET PLINTA VV CC CONSS
Tenure of western quaestor no.14 begins
W516/14/1. Collectio Avellana 15 (Symmacho pr.urb. d. 3 Jan 419 Ravenna) Gestis
omnibus recensitis laudanda (laudandae Iuret.) sublimitatis tuae
relatione perclaruit in ordinatione venerabilis sacerdotii (sacerdotis
Iuret.) quietem veterem paucorum insolentiam attemptare voluisse. Nam
cum post abscessum venerabilis viri Zosimi circa meritum Eulalii ordine
subrogandi communi idcirco concinnens multitudo sonuisset ac plena erga se
omnia, quae regula catholicae posceret disciplinae, successoris confirmatio
custodiret, vehementer miramur aliquos extitisse, qui sollemnitate contempta
circa ordinationem alterius festinarent. 2. In quorum castigandum factum
mansuetudinem nostram rite oporteret insurgere, nisi hoc tamen (tamen
Meyer tantum V) genere decerneremus eos ad veniam pertinere, quod
lapsum cito proprium contuentes ad deprecandi suffragium sunt relapsi, ignosci
super id, quod vim perpessi conquesti sunt, postulantes. 3. Convenire ergo
votum et studium nostrum circa Eulalium, sacrae legis antistitem, sublimitas
tua clementiae nostrae auctoritate praesenti cognoscat; cui competens numerus
ordinantum (ordinantum Meyer ordinatum V), legitimi solemnitas
temporis, locique qualitas recte venerandi (venerandi Iuret. venerandum
V) nominis apicem contulerunt. Cum autem Bonifatio constet omnia
defuisse, superflue exspectatam sententiam nostram esse censemus (sensimus
Bar.), cum factum (fatum V) suum episcopum (ipsi Bar.),
qui praesumpserant, admotis damnasse precibus videantur. 4. Absoluta itaque
decernimus iussione, extraorinaria praesumptione summota, Bonifatium interdicta
confestim urbe prohiberi - erit verecundiae eius, ut morem gerens caelestibus
constitutuis sponte discedat - ; pertinacius resistentem, invitum praecipimus
expelli. 5. Plebeiae sane seditionis auctores cum sociis suis sublimitas tua,
Symmache parens carissime atque amantissime, statuat attineri; atque in eos
congrue vindicari, ut res temere praesumpta non transeat impunita. In qua re
Aphrodisium, virum clarissimum tribunum et notarium dirigi a nostra
mansuetudine placuit, ut, praesente eo quae statuimus celerius impleantur,
quatenus quies populi nulla perturbatione vexetur, et pacata eum veneretur
universitas, quem secundum veterem consuetudinem observata sacrae legis
mysteria susceperunt.
W517/14/2. Collectio Avellana 18 (Symmacho pr.urb. d. 15 Jan 419) Post
relationem sublimitatis tuae delatam mansuetudinis nostrae auribus
presbyterorum adlegatio causam nobis non supervacuae deliberationis iniecit.
Ideo decet ambiguitate seposita fidem rerum (fidelem rerum ordinem Bar.)
comminus experiri quamque partem praetermissus gestae rei ordo arguat, quam
servatus adiuvet (adiuvet V adnuat Iuret.), multis coram
censentibus approbari, ut utriusque facti simul qualitate perpensa et circa
unam rite definita consistat et circa aliam temere assumpta non maneat,
Symmache parens carissime atque amantissime. 2. Ob quam rem illustris et
praecelsa magnitudo tua suspensis omnibus, quae superius sunt
decreta, nullique interim praeiudicio comparato auctoritate praesentis
oraculi (add ut V) utrumque - hoc est Bonifatium et Eulalium -
religiosissimos viros instantia digna conveniet, ut intra diem sextum iduum
Februariarum Ravennatam (Ravennatem Iuret.) civitatem praesentiam suam
maturare non differant, 3. omnibus aeque (atque singulis Iuret.)
admonitis, qui auctores utriusque ordinationis existunt, ut (ut V et
Iuret.) amota excusatione non desint, ut facto quisque erga alterutrum
proprio prolatis ecclesiasticae institutionis exemplis defensor existat seque
purgato alium magis in legem catholicam deliquisse praesumpta immeriti
electione convincat: iudicium de statu suo quisque, si adesse neglexerit,
sortiturus, dans nimirum intellegi improvide immo illicite se fecisse, quod
coram non audeat defensare. 4. Nos quoque ex diversis provinciis competentem
numerum sacerdotum scriptis nostra serenitatis accimus (accivimus
Iuret.), ut rem deductam in dubium absolvat nobis coram
disceptatio plurimorum. 5. Cum autem omnia futuro integra sint iudicio
reservata, de transactis sibi blandiri neminem decet: praesentis enim iudicii
docebit exemplum, quod in eiusmodi negotiis observari debeat in
futurum.
W518/14/3. Collectio Avellana 20 (ad synodum Feb/March 419) Omnia quidem
clementia nostra in praesenti beatitudini vestrae congrua ordinatione mandavit,
ut sequestratis omnibus vestro iudicio, quod observari propter quietem populi
deceat, finiretis. 2. Meminimus quoque hoc a nobis imprimis, quod aequitas
expetebat, esse mandatum, ut hi episcopi, quos interfuisse eorum ordinationibus
constat vel postea subscripsisse, sine iniuria sui et manente reverentia
iudices non sederent nec ullum praestare testimonium possent, ne non tam novam
prolaturi sententiam quam servaturi factum praeteritum viderentur. Hi ergo,
sicut superius diximus, ab ea disceptatione se abstinere debebunt. 3. Illud
quoque similiter custodiendum beatitudo vestra esse cognoscat, nulli parti
praeiudicium comparatum, quod a nobis antea claruerat constitutum, cum enim
celeriter destinata iussa propter quietem populi pietatis nostrae sequenti
auctoritate summota sint, nihil hinc aut vindicare pars altera poterit aut
altera formidare. 4. Attendentes ergo iudicium dei, quod in tali causa vobiscum
simul residere manifestum est, examinatis omnibus id nos custodire decet, quod
infundante caeleste spiritu habere Christianae legis integram reverentiam
possit.
W519/14/4. Collectio Avellana 21 (Symmacho pr.urb. 15 March 419) Magnarum
deliberationum non debet citum esse iudicium nec temere proferenda sunt, quae
servanda in perpetuum sanciuntur. 2. Saepe de episcopis urbis aeternae
per altercationem (altercatione Bar.) partium sub
examine sacerdotum concussa (concessa V) cognitio est. Sed ne quid
festinum celeritate iudicii proferatur, id clementiae nostrae sedit arbitrio,
ut (at Bar. at cum Meyer), quoniam vicinitas sanctorum dierum
episcopi praesentiam postularet nec in urbe sacratissima fas esset pascharum
praesentim dies sine sacerdote celebrare (celebrari Meyer?), idcirco,
Symmache parens carissime atque amantissime, illustris magnificentia tua
Achilleum nos elegisse cognoscat, quem a favore partium constaret alienum
(constat esse alienum Bar.), qui mysteria sacrae observationis impleret.
Transactis vero festis diebus ex iudicio sacerdotum quae debeant custodiri
consilio maturiore tractabimus. Monemus sane, ut regionum primatibus evocatis
disciplinae publicae quietique prospicias: quibus decretorum nostrorum
praecepta iubeas aperiri, ne quis scilicet ullum tumultum neque seditionem
audeat commovere; quam si quis insana persuasione conciverit (conquiverit
V conquiret Bar.), non in eos tantum, qui in perturbatione
fuerint deprehensi, sed in regionum quoque priores intellegant vindicandum.
Novimus enim quietem publicam facile custodiri, si incentorum cupiditates ac
fomenta cessaverint.
W520/14/5. Collectio Avellana 22 (ad Achilleum <Spoletanum episcopum> 15
March 419) Quoniam de Romano sacerdotio propter angustias (angustiam
Bar.) temporis, quas (quas Meyer quam V Bar.)
dierum sollemnitas fecit, quae abesse episcopos a suis ecclesiis non sinebat,
dilatum constat esse iudicium, recte nostra serenitas credidit ordinandum,
(add ut Bar.) beatitudo tua ad urbem venerabilem (venerabilem
urbem Bar.) congrua veneratione festinet, quatenus sanctae paschae dies
ea qua convenit quiete cum sollemnitate consueta populis repraesentes nec
consuetudini obsit, quod differri synodum multiplex necessitas fecit. Illud
sane in primis ac praecipue commonemus, ne umquam ulla illorum mentio fiat, de
quibus constat suspensos esse iudicio.
W521/14/6. Collectio Avellana 23 (ad senatum 15 March 419) Scimus, patres
conscripti, a vobis cunctationem nostram non posse reprehendi, quibus semper in
re omni probatur consiliorum iudiciique maturitas. Nec (nec Bar. ne
V) sane de summis cita debuit et potuit esse sententia, quam ut aeternam
ita probabilem et ex omni parte decet esse perfectam. Inter episcopos, quos in
urbe sacratissima faventium studia vel partium voluntas elegerat, ab omnibus
qui aderant sacerdotibus iusseramus audiri et aliquotiens iterata cognitio est.
Verum cum longiores moras examinatio iustae (iuste V) cognitionis
afferret et plura inquisitio iudicum diligens inveniret, quibus finis citus non
posset imponi, et festorum dierum celebritas celeritatem definitionis
exposceret, ne quid temerarium promeremus, rem omnem credidimus differendam.
Missus itaque est Achilleus vir religiosus episcopus Spoletinae civitatis, per
quem sanctorum dierum celebritas impleretur. Amplitudinis vestrae est
popularium mentes ad quietem consilii salubritate (salubriter Bar.)
retinere, cum probabilem ac necessarium dilationem nostram dubitare
nequeatis.
W522/14/7. Collectio Avellana 24 (ad populum d. 15 March 419) Fidei curam,
Quirites optimi, maximam iudicantes nihil festinum aut immaturum credidimus
proferendum. Ea enim in causa religionis decerni censemus, quae sine
errore ac reprehensione sententiae ab omnibus comprobentur. 2. Itaque cum in
cognitione de episcopis, qui in urbe fuerant constituti, sub iudicio sacerdotum
intentionis haereret ambiguum nec nascentibus subinde causis finis certantibus
studiis posset imponi ac diu de rebus variis deliberatio nostra penderet,
in (aut?) futuram cognitionem (f.c. delete add et
Meyer?) ad integrum sacerdotum numero pleniore concilium (concilium
Meyer consilium V) omne negotium constituimus differendum, ut
causa ex omni parte librata transactis paschae diebus terminum, quem aequitas
vel religio poscebat, acciperet. Simul, quia de sacerdote nihil poterat
definiri, temporarie elegimus qui reverenda sacris diebus mysteria celebraret,
ut vobis, Quirites, ad honorem sacrae urbis praesto esset sollemnitas
sacerdotis. 3. Quare imitati patentiam nostram placidis animis, quae pro pace
publica suademus, accipite: sanctorum cultus dierum debita tranquillitate
transcurrat, quietem publicam seditio nulla perturbet, favor proprius circa
nullum, qui notetur, appareat. Decet enim suspensis sensibus omnia nostro
integra vos reservare iudicio nec furore quodam sed debita probitate expectare
potius quam poscere sacerdotem. 4. Quod si pravos incentores secuti turbas et
(turbarum Bar.) tumultus potius (quam insert Bar.) quietem
ac modestiam legeretis, quibus favetis, monstrabitis nec solum vobis sed et
auctoribus vestris, quorum consiliis inhaeretis, periculum salutis, ad quod nos
compellitis, imminebit. Neque enim venia dignus est, qui ab improbitate
humanitatis nostrae monitis non poterit retineri.
W523/14/8. Collectio Avellana 25 (ad Paulinum <episcopum Nolanum> 20
March 419). Sancto ac venerabili patri Paulino episcopo. Iam (iam Sirm
Meyer tam V tantum Bar.) tunc fuit apud nos certa
sententia nihil ab his sacerdotibus, qui ad synodum convenerant, posse finiri
(diffiniri V definiri Bar.), cum beatitudo tua de corporis
inaequalitate causata itineris non potuerit iniuriam sustinere, et per
absentiam sancti viri, non quidem obtentura, interim tamen vitia gratulantur,
cum prava et vetus ambitio et cum benedicto viro sanctaeque vitae diu velit
habere certamen et (et Meyer ut V) contra haec apostolicae
institutionis bona de praesumptis per vim parietibus existimet confidendum. 2.
Quo vere digna causa, quam non nisi coronae tuae beata vita discingat, dilatum
itaque iudicium nuntiamus, ut divina praecepta ex venerationis tuae ore
promantur, qui ea secutus implesti. Nec potest alius eorum praeceptorum lator
existere, quam qui dignus apostoli discipulus approbaris specialiter. 3.
Itaque, domine sancte, merito venerabilis pater, iustus dei famulus, divinum
opus contempto labore tributurus hoc nobis visitationis tuae, si ita dicendum
est, munus indulge, ut postpositis omnibus, quoniam temperati aeris
(temperantia aeris et O2) tranquillitas suffragatur, synodo praefuturus
sine intermissione etiam desideriis nostris et benedictioni, quam cupimus, te
praestare digneris.
W524/14/9. Collectio Avellana 26 (ad episcopos Afros 20 March 419) Serenitas
nostra cum in omnibus causis tum (tum O2 tunc V) praecipue in
his, quae ad venerabilem religionem pertinent, perpensum cupit habere iudicium.
2. De sacerdotio urbis aeternae exortam contentionem etiam trans maria iam
credimus nuntiatum. Quae a paucis non potuit terminari et ideo multorum
necessarium constat esse iudicium. 3. Quapropter sanctitias vestra, quos vitae
bonum et legis doctrina commendat, intra diem iduum Iuniarum
(Ianuariarum Sirm) ad Spoletinam civitatem amputatis excusationibus
properare dignetur, ut id, quod veritas vel religionis norma dictaverit, deo
pariter cunctorum mentibus aspirante sententia iudicetur, ne diutius
apostolicae sedis sacerdotium differatur.
W525/14/10. Collectio Avellana 31 (Symmacho pr.urb. d. 25 March 419 Ravenna)
Cum ad sanandum primae perturbationis errorem, hoc genus consilii clementia
nostra reparandae pacis cupida reperisset, ut donec de confirmatione urbani
sacerdotii sententia procederet absoluta, uterque eorum, quorum causa tumultus
antea concrevisset, a sacratissimae (sacratissima V) urbis conversatione
seiunctus futuri iudicii exspectatione penderet spatio, quo contineretur,
alterutri evidenter expresso. 2. Aequo animo dissimulare non possumus
praeceptis clementiae nostrae publicum paene bellum, quo calcarentur, indictum:
movendi eius caput Eulalium, qui iussa transcendit, exstitisse secundum ordinem
praeceptorum paulisper abesse non passum, Symmache parens carissime (add
atque amantissime Meyer). 3. Unde sublimitas tua hoc nos statuisse
cognoscat, ut et salubris superior ordo praecepti, et moderata synodi ordinatio
deberet custodiri, quod aliter fieri non posse censemus, nisi Eulalius
omnimodis urgeatur: ut omni celeritate ab urbe discedens insolenti
populo praesens incitamenta non praebeat, nec innocentibus causa mortis
exsistat. 4. Cui esse dubium non debebit, si in hac praesumptionis obstinatione
duraverit, non solum de statu suo iudicium iam prolatum, verum etiam de salutis
discrimine proferendum. Culpa enim nullam veniam iam meretur, quae cum
praedicitur, non cavetur: nihil ex hoc excusationis habituro, quod se invitum a
plebe asserat retentari. 5. Si qui autem ex numero clericorum communicandum
Eulalio iudicio pendente censuerit, pari se sciat sententia esse damnandum.
Laicos vero, qui post interdictum mansuetudinis nostrae communionem Eulalii
(Eulalio V cum Eulalio Meyer?) putaverint expetendum, honestioris
loci poenam proscriptionis, servos vero capitis esse subituros, nec ab hoc
periculo dominos eruendos. 6. Primates vero regionum, nisi spiritum plebis
inconditae domuerint ac frenarint, sciant se raptos ultimo iudicio esse
subdendos: Spoletinus autem episcopus, sicut dudum fuerat definitum, sanctis
Paschae diebus ordinem festae solemnitatis implebit, cui ad celebranda mysteria
Lateranensem ecclesiam soli patere decernimus, reliquis, qui hoc praesumere
voluerint, propulsatis. Sane si (si V ut Bar. nisi Meyer?)
praedictus sacerdos Spoletinae civitatis (ne quis Meyer? fuerit
impeditus, ne quis alius ? ed.) in loco eius sanctorum mysteriorum
ordinem completurus suscipi debeat (sane si sit praepeditus
s.S.c.i.l.e.s.m.o.c. ut suscipi debeat Petschenig), admonemus. Per omne
vero titulos vel loca, quae conventu celebri frequentantur, haec, quae
statuimus, proponentur (proponantur Iuret.), ut universis liqueat et
noluisse nos turbidum aliquid perpetrari (perpetrari Meyer perpetrare
V), et adhuc ut turbata componi debeant opperiri. Sciat sane sublimitas
tua, primiscrinium et reliquum officium, quod tuis actis obsecundat, non solum
gravissimae multae dispendiis affligendum, sed et supplicium capitis
sortiturum, nisi enixa (enixe Iuret.) opera commodata statutis
clementiae nostrae praebere maturarit effectum.
W526/14/11. Collectio Avellana 33 (Symmacho pr.urb. d. 4 Apr acc. 8 Apr 419)
Moderatione praecipua (praecipue V) egit nostra serentias, ne locum
possit (posset Bar.) invenire praesumptio. Ideo enim in iudicio
venerabilium sacerdotum est dilata cognitio, ut quidquid religio, quidquid
veritas postulabat, absque ulla perturbatione hoc disceptatio tranquilla
decerneret. 2. Sed Eulalii (per Eulalium Bar.) usurpatione contra
sententiam venerabilis synodi multa illicite commissa fuisse, relationis textus
edocuit, qui praesentia sua causam, furoris populo subministrans, totum perire
voluit, quidquid moderatio nostra conservat. Nam cum ordinatione nostra et
sententia episcoporum, quorum in synodo maior se multitudo collegerat
(collegerat Bar. collecta erat R), consensu etiam partium et
professione id fieri definitum esset, ut sciret se specialiter esse damnatum,
quicumque ad incitandum populum urbem fuisset ingressus: oblitus sui, probavit
(probabit V) ex praesenti facto, quale videatur habuisse principium. 3.
Quoniam ergo recte hunc, post tot admissa, urbe constat (add esse
Meyer) depulsum, ad quam eum accedere non debere clementiae nostrae et
episcoporum videretur statuisse iudicium, Bonifatium venerabilem virum
episcopum - ad cuius moderationem auctoritatem nostram recte censuimus esse
iungendam -, Symmache parens carissime et amantissime, sublimitas tua urbem
ingredi debere nos statuisse cognoscat, ut sub eius gubernaculis religiosae
legis reverentia moderatione solida compleatur.
W527/14/12. Collectio Avellana 35 (Largo procons. <Africae> d. 7 Apr 419)
Inter omnes curas nec illa nos minus sollicitat, quam pertinere ad sacerdotium
iudicamus. Cum enim de confirmando episcopo urbis aeternae controversia
tractaretur, atqui hi, qui in unum positi erant, episcopi de tanto negotio
paucos se existimaverint ad sententiam proferendam, placuerat, ut ex Africanis
et (vel Coll.Av.) Gallicanis provinciis plures episcopi
commearent, ea videlicet ratione, in (omit in insert ne
Bar.) medio tempore quicquam praesumeretur in id quod nostra
sententia ordinaverat, et quod statuisse synodi sententia videbatur. 2. Sed his
omnibus despectis Eulalius sola usurpatione moram (Romam Meyer?)
credidit occupandam; quem, sicut decebat, nostra auctoritate constat expulsum,
ac sanctum Bonifatium episcopum roboratum. 3. Et quoniam consumptum negotium
est, incongruum nostra clementia iudicavit, si episcopi navigationis vel
itineris iniuriam paterentur. Unde sciat spectabilitas tua synodum fuisse
solutam. Admone igitur praemissis sacris affatibus auctoritate tua singulos
sacerdotes, ut sciant hanc ordinationem esse servandam, quae continet, ut
quisque in ecclesia sua orationibus vacet, ut convenit, propter (propterea
R2) ea quod causa optimo iudicio iam terminata videtur.
W528/14/13. Sirm 5 (ad Proiectum consular. d. 18 May 419) Inverecunda arte
defenditur, si hi ad condicionem vel originem reposcuntur (reposcantur
YDO), quibus tempore famis, cum in mortem penuria cogerentur, opitulari
non potuit dominus aut patronus. Porro autem iniquum est, si expensis alterius
servatum hominem in lucem quisque sibi obnoxium quocumque titulo sperans audeat
vindicare. Itaque magnificentia tua inspecta serie de his, qui per necessitatem
aut comparati sunt aut fortasse collecti, in eorum dominium (dominio O)
eos faciat perdurare; aut si ab aliquo flagitantur, enumerata duplici (dupli
edd.) pecunia, quae data (dicta Y) est, pretii nomine atque
expensarum habita ratione, ita demum ad vindicantis auctoritatem eos redire
permittimus, ne sit miserum ita exhibuisse alimoniam morienti, ut servatus in
vitam postea commodis alterius in dispendio alterius prosit.
W529/14/14. Hänel 1172 = Act. Conc. Carthag. Reg. Paris. 1454,1455,3842a,
3848a (Aurelio d. 2 June 419 Ravenna) Aurelio episcopo salutem. Dudum quidem
fuerat constitutum, ut Pelagius et Caelestius, nefandi dogmatis repertores, ab
urbe Roma, veluti quaedam catholicae veritatis contagia, pellerentur, ne
ignorantium mentes saeva persuasione perverterent. In quo secuta est clementia
nostra iudicium sanctitatis tuae, quo constat eos ab universis iustae
sententiae examinatione esse damnatos. Sed quia obstinati crimini pertinax
malum, ut constitutio geminaretur, coegit, recenti quoque sanctione decrevimus,
ut si quis eos in quacumque provinciarum parte latitare non nesciens aut
propellere aut prodere distulisset, praescriptae poenae velut particeps
subiaceret. Praecipue tamen ad quorumdam episcoporum pertinaciam corrigendam,
qui pravas eorum disputationes vel tacito consensu asstruunt, vel publica
oppugnatione non destruunt, pater carissime atque amantissime, sanctitatis tuae
auctoritatem cavere conveniet: quatenus in abolitione praeposterae haeresis
omnium devotio Christiana consentiat. Religio itaque tua competentibus scriptis
universos faciat admoneri, scituros definitione testimonii tui, hanc sibi
definitionem esse praescriptam, ut quicumque damnationi supra memoratorum, quo
pateat mens pura, subscribere impia obstinatione neglexerint, episcopatus
amissione multati interdicta in perpetuum expulsi civitatibus communione
priventur. Nam cum ipse nos iuxta synodum Nicaenam confessione sincera
conditorem rerum omnium Deum imperiique nostri veneremur auctorem, non patietur
sanctitas tua sectae detestabilis homines in iniuriam religionis nova et
inusitata meditantes secretis tractatibus occultare sacrilegium publica semel
auctoritate damnatum. Una enim eademque est culpa eorum, qui aut dissimulando
coniventiam, aut non damnando favorem noxium praestiterint. ET
ALIA MANU. Divinitas te per multos annos servet incolumem, pater
carissime atque amantissime.
W530/14/15. CTh 5.18.1 (Palladio pr.pr. d. 26/25/15 June 419 Ravenna) Si quis
colonus originalis vel inquilinus ante hos triginta annos de possessione
discessit neque ad solum genitale silentii continuatione (repetitione
Bb) repetitus (petitus BG) est, omnis ab ipso vel a quo forte
possidetur calumnia penitus excludatur, quem annorum numerum futuris quoque
temporibus volumus observari (observare PMS conservari C). 1.
Quod si quis originarius intra hos triginta annos de possessione discessit
(discesserit BG) sive per fugam (per fugam H?BGOES perfuga
NCPML) lapsus seu (seu delete Seeck) sponte seu
sollicitatione transductus neque de eius condicione dubitatur, eum
contradictione submota loco, cui natus est, cum origine iubemus sine dilatione
restitui. 2. Quod si forte ipse, de cuius proprietate certatur, fatali sorte
consumptus est, eius posteritatem agrorum iuri cum omni peculio atque
mercedibus, velut (vel E) eo superstite qui decessit (recessit
BG), celeri iubemus executione revocari (revocare L). 3. In
feminis sane observationem esse volumus esse diversam. Itaque mulierum, quae
fuisse originariae docebuntur (docebantur B), si ante vicesimum annum de
solo, cui debebantur, abscesserint, universa repetitio cesset; earum vero,
quarum intra comprehensum tempus discessio comprobatur ac de condicione nulla
dubitatio est, prorsus dominis perire non sinimus (sinemus NGE), ea
tamen condicione servata, ut vicaria cum agnatione partis tertiae non negetur,
quae de colono suscepta est alieno, ita ut pro filiis quoque contrarii
praebeantur. 4. Quod si non ad alienum praedium, sed cuiuscumque liberi hominis
ac sui iuris secuta consortium in urbibus vel in quibuscumque locis victura
consistit, si modo intra (infra BGS) praefinitum tempus reposcitur, eius
omnem originem secundum vetera (veterum O) constituta conveniet
(convenit S) revocari. 5. Contestatas autem lites, si tamen quisque
(quisque NBGO quisquis ECMLS) docebitur sollemniter fuisse
conventus (convictus EvCPMLS), salvas repetentibus esse decernimus
(docemus C).
W531/14/16. CTh 14.4.10 (Palladio pr.pr. d. 29 July 419 Ravenna) Suariis
pecuarii iungantur. Sub hac tamen condicione decreti corpora volumus miscere,
ut rescissis privilegiis, quae impetrasse dicuntur, mixtae corporum vices
(vires Reinesius) alternis fungantur officiis. 1. Quibus cum lege
concedimus, ut corpora externa iungamus, e re est, ut his quoque suas reddi
iubeamus personas, quas (delete reddi delete quas
Momm.app.) rescissis omnium privilegiis vinculis gratiosis
sententiis, si quas in abolitionem genuinae functionis callida fraude
meruerunt, restitui cum facultatibus suis posthabita dilatione. 2. Nulla tamen
eos corporis iniuriae formido percellat; nam praecipimus, ut tres huius
corporis principales terti (terti Cuiac. certi V) ordinis
comitivam recipiant, quam sibi non iam ex codicillis nostris, sed privilegio
latae legis assumant. 3. Per quinque autem menses quinas in obsoniis libras
carnis possessor accipiat (appendat Goth.), ne per minutias exigui
ponderis amplius fraus occulta decerpat. Possessores quoque, qui (quos
Momm.app.) pro larido millenos denarios in vicenis libris
solebant conferre, suariis in pretio exsolvant. 4. Primiscrinii quoque tam
illustris urbanae sedis quam spectabilis vicariae potestatis, nisi anno
militiae finali (finali Beck finalis V) institerint, ad
supplendam summam praeteritae dissimulationis artentur, ut ex propriis
facultatibus debita suariae functionis exsolvant, quae neglexerint flagitare
dum militabant, privilegia etiam militiae perdituri. 5. Quattuor milia sane
obsoniorum, amputatis superfluis ac domus nostrae perceptionibus, diurna
sublimitas tua decernat, quibus copiis populus animetur.
W532/14/17. Sirm 13 (d. 21 Dec 419 Ravenna) Convenit nostris praescita
(praesidens Momm.app.) temporibus ut iustitiam inflectat
humanitas. Nam cum plerique vim fortunae saevientis aufugerint atque
ecclesiasticae defensionis munimen elegerint, patiuntur inclusi non minorem
quam (add qui) vitavere custodiam: nullis enim temporibus in luce (luce
Par.a loco Par.b) vestibuli eis aperitur egressus.
Atque ideo quinquaginta passibus ultra basilicae fores ecclesiasticae
venerationis sanctitas inhaerebit. Ex quo loco quisque tenuerit exeuntem (Quo
loco quisque tenuerit ex ecclesia exeuntem Momm.app.), sacrilegii
crimen incurrat. Nihil enim confugientibus miserationis impenditur, si aura
liberior negatur afflictis. Eam quoque sacerdoti concedimus facultatem, ut
carceris ope miserationis aulas introeat, medicetur aegros, alat pauperes,
consoletur insontes et cum singulorum causas scrutatus agnoverit,
interventiones suas apud iudicem competentem pro iure moderatur. Scimus enim
idque (estque Momm.app.) crebris aditionibus supplicatum
frequenter ideo plerosque in custodiam (custodiam Momm.app.
custodia Z Par.) detrudi, ut adeundi iudicis libertate priventur
et, cum semel coeperit humilior persona pati custodiam, antequam causa sciatur,
iniuriae poenam sustinere compellitur. Confestim duas auri libras fisco nostro
contumax solvet officium, si sacerdotem negotio tam sancta curantem ianitor
feralis excluserit.
W533/14/18. CTh 3.1.10 (Palladio pr.pr. 419?) <In administratione et in
militia positis emendi licentiam denegatam superflua nonnullorum dicitur esse
persuasio, cum lex divi Honorii ad Palladium praefectum praetorio missa in
Theodosianum redacta corpus hanc copiam talibus legatur dedisse personis>.
420 THEODOSIO AUG IX ET CONSTANTIO III V C CONSS
W534/14/19. Sirm 10 = CTh 16.2.44-9.25.3 (Palladio pr.pr. d. 8 May 420 Ravenna)
Religiosi sacerdotis fida suggestio exigit probabilem saeculo disciplinam. Agit
(facit Momm.app?) enim bonis moribus, ne clerici sacris
ministeriis servientes feminis iungantur externis, quas decolore consortio
sororiae appellationis excusant (Eum, qui probabilem saeculo disciplinam agit,
decolorari consortio sororiae appellationis non decet
16.2.44). Credimus quidem hanc devotis mentibus dei inesse
reverentiam, ut diversorii huius habitaculum conscientia pravae persuasionis
ignoret. Sed hac societate seu amicitia non penetret (non penitus qui abstinet
Momm.app?), fama contaminet, datque sinistris moribus (rumoribus
Seeck) locum alterni sexus adiunctio, cum foris positos ac publico iure
viventes ad illecebram criminis trahit obscaenae suspicionis exemplum. Quae cum
ita sint, illustris et praecelsa magnificentia tua praesentis oraculi
sanctionem propositis ubique divulget edictis, ut noverint cuncti (omit
Credimus..noverint cuncti 16.2.44), qui (omit qui
Za insert quicumque igitur 16.2.44)
cuiuscumque gradus sacerdotio fulciuntur vel clericatus honore censentur,
extranearum sibi mulierum interdicta consortia (add cognoscant
16.2.44): hac sibi (eis 16.2.44)
tantum facultate concessa, ut matres, filias atque germanas intra domorum
suarum saepta contineant. In (ut in Z) his enim nihil scaevi criminis
aestimari foedus naturale permittit. 1. Illas etiam non relinqui castitatis
hortatur affectio, quae ante sacerdotium maritorum legitime meruere coniugium.
Neque enim clericis incompetenter adiunctae sunt, quae dignos sacerdotio viros
sui conversatione fecerunt. Illam vero desiderii partem legum quoque
praeeuntium scita solidarunt, ut (omit Religiosi ... solidarunt, ut
9.25.3) quisquis dedicatam (si quis dicatam
9.25.3) deo virginem prodigus sui raptor ambierit,
publicatis bonis deportatione plectatur, cunctis accusationis huius licentia
absque metu delationis indulta. Neque exigi convenit proditorem, quem pro
pudicitia religionis invitat humanitas (omit Illam ... humanitas
16.2.44).
W535/14/20. Collectio Avellana 37 (sancto et venerabili Bonifatio papae urbis
aeternae (aeternae V Romae Hisp.) July 420/419) Scripta
beatitudinis tuae debita reverentiae gratulatione suscepimus, omnipotenti deo
maximas gratias referentes, quod sanctimoniam tuam post longum incommodum
optatae redditam didicimus sanitati, et ideo revertentibus venerabilibus viris
gaudium nostrum sacrorum apicum attestatione signamus ac petimus, ut (uti
ZDH) cottidianis orationibus apostolatus tuus studium ac votum suum
circa salutem atque imperium nostrum dignetur impendere. Illud autem pietati
nostrae satis placuisse cognosce, quod sanctimonia tua de ecclesiarum aut
populi perturbatione sollicita est, quae ne aliqua ratione possit evenire,
satis clementia nostra credidit esse provisum. Denique praedicante beatitudine
tua id ad cunctorum clericorum notitiam volumus (voluimus DH) pervenire,
ut, si quid forte religioni tuae, quod non optamus, humana sorte contigerit,
sciant omnes ab (omit ab V) ambitionibus esse cessandum ac, si
duo forte (forte VZ omit DH) contra fas temeritate
certantum (certatim Z) fuerint ordinati, nullum ex his futurum penitus
sacerdotem, sed illum solum in sede apostolica permansurum, quem ex numero
clericorum nova ordinatione divinum iudicium et universitatis consensus
elegerit. Unde id observandum est, ut omnes tranquillam mentem (tranquilla
mente V) et pacificos animos e serenitatis nostrae admonitione
custodiant nec aliquid seditiosis conspirationibus temptare conentur, cum
certum sit nulli partium studia profutura.
W536/14/21 CTh 5.1.6 (Maximo pr.urb. d. 27/17 Sept 420 Ravenna) Ubi aviarum
successio occasu (casu PML) interveniente discutitur, capitis deminutio
materna (paterna S omit O) quaerenda non est. Tunc enim in
huiusmodi hereditatibus filiorum status aut (et L) persona spectatur
(expectatur HBGOECPMLS), quotiens de eius bonis, qui (si PMLS)
potestatem familiae potuit habere, tractatur.
421 AGRICOLA ET EUSTATHIO CONSS
Constantius III was proclaimed Augustus by Honorius on 8 February 421.
IMPPP HONORIUS THEODOSIUS ET CONSTANTIUS AUGGG
W537/14/22. CTh 3.16.2 (Palladio pr.pr. d. 10 March 421 Ravenna) Mulier, quae
repudii a se dati oblatione discesserit, si nullas (nullus ECPMLLb)
probaverit divortii sui causas, abolitis donationibus, quas sponsa perceperat,
etiam dote privetur, deportationis addicenda suppliciis: cui non solum secundi
viri copulam, verum etiam postliminii ius negamus. Sin vero morum vitia ac (aut
E) mediocres culpas mulier matrimonio reluctata convicerit, perditura
(periclitura S) dotem viro donationem refundat, nullius umquam penitus
socianda coniugio: quae ne viduitatem stupri procacitate commaculet,
accusationem repudiato marito iure deferimus. Restat, ut (restat, ut
PMLQS praestat, ut NBEC), si graves causas atque involutam magis
criminibus conscientiam probaverit quae recedit, dotis suae compos sponsalem
quoque obtineat largitatem atque a repudii die post quinquennium nubendi
recipiat potestatem; tunc enim videbitur sui magis viri id exsecratione (ex hac
ratione S) quam alieni appetitione fecisse. 1. Sane si divortium prior
(prius S omit O) maritus obiecerit ac (aut PMLS)
mulieri grave crimen intulerit, persequatur legibus accusatam impetrataque
vindicta et dote potiatur et suam recipiat largitatem et ducendi mox
alteram liberum sortiatur arbitrium. Si vero morum est culpa, non criminum,
donationem recipiat, dotem relinquat, aliam post biennium ducturus uxorem. Quod
si matrimonium solo maluerit separare dissensu nullisque vitiis peccatisque
gravetur exclusa, et donationem vir perdat et dotem ac perpetuo caelibatu
insolentis divortii poenam de solitudinis maerore sustineat, muleri post anni
metas nuptiarum potestate concessa. Super retentionibus autem dotium propter
liberos iuris antiqui praecipimus (praecepimus N) cauta servari.
W538/14/23. CTh 10.10.29 (Palladio pr.pr. d. 8/7/9 July/June 421 Ravenna)
Nullum patimur competitioni subiacere viventem, nisi quem crimini obnoxius
capitalis sententia deportationi addixerit, ut ademptio facultatum poenam
praemissae indignationis adcumulet. De quibus tamen, sicut divali sanctione
decretum est, competi per biennium nihil iubemus. 1. Uno tamen petitorio
singulorum bonuscula iubemus adscribi, nefas esse censentes plurimorum uno
pittacio postulari sub illicita cupiditate fortunas. 2. Ex edictis etiam
pendentibus nullas competitionis causas iubemus inferri, cum vix sub iurgii sit
contumeliis edictum nec existimationem latentis incesset, criminalis vero
programmatis tenor hanc tantum ferat de iure censuram, ut inter reos adnotato
non tamen censum debeat transferre, sed famam. 3. Ex privatorum quoque
sollicitudine contractuum, qui frustra negantur illis plerumque personis, a
quibus publici muneris iniuncta curantur, nullum fomitem calumniae patimur
litis accendi. Cur enim continentiam venditionis alienae inquisitio palatina
rimetur? 4. Quinquaginta sane libri auri multandum se palatinum discat
officium, nisi legis huius salubre decretum perpetua exsecutione servaverit.
W539/14/23. CTh 10.10.30 (same) POST ALIA. Caduca mortuorum bona
tunc ad competitores iubemus ex nostra largitate transferri, si nullum ex
qualibet sanguinis linea vel iuris titulo legitimum reliquerit intestatus
heredem. Eorum vero patrimonia mortuorum, qui vitae suae tempore diversis
conscientiam suam dicuntur polluisse criminibus, competi nequaquam debere
censemus, nisi quos publica accusatione constiterit fuisse convictos, dummodo
impetrationis huiusce rescriptum non prius liceat allegari, quam delator
palatino fuerit adsignatus officio nulli penitus satisdationi credendus. In
quem, si concessa (congesta Momm.app?) titubaverint, calumniae
poena referatur, quamvis hoc ipsum (ipso Momm.app.) quod voluit
esse delator, poenae iam sit ex iure mancipium. 1. Ubi tamen impetratae
competitionis auctoritas possessorem convenerit, sicut iam generali lege
decretum est per hunc (hunc per Momm.app.) unum annum conveniendi
ad illustre iudicium intemeratis facultatibus praestamus indutias, ut
cognitione suscepta substantiam sui iuris alleget. Qui si per anni metas
dissimulatis his suo vitio, non fortunae casibus aut adversantis fraude,
defuerit in se videbitur tulisse sententiam. ET CETERA.
W540/14/23. CTh 4.15.1 (same) POST ALIA. Competitorem quinquennii
possessor eliminet: debet enim iuxta Constantinianae legis indultum hoc
privilegio petitor (possessor BGv) arceri (artari LQK), quo (quod
L) fiscus noster excluditur (excludetur XC). Quod si quando
fortassis (fortasse HBGE forte C) emerserit, ordinarios iudices
competitionis obreptione rescissa tuitionem pulsatis praestare (praestari
BtO) iubemus enixam, quibus tamen lustralis adierit absque
interpellatione possessio.
W541/14/23. CTh 9.42.23 (same) POST ALIA. Eorum facultates, qui
pro criminibus suis meruere puniri, omni penitus competitione submota fisco
nostro iubemus addici, si nullos tamen liberos patrem matremve derelinquunt,
quibus damnatorum bona legum servavit humanitas; scelere maiestatis excepto,
cuius atrocitas nihil relinquit heredibus.
W542/14/24. Hänel 1174 = Coustant p.1029-1030 (epistula piissimi
imperatoris Honorii ad Theodosium Aug. before 14 July 421) Omnibus quidem
causis, in quibus nostrum postulatur auxilium, intercesssionem apud aures tuae
clementiae negare non possumus: sed his maiorem necessario curam studiumque
debemus, quibus sanctae sedis apostolicae desideria continentur. Nam cum favore
divino nostrum semper gubernetur imperium, procul dubio illius urbis ecclesia
speciali nobis cultu veneranda est, ex qua et Romanum principatum accepimus, et
principium sacerdotium, si quidem nihil aliud a pietate nostra postulaverit
missa legatio, nisi quod catholicae fidei disciplinae et aequitati concordet.
Petit enim, ut haec privilegia, quae dudum a patribus constituta usque a
tempora nostra servata sunt, inconcussa perdurent. In qua parte respicit
serenitas tua, nihil vetustis decretis, si quae canonum conscripta sunt
regulis, penitus derogandum; nec tot iam saeculorum reverentiam novellis
praeiudiciis sauciandum, domine. Unde maiestas tua, recensitis nostrae pietatis
affatibus, Christianitatis memor, quam pectoribus nostris misericordia
caelestis infundit, universis remotis, quae diversorum episcoporum
subreptionibus per Illyricum impetrari dicuntur, antiquum ordinem praecipiat
custodiri: ne sub principibus Christianis Romana perdat ecclesia, quod
aliis imperatoribus non amisit.
W543/14/25. CTh 2.27.1 (Palladio pr.pr. d. 28 July/ 1 Aug 421 Ravenna) Super
chirografis mortuorum hanc servari volumus perpetua (perpetuam ES)
observatione sententiam, ut, qui inter absentes intra hoc iuge (iure
BGEv) quinquennium, inter praesentes vero biennium iudiciis
competentibus non publicaverit cautiones nec convenerit debitoris (debitores
NOE1?LS) heredes (heredis O), actione privetur. 1. Hic
tamen si intra (infra G) tempora constituta processerit, absque ullo
sequestrationis obiectu prius manum defuncti probare iubeatur: hoc enim toto
iure cantatum (statutum E) est, ut scripturam prolator affirmet; quam
tamen astrui (asseri O) non solum (solum NBGOES sola CPML)
manus collatione conveniet - quid enim aliud falsarius agit (aget N),
quam ut similitudinem veritatis imitetur (emittetur NB)? - sed aliis
multiplicibus documentis, ut probet magnae securitatis fuisse, quod siluit. Nam
si publicam iudiciorum aditionem amicitiarum forsitan impedivit affectio,
privatam saltim conventionem testis audivit, libertus aut servus agnovit,
admonere etiam potuit sub mortis vicinitate languentem. 2. Quod si se forsitan
causetur absentem, maioribus (m. corrupt Momm.app.) astrui
potest conventio longinqua documentis promissae (promissaeque Goth.)
solutionis epistulare rescriptum (epistolari rescripto Cuiac.
expostulare rescriptum Ritter). Ac ne id ipsum, qui cautionem fingit
(fecit BGt), imitetur (emittetur NB), producat in medium
portitores, qui alternae partis scripta confirment, a quibus tamen verum vel
sacramento dignitas vel suppliciis terror exploret: quamvis ad illuminandum
hereditarii debiti fidem et causas oporteat fenoris approbari, et pecuniae
baiulos hinc inde produci. His ac talibus (actibus BEP) si destituetur
(destituitur OS) taciturnitas longinqua documentis, in evidenti est
veteratorum calumnias non solum repetitione privandas, verum etiam severitate
cohibendas (cohercendas Ev corrigendas Gt). 3. Sed si viventis
ante hanc legem facta cautio proferatur, quam suam neget ille qui petitur,
sequestret pecuniam litigaturus ex falso. Cavendum est enim, ne infitiandi
fomitem ministremus obnoxiis. Quod tamen tunc (ita BNG) conveniet
(convenit NGS) custodiri, si inter praesentes utrosque viventes necdum
viginti anni, inter absentes necdum triginta doceantur emensi. Alioquin, si
chirografi fides sub silentio iudiciariae conventionis statutum tempus
excesserit, probari prius debitum conveniet, tunc reposci, sequestrationis
necessitate submota; 4. sin (si BGPML) vero suam quidem manum (sua
quidem manu BGPML) fateatur obnoxius, sed nihil sibi numeratum pro hac
obligatione causetur, tunc chirografi discuti oportebit aetatem (oportet
veritatem G), ut, si iure delata contestationibus tempora debitor
taciturnus exegit, cavillationis istius perdat obstaculum. 5. De cetero vero
sancimus, ut omnes deinceps cautiones intra duodecennium vim contestationis
accipiant, quam debitor facta novatione promittat. 6. Sed si mediis temporibus
peregrinetur obnoxius, quo novationi longior obsit absentia, volumus creditorem
ante duodecennium praestitutum aditis iudiciis edictum mereri auctoritatemque
postibus debitoris affigere, domesticas etiam convenire personas: nullus (neque
Gt) enim per (post BGE) tanta contestationum poterit documenta
mentiri. Quod ideo ante duodecennium iubemus agitari, ut per intervalla
temporis longioris inclamatus advertat, confutari debere, si fides non
agnoscitur petitorum, nec obesse iam post ascripta tempora creditori, si post
has contestationum voces longa debitoris absentia vel redhibitio proteletur vel
novatio iusta ludatur (laudatur GtES). Et quamvis nescire
promulgata non liceat, per omnem hunc annum pendere iubemus edictum.
Constantius III died on 2 September 421.
IMPP HONORIUS ET THEODOSIUS AUGG
422 HONORIO XIII ET THEODOSIO X AUGG CONSS
W544/14/26. CTh 11.28.13 (Venatio com.rer.priv. d. 20 Feb 422 Ravenna)
Breves, quos spectabiles ac probatissimi nobis viri ac palatinorum sacrarum vel
(ad palatina privatarum sacrarumve vel Momm.app?) ad praetoriana
scrinia detulerunt, et professionis modum eum, qui brevibus sedit, scribi
volumus, eum vero qui recisus est de chartis publicis iubemus auferri. Unde
secundum fidem polyptychorum per provinciam proconsularem novem milia duas
centurias iugera centum quadraginta unum in solvendo et quinque milia
septingentas centurias iugera centum quadraginta quattuor semis in removendis,
per provinciam vero Byzacenam in praestanda functione septem milia
quadringentas sexaginta centurias iugera centum octoginta, septem milia
sescentas quindecim vero centurias iugera tria semis in auferenda constat
ascripta, ut circa eos, quibus collocata ac relevata sunt praedia, ad
securitatem perpetuae proprietatis intermina possint aetate servari. De his
vero, quae edictis pendentibus nondum sunt certis assignata personis, rectores
provinciarum decernimus providere, ut manentibus remediis, quae fides supra
dicta attribuit, idoneis collocentur.
W545/14/27. CTh 8.8.10 (Ioanni pr.pr. d. 11/15/10/9/8 July/Dec/June 422
Ravenna) POST ALIA. Nullam possesionem alterius pro alienis
debitis publicis sive privatis praecipimus conveniri. ET
CETERA.
W546/14/27. CTh 2.31.1 (same) POST ALIA. Dominos ita constringi
manifestum est actione praetoria, quae appellatur quod iussu, si certam
numerari praeceperint (praeceperint NBO iusserint O) servo
actorive pecuniam. Igitur in perpetuum edictali lege sancimus (sanximus
GS), ut, qui servo colono conductori procuratori actorive possessionis
pecuniam commodat, sciat dominos possessionum cultoresve terrarum obligari non
posse. Neque (add per G) familiares epistulas, quibus homines
plerumque commendantur absentium (commendatur absentia B), in id (his
PMLS) trahere (tradere BEaPMLS) convenit, ut pecuniam
quoque, quam non rogatus fuerat, impendisse se pro praediis mentiatur, cum,
nisi specialiter ut pecuniam commodet a domino fuerat postulatus, idem dominus
teneri non possit; creditaque quantitate multari volumus creditores, si
huiusmodi personis non iubente domino nec fideiussoribus specialiter acceptis
fuerit commodata pecunia.
W547/14/27. CTh 2.30.2 (same) POST ALIA. Nexum non faciat
praediorum nisi persona, quae iure potuit obligari (obligare N
Iust.). Per servum autem (aut PML) procuratoremve (procuratoremve
Momm. vel procuratorem NBGE) colonumve vel actorem seu
conductorem praeiudicium possessioni invito vel inscio domino non posse et
iuris et legum auctoritatibus decantatur.
W548/14/27. CTh 2.32.1 (same) POST ALIA. Hoc quoque creditoribus
non negamus, ut, si liber a rationbius fuerit quas regebat (gerebat GS
Iust.) inventus actor servus procuratorve praediorum, utilis actio
pateat de peculio. ET CETERA.
W549/14/27. CTh 2.13.1 (same) POST ALIA. Si cuiuscumque modi
cautiones ad potentium fuerint delatae personas, debiti creditores iactura
multentur. Aperta enim credentium videtur esse voracitas (rapacitas B),
qui alios actionum suarum redimunt (rediment B) exactores. ET
CETERA.
W550/14/27. CTh 2.28.1 (same) POST ALIA. Quotiens ex quolibet
contractu pecunia postulatur (postuletur G), sequestrationibus
necessitas conquiescat: oportet enim debitorem primo (primum B) convinci
(cognosci Gt) et sic solutioni succumbere. Quam rem cum iuris ratio tum
ipsa aequitas persuadet (persuadit NGELS), ut probationes secum afferat
debitoremque convicat pecuniam petiturus. ET CETERA.
W551/14/28. CTh 10.10.31 (Oriculo com.sacr.larg. pp. 25 Aug 422 in foro Traiani
Roma) Edictali lege sancimus, ut, sicut possessori unius anni spatia praestita
sunt, intra quae propriis allegationibus adfuturus adsit examini, ita is, qui
caduca vel vacantia bona vel quocumque nomine tamquam fisco nostro quaesita
crediderit postulanda, simili sorte teneatur. Quod nisi intra anni metas ex die
auctoritatis intra provinciam publicatae petitionis suae demonstraverit
aequitatem, careat impetratis ac possessori ad propria revertendi facultas
libera tribuatur, cui desistente competitore consuli volumus etiam de sumptibus
et litis expensis.
W552/14/29. CTh 3.13.3 (Mariniano pr.pr. d. 3/2/5 Nov 422 Ravenna) POST
ALIA. Si constante matrimonio maritus fatali fuerit sorte consumptus,
dos, quae data dicitur (dicetur ES) vel promissa ex eius uxoris
facultatibus, ad feminam revertatur nihilque sibi ex hoc defuncti heres audeat
(heredes audeant BS) vindicare, quod ad mulierem recurrere fecit obitus
maritalis. 1. Et si fortasse constante matrimonio a marito uxori dos refusa
est, quod legibus stare non potest, quia donationis instar perspicitur
(perspicitur NOL praespicitur ECPMS praecipitur B)
obtinere (tenere L), eadem uxore defuncta marito ab eius (add ut
superius dictum est B) heredibus cum fructibus ex die refusae dotis
restituatur, ita ut proprietas eiusdem a liberis ex eadem susceptis alienari
(alienare NB) a marito (a marito BOECL Iust. marito
NPMS) non possit. ET CETERA.
W553/13/29. CTh 3.5.12 (same) POST ALIA. Si pater pactum (pretium
O) de filiae nuptiis inierit et humana sorte consumptus ad vota non
potuerit (poterit NPMS) pervenire, id inter sponsos firmum ratumque
permaneat, quod a patre docebitur definitum, nihilque permittatur habere
momenti, quod cum defensore, ad quem minoris commoda pertinebunt, docebitur
fuisse transactum. Periniquum (OEbCLS iniquum EaPM)
est enim, ut contra patriam voluntatem redempti forsitan tutoris aut
curatoris admittatur arbitrium, cum plerumque etiam ipsius feminae (familiae
PMS) adversus commoda propria inveniatur laborare consilium. ET
CETERA.
W554/14/29. CJ 5.9.4 (same) Cum aliis sanctionibus iusserimus materna bona
integra ad liberos pervenire, quod tamen (tantum C) mulier (add
ex C) mariti largitate perceperit, ex eo tantum (tamen C) liberi
coniugio procreati sibi speciale tamquam paternum noverint vindicandum. 1.
Itaque si habens filios in secundas nuptias fortasse transierit, sponsaliciam
largitatem, quam vir secundus contulerit in uxorem, tantummodo filii qui e
secundo matrimonio suscepti sunt pro soliditate possideant, nec prosit liberis
ex priore susceptis marito, quod mulier in tertia minime vota migraverit. 2.
Quod si posterior vir sine liberis ex eodem matrimonio susceptis decesserit,
quidquid ab eo ex sponsalium largitate uxor fuerit (fuerat C) consecuta,
id sibi iurique suo sciat esse collatum, etiamsi ex priore matrimonio donator
filios reliquisse doceatur. 3. Ad maternas sane veniens vel ex hoc vel ex
quolibet alio titulo facultates omnis posteritas ex quocumque suscepta viro pro
debita sibi portione, ut a matre vel spontanea largitate vel per testamentum
eius fuerit collata, possideat. 4. Nos enim hac lege id praecipue custodiendum
esse decrevimus, ut ex quocumque coniugio suscepti filii patrum suorum
sponsalicias retineant facultates.
Tenure of western quaestor no.14 ends
423 MARINIANO ET ASCLEPIODOTO VV CC CONSS
W555. CTh 11.28.14 (Rufino com.sacr.larg. regesta 8 Feb 423 Ravenna) Quod de
annonariis functionibus per urbicarias regiones clementia nostra concessit,
etiam in largitionalibus titulis et enfyteuticis rei publicae praediis
custodiri mandamus. Amotis igitur reliquis etiam circa largitionales titulos
debita ex praesenti indictione constituet (constitues Goth.) chartis
abolitis debitorum. Capitali sane supplicio percelletur, quisquis provincialem
supra constitutum hac auctoritate modum debitae functionis astrinxerit.
W556. CTh 2.23.1 (Crispino com. et mag.eq. d. 25 Feb 423 Ravenna) Quisquis (si
quis N) armatae militiae stipendiis communitus (commonitus NOELS)
in solo publico vel aedificium aliquod construxerit vel saeptis quibuslibet
spatia certa concluserit, perpetuo iure et firmo dominio eadem ex nostra
generali auctoritate possideat nec per subreptionem aliquis postea eadem loca a
nostra clementia audeat postulare. 1. Illud quoque sancimus (sanximus
S), si quisquam militum simili condicione ante hoc tempus loca publica
possidenda detinuit ac postea eadem per alias competitionum nebulas detectus
fuerit amisisse (admisisse PML amissa BG), reformari eadem, ita
tamen, (add ut BG) si probatum fuerit a nullo antea possessum
solum hac qua ostendimus a milite (simili BG) ratione detentum:
vel si in alios forte eorum militum voluntate translatum fuisse quod tenuerant
potuerit perdoceri (edoceri PMLS perdocere E). 2. Ne quis sane (tamen
B) post (per PMLS) hanc definitionem nostri numinis subripiendo
postulare audeat haec spatia, de quibus praesens oraculi nostri forma
comprehendit, poenam viginti librarum auri iubemus ascribi.
W557. CTh 6.23.2 (Venantio pr.pr. d. 9 March 423 Ravenna) Unusquisque decurio
vel silentiarius, sive post hanc militiam honoratam quietem eligisse
fuerit approbatus sive ad superiorem gradum successu meliore transcenderit,
nihil, quod honoratis pro rerum necessitate iniungitur, cogatur exsolvere; sed
a tironum et equorum praestatione habeantur immunes, nudam collationem quae
plerumque poscitur solvant, nihil his ulla potestas iniungat aut necessitas
imponat.
W558. CTh 13.6.10 (Proculo pr.pr. d. 18 May 423 Ravenna) Si quod praedium in
quolibet Africani cespitis loco per quinquaginta annorum curricula ad navalem
functionem nulla sollicitudo revocavit (revocabit V) nec pulsatum
aliquando intra designatam annorum seriem super hac parte constiterit ac
praedictae annositatis cursum sine ulla navalis haeresis conventione
(convectione V) transcenderit, nullis (id nullis
Momm.app.) patimur sollicitudinibus agitari. 1. Illud quoque
penitus abolendum esse censemus, ut, quem non personae alicuius super
navicularia functione probamenta confutarant, ulla (ulla Beck nulla
V) chartarum post quinquaginta annorum seriem molestia rediviva
conveniat.
W559. CTh 11.20.4 (Trygetio com.rer.priv. pp. 19 May 423 in foro Traiani Roma)
Largitates tam nostrae clementiae quam retro principum ex eo tempore, quo in
bene meritos de re publica conferuntur, tenere perpetem firmitatem praecipimus,
ut, quod unusquisque meruit et recte transmisit, nec ad heredem nec ad originem
filiorum nepotumve sollicitudinem revocetur (transmittat ad heredem nec o.f.n.
sollicitando revocetur Momm.app?); nec quisquam (quisquam
Goth. quicquam B) pro his possessionibus, quae largitate
principali iam dudum in singulos quosque collatae sunt, damnosae conventionis
molestiam pertimescat. 1. Sane, quod non optamus, si umquam extiterit tanta
necessitas, ut aliquid in adiumentum aerarii nostri publica requirat expensa,
adiuvari nos biennali pensione praecipimus, quae non gravat possessorem, ut et
temporum rationem et possessionis, de cuius non potest soliditate dubitari,
ante oculos collocemus. Ideoque si quando in dono datis intra quinquennium
possidentem necessitas dandi forte reppererit, hunc a collatione esse iubemus
alienum; si vero post quinquennium intra decem annorum spatia fuerit possessor
inventus, mediam biennalis praedia inferat portionem. Ii vero, qui supra
decennium dono data inventi fuerint praedia possidere, si emerserit ulla (illa
Momm.app?) necessitas, integra biennali nos adiuvent pensione. 2.
Quod si contra hanc formam scientia iudicis vel exsecutoris conventio pulsandum
intra haec tempora iudicaverit possessorem, ad multam sexaginta librarum auri
persolvendam se noverint astringendos. Nec officium palatinum hac excusatione
utatur, ut paucos esse asserat, ad quorum partes et scrinium haec cura
pertineat, sed omnes omnium scriniorum totius militiae, quod (quae
Goth.) sub privato meret aerario, ad praescriptam poenam se noverint
attinendos, ita ut primates praeter damnum etiam cinguli amissione multentur,
si cuiquam providentiam simulanti consensum in hac suggestione aut
instructionem praebuerint. 3. Ipsum enim (etiam Goth.) codicem causam
concussionis et fraudis et universa scripturarum genera tali conexa negotio, ne
vestigia timoris posthac ulla remaneant, in conventu provincialium flammis
iubemus exuri eademque poena, si posthac ulla extiterit, quod (ullus extiterit,
qui Goth.) in ipsa (eademque poena personam si p.u.e. quae in ipsa
Momm.app?) aliave provincia huiusmodi asserat se proferre
documentum, pro publica quiete deperire.
W560. CTh 9.1.19 (d. 6/7/8/5/10 Aug 423 Ravenna) Impp. Honorius et Theodosius
AA consulibus, praetoribus, tribunis plebis, senatui suo salutem dicunt.
Accusationis ordinem iam dudum legibus institutum (institum YaD
statutum BbPMLS) servari iubemus, ut quicumque in discrimen
(discrimine HNGEPMLS) capitis arcessitur, non statim reus qui accusari
(add non H) potuit aestimetur, ne (nec HYDBGE) subiectam
innocentiam faciamus. Sed quisquis (si quis B) ille est qui crimen
intendit, in iudicium veniat (add et VPMLS), nomen rei indicet,
vinculum inscriptionis adripiat (accipiat V), custodiae similitudinem
habita tamen dignitatis aestimatione patiatur, nec impunitam fore noverit
licentiam mentiendi, cum calumniantes ad vindictam poscat (parcat BGt)
similitudo supplicii. 1. Nemo sibi tamen obiectu cuiuslibet criminis
blandiatur de se in quaestione confessus veniam propter flagitia sperans
adiuncti (adiungi T Brev.) vel communione criminis consortium
personae superioris optans, aut inimici supplicio in ipsa supremorum suorum
sorte sociandus, aut eripi se posse confidens studio aut privilegio nominati,
cum veteris iuris auctoritas de se confessos ne (nec L Pith.)
interrogari quidem de aliorum conscientia sinat. Nemo igitur de proprio crimine
confitentem super conscientia scrutetur (scrutet B) aliena (alienam
TPMLS), nemo credat supplicia fugienti sponte fingenti; commonitoriis
(commentariis Pith.) secreto (secreta V1) mandatis (secretisque
mandatis V2HNYDEGP) fidem penitus abnegamus (abnegemus V1).
W561. CTh 2.1.12 (same) POST ALIA. In criminalibus causis senatus
statuta iamdudum quinqueviralis iudicii forma servabitur (servetur O).
In quo (qua BG) cum perfacile esse credamus optimos legere de summis,
sortito (sortiti BG) tamen ad iudicium vocabuntur, ne de capite atque
innocentia alterius iudicio electi iudicent. ET CETERA.
W562. CTh 1.6.11 (same) POST ALIA. Nihil sibi intra urbem agendum
praesumat executio militaris, ac si quid erit forte praeceptum, in notitiam
prius urbanae veniat praefecturae quae aut compleat congrua iuri mandata aut
contra ius imposita depellat. Itaque decernimus, ut, si quis in privato negotio
adversus senatorem aut aliquem sacratissimae urbis corporatum seu qui in urbe
larem locaverit, sive intra urbem sive per provincias exsecutionem poposcerit
militarem, litis, etiam si bonus sit, careat eventu: et si quis cuiuslibet
honoris aut militiae intra urbem sacratissimam vel in provinciis etiam in actu
publico apparitionem habuerit militarem et senatorem vel corporatum urbis
aeterae seu in urbe seu in provinciis levi saltem conventione pulsaverit aut
iudex non vindicaverit, in perpetuum honore privetur, ita ut salvis de urbano
foro praescriptionibus negotia universa dicantur (iudicentur
Momm.app.) et contra omnem exhibitionis iniuriam non modo
senatorem, sed quemvis Romanis corporibus insertum leges tueantur. Quodsi in
his tuendis vir illustris praefectus urbi neglegentia aut trepidatione
defuerit, careat dignitate, quam nescit tueri; eos autem, qui armato officio
deputati desiderii temeritatem secuti sunt, afflictos supplicio corporali
praefecti vigilibus obsequio praefecturae urbanae sententia deputabit, ita ut
perpetua eius officii apparitione devincti (devicti A) mutandae militiae
ademptam sibi intellegant potestatem, supplicio maiore retinendi, si quolibet
genere ad id quod prohibetur inrepserint.
W563. CTh 4.10.2 (same) POST ALIA. Liberti non modo adversus
patronos non audiantur, verum etiam eandem (add quam) patronis ipsis
reverentiam praestent heredibus patronorum, quibus ingrati actio sic ut ipsis
manumissoribus deferetur, si illi datae sibi libertatis immemores nequitiam
receperint servilis ingenii. 1. Quod si delatores accusatoresve manumissorum
heredumve esse praesumpserint, eodem quo servi supplicio tenebuntur, luituri
poenas ante adhibitae delationis exordium.
W564. CTh 9.6.4 (same) POST ALIA. Libertorum adversus patronos
illicitas atque improbas voces poenae obiectione praecludimus (recludimus
N concludimus E), atque ita, ut non modo sponte prodire (prodere
NBGEMS Pith.) non audeant, sed ne (nec NEC Iust.) vocati
quidem in iudicium venire cogantur. ET CETERA.
Honorius died on 15 August 423.
END OF THE LAWS OF HONORIUS
Ioannes, primicerius notariorum, was proclaimed Augustus in Rome on 20
November 423.
THEODOSIUS ET IOANNES AUGG
424 IOANNES AUG CONS
No constitutions of Ioannes Aug. survive.
|
